برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)

استانداردهای موتور

درسراسر جهان استانداردهای مختلفی برای تبیین كاربریها و پارامترهای ساختمانی یك موتور موجود است.دو نوع استاندارد كه بیش از همه مورد استفاده قرار می گیرد عبارتند از:NEMA(انجمن ملی سازندگان الكتریكی) و IEC (كمیته بین المللی الكتروتكنیكی).


NEMA

NEMA برای بسیاری از محصولات الكتریكی شامل موتورها استاندارد قرار میدهد.NEMA اصولا استاندارد موتورهای مورد استفاده در آمریكای شمالی است.استانداردهای معتبر لیاقتهای عمومی صنعتی را بیان می كنند و بوسیله جامعه الكتریكی پشتیبانی میشوند.این استانداردها را می توان در نشریه شماره MG1 NEMA یافت.ممكن است بعضی موتورهای بزرگAC تحت این استاندارد قرار نگیرند.این موتورها برای مواجهه با نیاز در نوع خاصی از كاربری ساخته شده اند كه جزء موتورهای NEMA محسوب نمیشوند.***


IEC

IEC سازمانی اروپایی است كه استانداردهای الكتریكی و مكانیكی را از بین همه چیز برای موتورها در سراسر جهان منتشر میكند و ترفیع می دهد.در شرایط عادی میتوان گفت كه IECهمتای بین المللی NEMA میباشد.دربسیاری ازكشورها موتورهای مورد استفاده تحت استاندارد IEC میباشند.این استانداردها را میتوان در IEC 34-1-16 یافت.***
به طور عمده استانداردهای NEMA چهار نوع طراحی را برای موتورهای AC القایی مشخص می كنند.(طرح A-B-C-D).منحنیهای سرعت – گشتاور نوعی آنها در شكل 18 نشان داده شده است.



طرح A گشتاور استارت طبیعی (بین 150 تا 170درصد مجاز) و جریان استارت نسبتا بالا دارد.گشتاور شكست آن در میان همه طرحهای NEMA بالاترین مقدار است كه موتور را قادر میسازد تا با اضافه بارهای بسیار سنگین برای مدتی كوتاه سروكار داشته باشد.میزان اختلاف(Slip) 5درصد است.نوعی از استعمال آن در نیرودهی به ماشینهای قالبدهی تزریقی است.
طرح B معملی ترین نوع موتور القایی AC است كه بفروش میرسد.مانند طرح A گشتاور استارتی طبیعی داشته ولی جریان استارتی پایین دارد.گشتاور روتور قفل , درآن آنقدر خوب هست كه بسیاری از بارهایی را كه در كاربری صنعتی با آنها مواجه میشود بكار بیندازد.اختلاف(Slip) آن 5درصد است.بازده و ضریب توان ظرفیت تكمیل(PF) آن نسبتا بالا بوده درضمن معروفیت طرح آن.از انواع كاربردهای آن میتوان به پمپها فنها و ماشین ابزارها اشاره كرد.
طرح C با گشتاور استارتی بالا(بالاتر از دونوع قبلی , 200درصد اسمی) , مناسب برای استفاده در بارهایی با شروع بكار ناگهانی مانند نقاله ها خرد كننده ها دستگاههای پرتحرك همزنها و پمپهای دوطرفه و كمپرسورها است.این موتورها نامزد استفاده در عملیاتی با سرعت نزدیك به سرعت تمام بدون اضافه بارهای بزرگ هستند.اختلاف (Slip) در آنها 5درصد میباشد.
طرح D گشتاور بالایی (بالاتر از همه مدلهایNEMA) دارد.جریان استارت و سرعت ظرفیت تكمیل در آن كمند.مقدار بالای اختلاف (5تا13درصد)این موتور را برای كاربریهایی با بارهای متغیر و با تغییرات برجسته در سرعت موتورمانند ماشین آلاتی با ذخیره ساز انرژی چرخ طیار پرسهای منگنه قیچیها آسانسورها استخراج كننده ها بالابرها جرثقیلها پمپهای چاه نفت ماشینهای سیمپیچی و غیره مناسب میسازد.تنظیم سرعت درآنها ضعیف است و آنها را فقط برای استفاده در پرسهای منگنه جرثقیلها آسانسورها و پمپهای چاه نفت مناسب می گرداند.معمولا این موتور به عنوان مورد سفارشی مطرح میشود.
بتازگی NEMA طرحی جدید(طرح D) را به استانداردش برای موتور القایی افزوده است.طرح Eشبیه طرح B است با این تفاوت كه بازدهی بالاتر جریان استارتی بالا تر و جریان كاركرد در اضافه باری كمتر دارد.مشخصات گشتاور طرح E شبیه موتورهای با همان پارامترهای نیروی تحت استاندارد IEC میباشد.
امتیازدهیهای سرعت – گشتاور طرحهای IEC عملا آینه استانداردهای NEMA است.طرح N ازIEC شبیه طرح B از NEMA است , عمومی ترین موتورها برای كاربریهای صنعتی.طرح موتورهایH از IEC با طرح موتورهای C از NEMA بسیار شبیه است.IEC طرح خاصی كه با طرح D ازNEMA برابری كند ندارد.امتیازدهیهای چرخه كار IEC متفاوت از كار NEMA است.درحالیكه NEMAمعمولا سه نوع كار دائمی غیردائمی(دوره ای) و خاص را معرفی میكند(كه معمولابا دقیقه بیان میشوند) , IEC 9 نوع چرخه كار مختلف را استعمال مینماید.
استانداردهایی كه در جدول 1 نشان داده شده اند صرفنظر از بیان پارامترهای عملكرد و چرخه های كاری , افزایش دما (كلاس ایزولاسیون) اندازه كل (ابعاد فیزیكی موتور) جنس پوسته ضریب نگهداری و چند چیز دیگر را بیان میكند.

شرح
نوع چرخه كاری
نوع
شماره
عملكرد در بارثابت ومدت زمان كافی برای رسیدن به تعادل گرمایی
كارمداوم
S1
1
كاركرد دربارثابت درزمان معین كمترازمیزان لازم برای رسیدن به تعادل گرمایی, كه پس ازآن استراحت به دستگاه داده میشودبرای رسیدن دمای دستگاه به دمای خنك كننده.
كار موقت
S2
2
توالی چرخه های كاری برابر, كه هركدام شامل دوره كاربری دربارثابت ویك وقفه (بدون اتصال به برق)میباشد.برای این نوع كاربری جریان استارت تاثیرعمده ای برافزایش دماندارد.
كاردوره ای موقت
S3
3
توالی چرخه های كاری برابر, كه شامل دوره های عمده استارتینگ میشود.دوره ای زیربارثابت و با وقفه دوره ای.
كاردوره ای موقت با استارت
S4
4
توالی چرخه های برابر,كه شامل دوره ای از استارت ودوره ای ازكاربری دربارثابت شده كه بدنبال آن ترمزی سریع ودوره استراحت میباشد.
كاردوره ای موقت
با ترمزالكتریكی
S5
5
توالی چرخه های كاری برابر, كه شامل دوره ای ازكاربری دربارثابت ودوره كاربری ای درحالت بدون بارمیباشد.دراین نوع دوره استراحت وجود ندارد.
عملكردمداوم كاردوره ای
S6
6
توالی چرخه های كاری برابر, كه شامل دوره ای ازاستارت,دوره ای ازكاردربار ثابت وبدنبال آن باترمزالكتریكی همراه است.این نوع دوره استراحتی ندارد.
عملكردمداوم كاردوره ای
با ترمزگیری الكتریكی
S7
7
توالی چرخه های كاری برابر, كه دربارثابت كه سرعت چرخش آن از قبل معین شده است كارمی كند وبدنبال آن دوره های كاربری دربارثابت دیگری باسرعتهای چرخش متفاوت است(كاربریe.g).دوره استراحت نداشته وبرای رسیدن به تعادل گرمایی دوره كاری بسیاركوتاه است.
عملكردمداوم كاردوره ای
با باروابسته و سرعت متغیر
S8
8
عموما كاری با باروسرعتی كه بصورت غیرخطی درمحدوده مجاز تغییرمی كنند.این كابری شامل اضافه بارهای متناوب است كه گاهی از ظرفیت تكمیل فراتر میروند.
كاربا بارغیر دوره ای
و سرعتهای متنوع
S9
9
 
گشتاور استارت و دورگیری بالا و در ادامه گشتاور ثابت

این نوع بار با گشتاوری بسیار بالا در بسامدهایی نسبتا كم مشخص میشود.در كاربریهایی نظیر فشرده سازها و پمپهای پیچشی.


موتورهای تک فاز :

  • - در موتورهای تک فاز دو سیم پیچ یکی اصلی و دیگری راه انداز وجود دراد که در استاتور با اختلاف زاویه 90 درجه الکتریکی نسبت به هم قرار دارند . نقش سیم پیچ راه انداز ایجاد میدان دوار الکتریکی برای شروع به کار موتور است . پس از استارت موتور، سیم پیچ راه انداز می تواند از مدار خارج شود .
  • - موتورهای تک فاز به انواع : موتورهای با فاز شکسته ، خازن دار ، قطب چاکدار ، دفعی ، اونیورسال ، سنکرون تبدیل می شوند .
  • - در موتورهای با فاز شکسته سیم پیچ اصلی با تعداد دور و قطر زیاد و سیم پیچ فرعی با تعداد دور و قطر کم انتخاب شده و پس از راه اندازی سیم پیچ راه انداز بوسیله کلید گریز از مرکز ازمدار خارج می شود . این موتورها دارای گشتاور راه اندازی کم می باشند .
  • - در موتورهای خازن دار سری با سیم پیچ فرعی یک خازن قرار میگیرد و این نوع موتورها به سه گروه با خازن موقت ، با خازن دائم ، باخازن دائم و موقت ساخته میشوند .

شکل های زیر به ترتیب از راست : موتور با فاز شکسته - موتور با خازن موقت - موتور با خازن دائم - موتور با خازن موقت و دائم - موتور با قطب چاکدار- موتور اونیورسال

  • - در
    موتور با قطب چاکدار سیم پیچ فرعی وجود ندارد و به جای آن یک حلقه اتصال کوتاه مسی یا آلومینیومی روی استاتور وجود دارد . این موتور تا توانهای 120 وات ساخته میشوند
  • - موتور اونیورسال دارای آرمیچر ( روتور سیم پیچی شده ) بوده و میتواند با برق متناوب و مستقیم کار کند . این موتور دارای جاروبک (زغال) و تیغه کلکتور میباشد . سرعت این نوع موتور تا 20000 دور در دقیقه می رسد . و در وسایل خانگی چون جارو برقی و چرخ گوشت وآسیاب کاربرد دارد .
  • - موتورهای دفعی مانند موتورهای اونیورسال می باشند با این تفاوت که به آرمیچر آنها برق نرسیده و توسط زغالها سیم پیچ آرمیچر اتصال کوتاه می باشد .
  • - برای تغییر جهت چرخش موتورهای تک فاز باید جهت جریان در سیم پیچ اصلی نسبت به فرعی یا فرعی نسبت به اصلی عوض شود .
  • - تخته کلم موتور تک فاز مطابق شکلهای روبرو است . شکل سمت راست استاندارد قدیم (VDE) و شکل سمت چپ استانداد جدید (IEC)
  • - سرعت سنکرون در موتورهای القایی از رابطه = بدست می آید در این رابطه F فرکانس و 2P تعداد جفت قطب میباشد
  • - در موتورهای تک فاز دارای کلید گریز از مرکز کلید در 75 درصد دور نامی عمل نموده و سیم پیچ فرعی را از مدار خارج میسازد .
  • - موتور سه فاز دارای 3 سیم پیچ می باشد که نسبت به هم در روی استاتور 120 درجه الکتریکی اختلاف مکانی دارند .
  • - سرهای هر سیم پیچ در استاندارد IEC با حروف U1,V1, W1 و انتهای هر سیم پیچ با حروف U2 , V2, W2 مشخص میشوند .
  • - سرهای هر سیم پیچ در استاندارد VDE با حروف U , V ,W و انتهای هر سیم پیچ با حروف X, Y, Z مشخص میشوند .
  • - موتورهای سه فاز را میتوان به روش ستاره یا مثلث ( باتوجه به نوع موتور) راه اندازی نمود .
  • - در اتصال ستاره سه سر U2,V2,W2 به یکدیگر وصل شده و به سرهای U1,V1,W1 بترتیب فازهای L1,L2,L3 متصل میگردد . مطابق شکل :
  • - در اتصال مثلث فاز L1 به دو سر U1,W2 و فاز L2 به دو سرV1 , U2 و فاز L3 به دو سر W1, V2 متصل میشوند . مطابق شکل :
  • - ولتاژ رسیده به هر سیم پیچ موتور در حالت مثلث برابر حالت ستاره است . (ولتاژ رسیده به هر سیم پیچ موتور در حالت ستاره برابر حالت مثلث است .)
  • - جریان عبوری از هر سیم پیچ در حالت مثلث برابر حالت ستاره است . (جریان عبوری از هر سیم پیچ در حالت ستاره برابر حالت مثلث است .
  • - توان موتر در حالت ستاره 3 برابر توان در حالت مثلث می باشد .
  • - در روی پلاک موتورهای سه فاز عبارتی مشابه /Y 220/380 وجود دارد ، این نشاندهنده ولتاژ قابل اتصال در حالت ستاره و مثلث است . در این مثال این موتور در حالت مثلث باید به شبکه ای وصل شود که ولتاژ خط آن 220 و لت و به شبکه ای میتواند وصل شود که ولتاژ خط آن 380 ولت باشد .
  • - سه نوع کلید دستی برای راه اندازی موتورها از نظر ساختمانی به ترتیب طول عمر از کم به زیاد عبارتند از : کاردی (تیغه ای ) ، غلطکی ، زبانه ای
  • - انواع کلیدهای دستی مورد استفاده در صنعت عبارتند از : کلید 0،1 - کلید چپگرد راستگرد ، کلید ستاره مثلث ، کلید دو دور ،کلید ولتمتر و ...

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :