برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)

شینه بندی یا: Bus bar Arrangment
باس بار یا شینه عبارت است از یک هادی به شکل لوله ای یا سیمی و یا تسمه ای که انرژی الکتریکی از نیروگاهها, ترانسفورماتورها و یا خطوط انتقال و از طریق آن به مراکز مصرف منتقل می شود بعبارت ساده تر شینه یک هادی است که بوسیلۀ انشعابات متعدد به منابع تولید و مراکز مصرف متصل است.
شینه بندی : نحوۀ ارتباط الکتریکی فیدرهای مختلف را به یک باس و به یکدیگر و ایجاد ساختار و اتصالات بین تجهیزات را شینه بندی گویند.

*عوامل مؤثر در شینه بندی:
• قابلیت اطمینان و تداوم سرویس دهی
• موقعیت پست در شبکه
• ولتاژ و ظرفیت پست
• اهمیت مصرف کننده
• وضعیت پست از نظر توسعۀ و تعمیردر حالت کار عادی شبکه
Switching

*انواع شینه بندی:
1- سیستم بدون باسبار
Without Busbor

2- سیستم تک شینه
Busbar Single

3- شینه بندی اصلی و انتقالی
Main & Transfer Busbar

4- شینه بندی دوبل( دو شین اصلی )
Duplicate Busbar
5- شینه بندی دوبل با دیسکانکت موازی
Duplicate Busbar with By pass Disconec


6- شینه بندی یک و نیم بریکری
One & halfe Breaker System

7- شینه بندی دو بریکری
Double Breaker System

8- شینه بندی حلقوی
Ring Busbar System

9- شینه بندی ترکیبی
Combined System

10- سیستم های شینه بندی با بیش از دو شین

1- سیستم بدون باسبار: without Busbar
این طرح اصولا بندرت و تنها در پست های کم اهمیت و یا موقتی استفاده می شود و دارای معایب زیر است:
- برای انجام تعمیرات روی هر یک از تجهیزات کل پست بی برق می شود.
- با بروز هر اتصال کوتاهی در روی خط و یا هر قسمت از مدارات داخل پست کل پست بدون برق خواهد شد.
- ضریب اطمینان بسیار کمی دارد.
- برای تغذیه های کوتاه مدت بکار می رود.
- امکان مانور روی تغذیه کننده ها وجود ندارد.
** تنها مزیت سیستم بدون باسبار حفاظت ساده و ارزان قیمت آن است.
2- سیستم تک شینه:
Single Busbar

مزایا: هزینۀ کم
حفاظت و عملیات ساده
در این سیستم تمام انشعابات روی یک شین و توسط یک بریکر با یکدیگر ارتباط پیدا می کنند.
معایب:
• با اتصال کوتاه روی شین تمام پست بی برق می شود.
• در صورت تعمیرات روی یک انشعاب آن انشعاب بدون برق می شود.
• امکان توسعۀ ایستگاه بدون خاموشی کل ایستگاه وجود ندارد.
این نوع شینه بندی مناسب برای مصرف کننده هایی است که امکان تغذیه از ایستگاه دیگر را داشته باشند.

می توان برای برطرف کردن بعضی از معایب طرح فوق از بریکر (
Bus Section = Bus Tie
)
و یا از دیسکانکت استفاده کرد. در صورتی که برای قطع طولی شین از دیسکانکت استفاده شده باشد برای قطع و وصل آن یک طرف شین بدون برق باشد ولی در صورت استفاده از بریکر می توان در هر شرایطی بریکر را باز و بسته نمود.

در صورت استفاده از بریکر باس شکن در صورت اتصالی روی هر فسمت از شین, همان قسمت بدون برق می شود و تداوم و سرویس دهی بهتری را دنبال خواهد داشت و بریکر باس شکن در حالت کار عادی ایستگاه بسته نگه داشته می شود.
3- شینه بندی اصلی و انتقالی:
Main & Transfer Busbar

در صورت اتصال کوتاه روی شین تمام انشعابات بدون برق خواهد شد مگر اینکه از باس شکن استفاده نمائیم.
در حالت کار عادی سیستم تنها شین اصلی برقرار بوده و از شین فرعی استفاده نمی شود و بریکر کوپلر باز است. و بریکر باس کوپلر در هر زمان تنها می تواند جانشین یکی از بریکرهای خطوط و یا ترانس شود
در این سیستم از یک شین اصلی و از یک شین فرعی که ارتباط دو شین توسط یک بریکر موسوم به
Bus Coupler
امکان پذیر است, هر انشعاب از طریق بریکر به شین اصلی و از طریق دیسکانکت به شین فرعی وصل است. بریکر باس کوپلر در صورت اشکال در هر یک از بریکرها می تواند جایگزین آنها شود. پس هنگام جایگزینی باس کوپلر بجای هر یک از بریکرهای خط و یا ترانس, ابتدا باید دیسکانکتهای طرفین کوپلر را بست و بعدا بریکر کوپلر بسته شده و در نهایت سکسیونر متصل به شین فرعی بسته و بریکر خط یا ترانس را از مدار خارج می نمایند.
در صورتی که تعداد انشعابات از شین اصلی زیاد باشد گاهی شین اصلی و فرعی به دو یا چند بخش نیز تقسیم می گرددکه ارتباط بخش ها در شین اصلی معمولا از طریق بریکر ودر شین فرعی از طریق دیسکانکت انجام می شود باید توجه داشت که توسعۀ ایستگاه بدون خاموشی کامل آن امکان پذیر نیست.ولی در صورت استفاده از باس شکن می توان یک طرف آن را برای توسعه بدون برق کرد.
شین بدون خاموشی قابل تعمیر نیست ولی بریکرهای خط و یا ترانس بدون خاموشی خط و یا ترانس قابل تعمیرند.
در صورت استفاده از باس شکن, باس کوپلر برای دو طرف در نظر گرفته می شود و در صورت استفاده از باس شکن در شین فرعی, می توانیم دو بریکر را در آن واحد تعمیر نمائیم.
معمولاً این نوع شینه بندی تا سطح ولتاژ 132
Kv
مورد استفاده قرار می گیرد.

4- شینه بندی دوبل( دوشین):
Duplicate Busbar

*** نقش بریکر کوپلر در این شینه بندی با بریکر کوپلر در شینه بندی اصلی و انتقالی متفاوت است.
می توان با استفاده کردن از دیسکانکت
D.S بدون خاموشی از دو شین اصلی استفاده شود هر انشعاب دارای سه دیسکانکت است که دو دیسکانکت امکان اتصال از یک شین به شین دیگر به این صورت است که ابتدا دیسکانکتهای مربوط به کوپلر و بریکرکوپلر را بسته و پس دیسکانکتهای شین دوم را بسته و شین اول را باز می نمایند در صورتی که تعداد انشعابات زیاد باشد می توان از بریکر Bus section
استفاده کرد که در اینصورت برای هر بخش از شین یک بریکر کوپلر مورد نیاز خواهد بود. در این سیستم می توان تعدادی از انشعابات را از یک شین و تعدادی دیگر را از شین دوم تغذیه کرده توسعه پست بدون برق کردن پست امکان پذیر است.

*عیب اساسی:
تعمیر بریکر خط و یا ترانس, خاموشی انشعاب مربوطه را بدنبال خواهد داشت تا سطح ولتاژ 132 کیلوولت مورد استفاده قرار می گیرند.

5- سیستم شینه بندی با دو شین اصلی و دیسکانکت موازی:
Duplicate Busbar With by pass Disconect

این سیستم در واقع ترکیبی از دو سیستم شینه بندی دوبل و اصلی انتقالی است. هر یک از دو شین می توانند در حالت عادی در مدار باشند و دیگری بعنوان درز و مورد استفاده قرار گیرد. در مواردی که در بریکر هر انشعاب نقصی وجود داشته باشد می توان یک مسیر موازی به کمک بریکر کوپلر ایجاد کرد و بدون خاموشی انشعاب مربوطه نسبت به رفع اشکال از بریکر معیوب اقدام کرد. بدین ترتیب مزیت های دوسیستم در یک سیستم جمع شده است. اما به لحاظ تعداد زیاد دیسکانکتها, کنترل و حفاظت کل سیستم پیچیده تر و نیز از نظر اقتصادی گرانتر خواهد بود.
این نوع شینه بندی نیز معمولا در پستهای با ولتاژ 132
Kv که دارای اهمیت زیادی باشند و گاهی در پسی های با سطح ولتاژ 230Kv
نیز مورد استفاده قرار می گیرند

6- سیستم شینه بندی یک و نیم بریکری :
One & half Breaker System

سیستم های شینه بندی تاکنون معرفی شده است بهنگام کار عادی پست همگی فقط دارای یک شین بر قرار هستند و شین دوم معمولا بصورت رزرو بوده و باری روی آن قرار ندارد. در چنین سیستم هایی چنانچه اتصال کوتاهی روی شین برقرار رخ دهد تمام بریکرهای تغذیه کننئه انشعابات توسط سیستم حفاظت باسبار تریپ خواهند خورد و کل پست و یا بخشی از آن برای مدتی بی برق خواهد شد در پست هایی با ولتاژ 230
Kv
و بالاتر که معمولا ایستگاهایی در یک منطقه قرار دارند بی برق شدن یک بخش از پست می تواند منجر به خاموشیهای گسترده ای هر چند کوتاه مدت گردد بخصوص در نواحی پر مصرف که دارای کارخانجات و مجتمع های صنعتی بزرگ باشد این مسئله بیشتر اهمیت خواهد داشت. لذا برای بالا بردن قابلیت اطمینان سیستم و پایداری شیکه از سیستم های شینه بندی گرانتر ولی مطمئن تری استفاده می شود که سیستم یک ونیم بریکری یکی از آنها ست.
در این نوع شینه بندی برای هر دو انشعاب سه بریکر وجود دارد( برای یک انشعاب یک ونیم بریکر هزینه شده است ). امکان مانور روی بریکرها و انشعابات زیاد است و هیچ انشعابی با معیوب شدن یک یریکر تغذیه کننده آن از مدار خارج نمی شود چون در هر لحظه دو مسیر تغذیه برای هر انشعاب وجود دارد. سیستم دارای دو شین اصلی بوده که در حالت عادی کارکرد هر دو برقرار بوده و کلیۀ بریکرها نیز در مدار می باشند. به این ترتیب در صورتی که روی هر یک از اتصال کوتاهی رخ دهد هیچ یک از انشعابات از مدار خارج نخواهد شد. توسعۀ ایستگاه بدون قطع هیچ یک از انشعابات امکان پذیر است.در این سیستم شینه بندی:
• تمام کلیدها در حالت عادی وصلند.
• در صورت اتصال کوتاه روی شین بریکرهای مربوطه به همان شین بدون برق خواهند شد.
• در صورت اتصالی روی هر انشعاب دو بریکر از مدار خارج خواهند شد.
• امکان تعمیر هر کدام از بریکرها و شین ها بدون قطع انرژی امکان پذیر است.
• توسعه پست براحتی امکان پذیر است.
تا سطح ولتاژهای 230
kv و 400kv مورد استفاده دارند. و نقش عمده در این نوع شینه بندی به عهدۀ بریکرهاست




عمل آبکاری باعث افزایش عملکرد حرارتی مس تا 200 درجه سانتیگراد و همچنین باعث جلوگیری از آسیب دیدن شمش بر اثر رطوبت و گازهای خورنده می‎گردد.

قلع‎اندود کردن شمش نیز بدلیل حفاظت در برابر شرایط محیطی یا عمل اکسیداسیون و همچنین افزایش عملکرد حرارتی مس تا 150 درجه سانتیگراد می‎باشد و نقشی از نظر کاهش اثر پوستی ندارد چون ضریب هدایت آن از مس کمتر است.

 

رنگ شمش

اگر در جریان ثابت بجای شمش رنگ نشده از شمش رنگ شده استفاده کنیم، می‎توان سطح مقطع شمش را طبق جدول کمتر انتخاب کرد. علت آن بحث تبادل حرارتی آسانتر توسط رنگ می‎باشد. البته رنگ استفاده شده از نوع مخصوص می‎باشد و این قابلیت را دارد که حرارت را خیلی خوب از شمش گرفته و به محیط اطراف بدهد. همچنین پاشیدن رنگ باعث می‎شود سطح موثر تماس با محیط اطراف بدلیل برجستگیها و فرورفتگیهایی که تشکیل می‎شود بیشتر گردد و تبادل حرارتی بهتر صورت گیرد لذا از شمش رنگ شده با این نوع رنگ می‎توان جریان بیشتری عبور داد.

 

رنگ هادیها (سیم یا شمش)

اگر برق از نوع متناوب باشد:

فاز :مشکی

نول: آبی

 

اگر برق از نوع مستقیم باشد:

مثبت: قرمز

منفی: سبز

 

اگر سیستم سه فاز باشد:

R به رنگ قرمز

S به رنگ زرد

T به رنگ آبی

البته بطور کلی از شمشهای رنگ شده بیشتر بدلیل مشخص نمودن ترتیب فازها استفاده می‎شود نه تبادل حرارتی، چراکه رنگ اشتفاده شده از نوع معمولی می‎باشد.

 

دلیل استفاده از اتصالات آبکاری نقره شده در محل اتصالات

در جاهاییکه اتصال بین دو هادی برقرار می‎کنیم با افت ولتاژ و تلفات بصورت گرم شدن آن نقطه مواجه هستیم چراکه ایجاد اتصال، کانداکتیویته آن نقطه را نسبت به نقاط دیگر هادی اعم از کابل یا شمش کاهش می‎دهد و به نوعی مانع از عبور الکترونها براحتی می‎شود همچنین سوراخ کاریهایی که برای استفاده از پیچ و مهره جهت محکم نمودن نقطه اتصال شمشها به یکدیگر میشوند نیز باعث کاهش سطح مقطع موثر هادی و افزایش تلفات می‎شود. استفاده از لقمه‎های آبکاری نقره در هادی (شمش)، افزایش هدایت در ان نقطه، کاهش تلفات و بطور کلی بهبود عملکرد حرارتی مس را نتیجه می‎دهد.

لبه شمشها

بدلیل تراکم خطوط میدان در نقاط نوک‎تیز، شکست هوایی در ولتاژ ثابت در آن نقاط کمتر از نقاط دیگر می‎باشد. و لذا احتمال ایجاد تخلیه الکتریکی در آن نقطه از شمش با بدنه یا شمش مجاور، در شرایط خاص بیشتر است. این مشکل را با ایجاد خم روکوفسکی در لبه‎های تیز و زاویه دار، توسط دستگاه سوهان یا استفاده از ترموفیت حل می‎کنیم. در بعضی از تابلوها که با محدودیت فضا وجود دارد از شمشهایی با سطح مقطع دایره‎ای استفاده می‎گردد زیرا این نوع شمش احتمال بروز شکست الکتریکی بین دو فاز یا فاز با بدنه را کاهش خواهد داد.

 

طراحی باسبارهای فشار ضعیف

به هادیهایی (شمشهایی) با امپدانس کم که چنین مدار الکتریکی می‎تواند بطور مجزا به آن متصل شود باسبار گویند. در تابلوهای فشار ضعیف باسبارهای هادی فاز و نول در قسمت بالای تابلو و به صورت افقی قرار می‎گیرند و هادی زمین (PE) نیز در قسمت تحتانی سلول قرار می‎گیرد.

وقتی چندین سلول در کنار یکدیگر قرار می‎گیرند این باسبارها به یکدیگر متصل شده و یک باسبار سراسری را تشکیل می‎دهند.

برای باسباری که بتواند جریان 4000 آمپر را هدایت کند از سه هادی که به یکدیگر وصل شده‎اند برای هر فاز استفاده می‎شود.

برای طراحی باسباری که بتواند 7400 آمپر را تحمل کند از باسبار سه هادی دو طبقه استفاده میشود که از سه هادی دو طبقه برای هدایت جریان هر فاز استفاده میشود. هادی‎های طبقات توسط هادیهایی با همین مشخصات به یکدیگر وصل شده‎اند.

برای انتخاب ابعاد هادی و چندتایی بودن هادی در جریان‎های مختلف و همچنین سطح مقطع سیم‎های مورد استفاده در تابلو می‎توان از جدول هادی‎ها که در قسمت قبل آمده است استفاده کد.

http://hadi-haddad-khouzani-bargh.blogsky.com/1389/01/28/post-79/

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :