برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)

ترمیم خراشیدگی‌های دیسك

چند راه حل ساده برای جلوگیری از از دست رفتن داده‌ها روی دیسك‌های نوری



قدم اول

در بسیاری از موارد دیسك‌ها تنها به این دلیل قابل خواندن نیستند كه مقدار زیادی گردوخاك، چربی و لكه‌های مختلف بر روی آن‌ها انباشته شده‌اند. این موارد به لیزر درایو شما اجازه نمی‌دهند كه داده‌ها را از طریق لایه پلاستیكی شفافی كه در طرف اطلاعاتی دیسك قرار گرفته (نه طرفی كه اطلاعات و مارك تجاری دیسك روی آن چاپ شده‌اند)، بخواند. خوشبختانه خراشیدگی‌های كوچكی كه بر روی این سطح دیسك ایجاد شده‌اند معمولاً قابل ترمیم هستند. با این‌حال،‌ برخلاف آن‌چه كه عموماً تصور می‌شود، خراشیدگی‌هایی كه بر روی طرف لیبل دیسك ایجاد شده باشند می‌توانند بسیار جدی‌تر و حتی غیرقابل ترمیم باشند. دلیل این مسئله آن است كه لایه نگهدارنده اطلاعات در یك دیسك عملاً به سطحی كه لیبل تجاری دیسك روی آن قرار دارد نزدیك‌تر است.



قدم دوم
یكی از اولین مواردی كه وقتی با مشكلات دیسك مواجه می‌شوید باید به آن توجه داشته باشید (حتی اگر فكر می‌كنید كه این مشكلات به‌خاطر خراشیدگی‌ها به‌وجود آمده‌اند)، یك تمیزكاری ساده است. پاكسازی و كمی صیقل دادن طرف اطلاعاتی دیسك غالباً تمام چیزی است كه برای حل مشكل خود به آن نیاز دارید. كیت‌های ارزان‌قیمت زیادی در بازار وجود دارند كه این كار را به‌خوبی انجام می‌دهند. بهتر است وسوسه نشوید دیسك خود را با مواد پاك‌كننده قوی و یا جریان قوی آب شست‌وشو دهید زیرا این كار می‌تواند مشكل را تشدید كرده و حتی به‌طرف لیبل دیسك آسیب برساند.








قدم سوم

در بعضی از كیت‌ها یك اسپری پاك‌كننده حاوی الكل ایزوپروپیل وجود دارد كه بایستی بر روی طرف اطلاعاتی دیسك مورد استفاده قرار گیرد. شما هرگز نباید از یك ساینده خانگی برای تمیز كردند دیسك خود استفاده كنید. تقریباً پس از گذشت 30 ثانیه، الكل چربی‌ها و آلودگی‌ها را حل كرده و شما می‌توانید دیسك را با استفاده از پد مخصوصی كه در داخل كیت قرار دارد، تمیز كنید. به‌عنوان یك راه‌حل جایگزین، می‌توانید از یك پارچه تمیز، خشك و بدون پرز برای این منظور استفاده كنید. توجه به این نكته بسیار مهم است كه باید دیسك را از داخل به سمت خارج تمیز كنید. هرگز برای تمیز كردن دیسك از یك حركت دورانی استفاده نكنید زیرا این‌كار می‌تواند وضعیت را بدتر كند.




قدم چهارم
اگر تمیز كردن دیسك نتوانست مشكل را برطرف كند، صیقل دادن آن قدم بعدی خواهد بود. كیت‌هایی مانند Maplin حاوی ماده جلاكاری و همچنین یك پارچه یا پوست طبیعی برای استفاده از آن هستند. چند قطره از این ماده را بر روی دیسك ریخته و سپس آن را با استفاده از پارچه همراه كیت از داخل به بیرون (به‌صورت شعاعی) بر روی دیسك بمالید. اجازه دهید دیسك كاملاً خشك شود و سپس آن را با پوست طبیعی جلا دهید. این‌كار بخش عمده‌ای از خراشیدگی‌های كوچك را برطرف خواهد كرد.





قدم پنجم

برای خراشیدگی‌های عمیق‌تر، ممكن است نیاز داشته باشید كه از یك ابزار پاكسازی مانند Skip Dr استفاده كنید. این یك دستگاه ابتكاری است كه از آب مقطر و یك گردونه ترمیم كننده خاص استفاده كرده و سطح دیسك را به‌صورت شعاعی صیقل می‌دهد. پس از اسپری ماده تمیز كننده برر وی دیسك، آن را در داخل دستگاه Skip Dr قرار داده و دسته آن را در جهت حركت عقربه‌های ساعت بچرخانید تا دیسك یك فرآیند كامل صیقل را پشت سر بگذارد. سپس دیسك را خارج كرده و آن را با پارچه‌ای كه در داخل كیت ابزار قرار دارد خشك كنید. برای جلا دادن دیسك باید از پد ویژه‌ای كه همراه دستگاه ارایه شده است استفاده كنید. در هنگام جلاكاری مطمئن شوید كه دیسك بر روی یك سطح صاف، تمیز و نرم قرار گرفته است. اگر دیسك مورد نظر در وضعیت بسیار بدی قرار داشته باشد، ممكن است مجبور شوید این فرآیند را یك بار دیگر تكرار كنید.



قدم ششم

اگر هیچیك از این تكنیك‌ها مشكل شما را برطرف نكردند، زمان آن رسیده است كه از راه‌حل‌های ناامیدانه استفاده كنید. باور كنید یا نه، بعضی از مواد جلاكاری فلزی گاهی اوقات می‌توانند به حل این مشكل كمك كنند، اما بوی چندان خوبی ندارند. با استفاده از نوع الیافی یا نوع مایع آن به‌همراه یك دستمال نرم، خراشیدگی‌ها را در یك امتداد شعاعی از مركز دیسك به سمت خارج صیقل دهید تا كاملاً محو شوند. پیش از جلاكاری نهایی دیسك با یك پارچه micro-Fibre، اجازه بدهید كاملاً خشك شود. اگر می‌توانید یك خراشیدگی را با ناخن خود احساس كنید، به‌احتمال قادر به‌برطرف كردن آن نخواهید بود.


http://www.infotech-era.com/MAGHALAT/Scratch.htm

دیسك نوری – مغناطیسی


مقدمه
با تلفیق دو تكنولوژی [Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...] و [Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...] ، تلاش می شود تا دیسكهایی ایجاد شوند كه هم خاصیت قابل پاك شدن و باز نویسی دیسكهای مغناطیسی را داشته باشند و هم چگالی و ظرفیت بسیار بالای دیسكهای نوری. به نظر می‌رسد كه اینگونه دیسكها در تولید انبوه به بازار مصرف عرضه شده است. قطر این دیسكها 5 اینچ بوده ، از نوع پاك شدنی هستند و از سرعت بسیار بالایی برخوردارند ، سرعت انتقال در این دیسكها حدود یك مگابایت در ثانیه و یا بیشتر است. در سالهای اخیر دیسكهای نوری بطور وسیعی برای سرگرمی ، برنامه‌های تعلیم و تربیت و ارتباطات تصویری صوتی بكار گرفته شده است. در زمینه ذخیره اطلاعات ، سیستمهای ثبت نوری مستقیم به عنوان تجهیزات یارانه‌ای معروف شده‌اند، جایی كه تركیب ظرفیت اطلاعات خیلی زیاد و دسترسی سریع به آنها توسط دیسكهای نوری یك جایگزین جذاب برای روشهای دیگر ذخیره حافظه یارانه‌ای است. ظرفیت اطلاعات زیاد ، طول عمر زیاد و زمان طولانی نگهداری ، كاربردهای ذخیره و ... را منحصر به خود كرده است.








در تمام سیستمهای دیسك نوری ، مانند دیسكهای ضبط صدا (دیسك بسته یا CD) ، دیسكهای نمایشی (كه معمولا نمایش لیزری یا LV نامیده می‌شود) و دیسكهای ذخیره داده‌ها ، ما فرض می‌كنیم كه اطلاعات بر روی دیسك ثبت می‌شود یا نوشته می‌شود و مجددا با استفاده از نور خوانده می‌شود. در عمل تعداد زیادی از لیزرها مانند لیزر یون - آرگون HeNe ، HeCd و دیود لیزر نیم هادی AlGaAs به عنوان چشمه‌های نور برای نوشتن و خواندن بكار گرفته شده‌اند. در حقیقت روشهای دیگر برای نوشتن و خواندن دیسك وجود دارد كه ما به آن نخواهیم پرداخت.
مزیتهای دیسكهای نوری
اصلی‌ترین مزیت دیسكهای نوری بر دیگر سیستمها مانند دیسكهای صوتی معمولی و سیستمهای نوار مغناطیسی ، علاوه بر ذخیره اطلاعات به چگالی بالا ، عدم تماس فیزیكی بین سیستم قرائت و ماده ذخیره اطلاعات است كه از پاره شدن جلوگیری می‌نماید. علاوه بر این در دیسكهای نوری ، لایه ماده شفافی را می‌توان روی اطلاعات ذخیره شده نشانید تا آسیب نبیند. گرامافون اطلاعاتی را در سطح دیسك به صورت مارپیچ ضبط می‌كند كه رد پا نامیده می‌شود. اما در عمل در دیسكهای نوری ، نه شیار و نه خط مداوم وجود دارد بلكه فقط "علامتها" مارپیچهای شكسته‌ای را شكل می‌دهد. این علامتها مساحتهای كوچكی هستند كه نسبت به اطراف خود فرق نمایانی دارد. معمولا حفره‌هایی در سطح دیسك ایجاد می‌كنند. در نتیجه بازتاب در طول مسیر با توجه به توزیع حفره‌ها تغییر می‌یابد، كه بیانگر ثبت اطلاعات است.
ذخیره و خواندن اطلاعات ذخیره شده
برای خواندن اطلاعات ذخیره شده بازوی اپتیكی تغییرات بازتاب را به سیگنال الكتریكی تبدیل می‌كند. یك [Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...] در داخل بازو پرتو كم توان [Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...] را به لكه كوچك نوری بر روی مسیر متمركز می‌كند و همچنین نور بازتاب شده از دیسك را مجددا به آشكار ساز نوری هدایت می‌كند. خروجی آشكار ساز نوری بر اساس توزیع گودالهای طول مسیر تغییر می‌كند و سیگنال الكتریكی بدست می‌دهد كه می‌توان سیگنال صدا ، تصویر و یا داده‌ها را دوباره بدست آورد.
سیگنالهای صدا به صورت دیجیتال در دیسك ذخیره می‌شوند. نمونه‌های صدا با آهنگ
KHz1/44 بدست می‌آید و بلندی صدا برای هر نمونه به مقادیر عددی به صورت كلمه كد دوتایی ، 16 بیتی در می‌آید. بیتهای اضافی برای اصلاح خط اضافه می‌شود و بیتهای فراوانی در فركانس MHz3218/4
بر روی دیسك ذخیره می‌شود.

صفرها بیانگر سیگنال نوری كوچك و "یكها" بیانكر سیگنالهای قوی هستند، از این رو مسیر از حفره‌ها و فضاهایی با طولهای مشخص تشكیل یافته است. از سوی دیگر ، سیگنال های ویدئویی ، بصورت آنالوگ ذخیره سازی می‌شوند، زیرا ذخیره سازی به روش دیجیتال احتیاح به پهنای باند بسیار بالا دارد. سیگنال تركیبی ویدئو (با رنگ و اطلاعات تابشی) به صورت فركانس مدوله می‌شود (FM
) حدود فركانس حامل MHz5/7 و صدا به آن بعدا با مدولاسیون اضافه می‌شود. این باعث می‌شود تا فاصله گودالهای (مركز تا مركز) بر اساس مدولاسیون فركانس صورت مربوطه تغییر یابد. در حافظه‌های نوری داده‌ها هم به صورت آنالوگ و هم به صورت دیجیتال ذخیره می‌شود.

برای مفید واقع شدن در فرآیند كردن داده‌ها در الكترونیك تجهیزات ذخیره سازی باید قادر به باز سازی داده‌های ذخیره شده با حداقل میزان خطا و در حدود 1 قسمت در 1210 باشد، كه دیسكهای نوری به این دقت رسیده‌اند. با دیسكهای نوری به چگالی اطلاعات زیادی از یك لكه متمركز شده بسیار كوچك لیزر دست یافته‌اند. قطر لكه توسط رابطه (λF(π/4
نشان داده می‌شود. با توجه به محدودیتهای پراش حداقل قطر لكه نوری تشكیل شده در نقطه كانونی عدسی حدود NA2/λ است كه NA دیافراگم عددی عدسی است (NA = n sinθ كه n ضریب شكست فضای جسم و θ = φ/s است، φ قطر عدسی و s فاصله جسم تا عدسی است). متقابلا چگالی اطلاعات از مرتبه 2(λ/NA) است.
ثبت كردن
فرآیند ثبت اطلاعات بستگی به این دارد كه آیا قرار است اساسا دیسك به تعداد زیادی برای مشتریان بازار كپی برداری شود و یا برای ذخیره سازی مهیا می‌شود. بیشتر دیسكها ، به هر منظوری كه تهیه شوند، حاوی اطلاعات زیادی با كیفیت خوب هستند. لذا كپی كردن آنها نسبتا آسان و ارزان است.
مواد ثبت كننده
گودالها دارای ابعاد میكرون است و از این رو مواد ثبت كننده نیز باید دارای توان تفكیك بالا باشند، و برای آنكه بتوان توان لیزری مورد نیاز را به حداقل رسانید باید دارای حساسیت خیلی بالا باشند. ترجیحا مواد ثبت كننده باید بتوانند ثبت زمان واقعی را بدست دهند و اجازه خواندن سریع اطلاعات ذخیره شده را نیز ممكن سازند. یعنی بطور ایده‌آل فرآیندهای مرحله‌ای بین نوشتن و خواندن وجود نداشته باشد. علاوه بر فوتورزیستها ، فیلمهای فلزی ، مخصوصا آنهایی كه بر اساس آلیاژ تلوریم ساخته شوند، دارای دقت خوب و حساسیت بالا هستند. در این حالت تابش لیزر پالسی ایجاد گودال یا حفره در لایه نازك فلز می‌كند، (از طریق ذوب یا برداشتن) و بازتاب لایه نازك را تغییر می‌دهد. از آنجایی كه ایجاد حفره فرآیند حرارتی است، طول موج لیزر خیلی مهم نیست و از هر لیزری كه بتواند توان مورد نیاز را بدست دهد برای نوشتن می‌توان استفاده نمود.


خواندن داده‌ها از دیسكهای نوری
باریكه لیزر ، معمولا از یك لیزر دیود به دلیل اندازه قابل ملاحظه‌اش از طریق زیر لایه به لایه بازتاب كننده دیسك متمركز می‌شود. [Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...] شبیه به یك عدسی شی است و برای جاروب كردن كل دیسك ، با لیزر در سیستم قرائت در نرده‌ای زیر دیسك نصب شده است. قسمتی از نور بازتاب شده ، كه توسط دیسك مدوله شده است با همان عدسی گردآوری می‌شود و بر روی آشكار ساز نوری هدایت می‌شود. نور به شدت از نواحی كه گودال وجود ندارد (معمولا زمین خوانده می‌شود) بازتاب می‌شود و بطور وسیعی توسط گودالها پراكنده می‌شود. بطوری كه خروجی آشكار ساز وقتی باریكه مسیر را طی می‌كند، تغییر می‌یابد. برای مثال ، در ذخیره به روش دیجیتال ، تغییر در میزان سیگنال بازتاب شده بیانگر انتقال از گودال به زمین و یا بالعكس است. در حقیقت این انتقالات بكار می‌روند تا یكها را بیان كنند، در حالیكه فاصله بین انتقالات گودالها و یا زمین بیانگر تعداد صفرها است.
مزیتهای استفاده از نور بازتابی بجای نور عبوری
استفاده از بازتاب به جای نور عبوری چندین مزیت دارد. برای مثال از آنجایی كه فقط یك سطح دیسك مورد استفاده قرار می‌گیرد ساختمان حركت آزاد سیستم ساده می‌شود و تعداد قطعات نوری مورد نیاز كاهش می‌یابد. لایه نشانی محافظ نیز فقط بر روی یك طرفه لایه اطلاعات لازم است و ساختمان كنده كاری كم عمقتر از حالت عبوری است، این دو نكته باعث تولید انبوه دیسك می‌شود. نهایتا ، سیستم كنترل خیلی ساده‌تر ساخته می‌شود و لكه و خراشهای سطح محافظ از لایه اطلاعات جدا می‌شوند و از تمركز خارج می‌شوند و بدین طریق اثر آن بر روی سیگنال باز خوانی حذف می‌شود.

همچنین سیگنالهای نوری از دیسك مورد نیاز هستند تا ارتفاع عمودی سیستم قرائت را كنترل كنند، یعنی مطمئن شویم كه باریكه لیزر به حالت متمركز شده بر روی لایه اطلاعات باقی می‌ماند و همچنین اطمینان یابیم كه باریكه لیزر بطور دقیقی مسیر مارپیچ ثبت اطلاعات را دنبال می‌كند. كانونی كردن باید با دقت حدود
μm 1 بدست آید و ردیابی با دقت حدود μm1/0 باید انجام شود. ارتعاشات ناخواسته و حركات نامتعارف دیسك بدین معنی است كه سیستم كنترل بسیار دقیقتر برای حداقل خطا مورد نیاز است. این سیگنالها برای تمركز و ردیابی به طرق مختلف بدست آمده است.

دیسكهای نوری قابل پاك شدن
برای خیلی از كاربردها مانند حسابگری و به روز كردن اطلاعات تسهیلات پاك كردن و درباره نوشتن مفید است. موادی كه می‌توانند برای دیسكهای نوری قابل پاك شدن مورد استفاده قرار گیرند شامل مواد مگنتو اپتیك ، ترمو پلاستیكها و لایه‌های نازك چالكو جناید برای ذخیره دائمی و مواد فوتو كرومیك ، فوتو فریك و فوتو كانداكتیو برای ذخیره سازی برای زمانهای محدود بكار می‌روند. برای مثال باریكه نویسنده لیزر ناحیه كوچكی از فیلم نازك از [Only Registered and Activated Users Can See Links. Click Here To Register...] را كه به صورت عمودی مغناطیس شده است (برای مثال Cd TbFe) گرم می‌كند تا به دمای بالای نقطه كوری آن می‌رسد، و خاصیت مغناطیس دائمی خود را از دست می‌دهد.

اگر ناحیه مجاز به سرد شدن در حضور میدان خارجی كه در جهت غیر موازی با مغناطیس شدن اولیه است باشد، آنگاه نواحی كه پلاریزاسیون را ذخیره كرده‌اند تشكیل می‌یابند. خواندن در این حالت معمولا با استفاده از اثر مگنتو - اپتیك كر (كه آن باریكه پلاریزه نور كه از سطح مغناطیس شده بازتاب می‌شود دارای صفحه پلاریزاسیون است و به میزانی كه بستگی به شدت مغناطیس شدن و جهت مغناطیس شدن دارد نسبت به جهت پرتوی نور، می‌چرخد)، انجام می‌گیرد. باریكه پلاریزه شده دارای چرخشهای متناوب است، بسته به اینكه كدام قسمت فیلم برخورد می‌كند و از آن بازتاب می‌كند، مقدار چرخش فقط چند دهم درجه است و معمولا با روشهای آشكار سازی حساس ، از عبور نور بازتابی از یك تقسیم كننده پرتو پلاریزه كننده و مقایسه دو نور تولید شده بدست می‌آید.

پاك كردن و دوباره نوشتن به سادگی از گرم كردن لایه نازك روی دیسك تا دمای بالاتر از نقطه كوری و در حضور یك میدان مغناطیسی خارجی به دقت هدایت شده انجام می‌شود. بطور وضوح لیزری كه برای خواندن بكار می‌رود باید دارای توان به مراتب كمتر از توان لیزری كه برای نوشتن بكار می‌رود، باشد تا از بین بردن داده‌های ذخیره شده جلوگیری شود. اخیرا توجه زیادی به دیسكهای نوری قابل پاك كردن شده است و چندین سیستم چند لایه‌ای ارزیابی شده است. سیستمهای دیسك نوری بطور رو به افزایشی در سیستمهای ذخیره سازی انبوه مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای مثال ، سیستم مگاداك ، شامل 64 دیسك كه زمان دسترسی به هر یك از دیسكها حدود ms150 است و زمان ظاهر شدن هر دیسك 20 ثانیه است. ظرفیت چنین سیستمی در ناحیه 1410 - 1210 بیت است كه در مدت حدود چند ثانیه می‌تواند دوباره بدست آید.

علل گسترش کاربرد دیسک نوری

بررسی تاریخچه اطلاع رسانی بعد از جنگ جهانی دوم ، از شروع نمایه سازی تا به وجود آمدن بانکهای اطلاعاتی ، از قبیل دایلوگ ( Dialog ) اوربیت (Orbit ) و کوستل (Questel ) بحث مقدماتی مقاله است .
مقایسه تطبیقی بانکهای اطلاعاتی ، با سی دی – رام و بیان ویژگی های دیسکهای نوری موضوع اصلی مقاله است . به نظر نویسنده ، استفاده از دیسکهای نوری ، روند رو به گسترش فعالیتهای اطلاع رسانی را دچار تحول بزرگی خواهد کرد .
شاید صحبت کردن از تاکتیکها در زمانی که هنوز استراتژی مشخص نشده است ، چندان مفید به فایده نباشد . اما بحثی که درباره سی- دی – رام (CD – ROM ) ها در این مقاله مطرح شده است ، نه تنها درمعرفی آنهاست ؛ بلکه با توجه به خصوصیات ویژه ای که دارد ، می تواند در تعیین خط مشی اطلاع رسانی کشور ایفای نقش کند .
پی بردن به نقش اطلاعات در تحقیق و توسعه و به وجود آوردن تکنولوژی جدید ، منجر به ایجاد روشهای مختلف برای ذخیره و بازیابی اطلاعات شده است . نمایه سازی Kwic Uniterm , Kwoc از جملهاین روشهاست ۱ ، که هرکدام مزایای خاص خود را دارد . تهیه میکروفیش از مجلات ، پدیده ای دیگر برای به نظم درآوردن و استفاده سریعتر از دانش بشری بود ۲ !
با ورود کامپیوتر به دنیای اطلاع رسانی ، تحول بزرگی به وقوع پیوست . موسسات تولید اطلاعات ، با استفاده از کامپیوتر ، آنچنان به حجم تولید اطلاعات خود افزودند که ، اصطلاحی نظیر "انفجار اطلاعات " ، انقلاب اطلاعات " ، عصر اطلاعات " و …. به واژگان واژه نامه اضافه شد . حجم زیاد اطلاعات و تنوع موضوعی آن ، پایگاههای اطلاعاتی مانند :
abstracts Medline
STIN
Physical abstracts Chemical …
را به وجود آورد . استفاده از اطلاعات این پایگاهها ، به ایجاد بانکهای اطلاعاتی منجر شد . از جمله مشهورترین این بانکها ، می توان Orbit , Dialog در امریکا ، STN آلمان ، blaise انگلستان و Questel فرانسه را نام برد .
برای پی بردن به اهمیت "سی – دی – رام " ها و مقایسه آنها با بانکهای اطلاعاتی ، ابتدا ساختار و طرز کار با بانکهای اطلاعاتی شرح داده می شود مقایسه سی – دی – رامها با این بانکها از آن جهت قابل توجه است که دیسکهای نوری ، خود نوعی پایگاه اطلاعاتی هستند . و پایگاههای اطلاعاتی ، نقش اول را در نظامهای اطلاع رسانی ایفا می کنند .
بانکهای اطلاعاتی ، واسطه هایی هستند بین تولید کنندگان و مصرف کنندگان اطلاعات . یک بانک اطلاعاتی ، با پایگاههای اطلاعاتی متعددی در ارتباط است . و اطلاعات را از طریق خطوط پیوسته (Online) دریافت و به همین طریق در اختیار مصرف کننده قرار می دهد . مثلأ بانک اطلاعاتی Dialog با حدود ۴۰۰ پایگاه اطلاعاتی مانند : EBIS, American banker news, NTIS Agricola , Chemical Industry Notes , ۳ و تقویت کتابخانه ها ، آموزش نیروی انسانی ماهر و متخصص اطلاع رسانی و تقویت کتابخانه ها ، آموزش نیروی انسانی ماهر و متخصص اطلاع رسانی INSPEC, ERIC و …. در ارتباط است .
ارتباط با بانکهای اطلاعاتی ، از طریق خطوط تلفن امکان پذیر است . و چنانچه این ارتباط بخواهد از طریق کشور دیگری ، برقرار شود به یک خط تلفن از طریق ماهواره ، یک دستگاه مودم و یک مونیتور نیاز است . در این روش ، استفاده کننده از اطلاعات ، دارای چندین شماره رمز است . بعد از اینکه او توانست ارتباط تلفنی برقرار نماید و پس از تایید شماره های رمز ، تماس برقرار می شود . سپس استفاده کننده – که باید با زبان خاص بانک مربوط آشنا باشد – مطالب مورد نظر خود را ، از طریق زبان خاص بانک وارد می کند . بانک ، این دستورات را دریافت نموده و با سرعت ، مطالب خواسته شده را ارسال می نماید . اطلاعات ارسالی ، در فایلی که قبلأ توسط استفاده کننده مشخص گردیده ذخیره می شود و استفاده کننده ارتباط را قطع می کند . بانک د رپایان جستجو ، قیمت تمام شده را به دلار اعلام می کند . هزینه به حساب مشتری گذاشته می شود و در پایان هر فصل ، صورت حساب ارسال می گردد .
کتابخانه دانشگاه علوم و صنایع دفاع ، با بانکهای اطلاعاتی BLA/SE , QUESTEL , STN , ORBIT , DIALOG در ارتباط است و جستجوهای متعددی را از این طریق امجام داده است . در این جستجوها چند مورد قابل توجه است :
▪ هزینه اطلاعات درخواستی ، با توجه به اینکه به دلار مطالبه می شود گران است : هزینه یک جستجوی ۵ دقیقه ای ( از زمان برقراری ارتباط تا پایان ارسال اطلاعات ) جهت دریافت اطلاعات کتابشناختی حدود ۳۷ مدرک ، توسط بانک ، ۴۳ دلار اعلام شده است . البته قیمت مکالمه تلفنی از راه دور و حق اشتراک نیز به این مبلغ اضافه می شود .
▪ با توجه به نرخ گران به دست آوردن اطلاعات از این طریق ، مسئول جستجو برای به حداقل رساندن قیمت ، تحت فشار روانی مسئله ای به نام " سرعت " است .
▪ دستیابی به اطلاعات کتابشناختی و در نهایت چکیده مطالب یک جستجو، منظور نهایی را مرتفع نساخته و تازه جستجوگر باید ، به دنبال به دست آوردن اصل مدرک یا مدارک باشد . این مدرک ممکن است یک کتاب ، مقاله ، ثبت نوآوری ، مقاله ای از یک کنفرانش یا خلاصه مذاکرات یک گردهمایی باشد . و چنانچه خوشبینانه به مسئله نگاه کنیم و فرض را براین بگذاریم که به احتمال ۳۰ درصد ممکن است ، مقاله در داخل کشور وجود داشته باشد ، به احتمال ۷۰ درصد مطالب مورد نظر باید از خارج تهیه شود . نرخ به دست آوردن کپی یک مدرک – البته چنانچه مانع قانونی نداشته باشد – از قرار صفحه ای ۱۰ دلار ، از یک تا ده صفحه است . و صفحه ای ۲۰ دلار ، از ۱۱ تا بیست صفحه .
▪ احتمال قطع ارتباط در هنگام جستجو از شهرستانها ۳۰ درصد است ۴ . عللی از قبیل قطع برق ، اشکال در شبکه ارتباطی و اوضاع جوی ، میتواند از علل قطع ارتباط محسوب گردد . بنابراین باید به تجهیزات مورد نیاز اشاده شده دربالا ، دستگاه (Unintrrupt Power UOS System ) و دو عددباطری ۲۴ ولت را نیز اضافه کنیم .
۵ – تعدادی از فایلهای اطلاعاتی ، به روی کشورهای در حال رشد بسته است . از جمله فایلهای quide , Petroleum & Gas , Nuclear ABS Chemical Requlation and و ۰۰۰۰
● سی . دی – رام (CD – ROM ) ها
CD – ROM کوته نوشت کلمات Only Memory Compact Disk Reas است : دیسکهای فقط خواندنی . اولین نمود سی . دی – رامها در بازار تجارت در سال ۱۹۸۵ بود ۵ .
سی . دی - رام دیسکی است دایره ای به قطر ۱۲۰ میلی متر وضخامت ۲/۱ میلی متر ۶ . اما ظرفیت آنها : برای درک ظرفیت یک سی . دی – رام و برای اینکه در ذهن مقایسه ای به وجود آید توجه به توضیحات زیر مفید خواهد بود :
یک فلاپی دیسک ۵/۳ اینچ ، دارای ظرقیت ۷۲۰ کیلو بایت و ۴۴/۱ مگابایت است . گنجایش سخت دیسک کامپیوترها از ۲۰ تا ۴۰۰ مگابایت است . یک سی . دی – رام ۵۵۰ مگابایت ظرفیت دارد ۷ . یعنی ۵/۱ برابر هارد دیسک کامپیوتر . این بدان معناست که یک دیسک نوری ، می تواند یک دایره المعارف چند جلدی و یا یک واژه نامه با صدها هزار واژه را در خود جای دهد .
به عبارت دیگر ، ، ظرفیت یک دیسک نوری ۲۵۰ هزار صفحه کاغذ A۴ است .
تعداد ژورنالهایی که موضوع آنها سی. دی - رام است ، تا نیمه اول سال ۱۹۹۲ شش عنوان ۸ و تعداد کتب منتشر شده دراین موضوع ۶۵ عنوان بوده است ۹ .
تعداد سی . دی – رامهای منتشر شده در سال ۱۹۸۶ ، چهل و هشت عنوان و در سال ۱۹۹۲ دو هزار و دویست و دوازده عنوان ۱۰ بوده است . البته این آمار فقط مربوط به دیسکهای علمی و فنی است .
کمپانی بوکر (Bowker ) در سال ۱۹۸۹ ULR + BIP + مشهورترین کتابشناسیها و مجله شناسیهای دنیا را بر روی دیسک نوری منتشر کرد . دیکشنری آکسفورد ، Book Bank دائره المعارف
Grolier Citaion Index , Humanities index, Abstract Reasers, Guid Science, و صدها کتاب و مجله دیگر هم اکنون بر روی دیسکهای نوری منتشر شده است ۱۱ .
نکته قابل توجه اینکه بانکهای اطلاعاتی نیز ، تعدادی از فایلهای خود را بر روی دیسک منتشر کرده اند . مثلأ هم اکنون پایگاههای اطلاعاتی EIRC, NTIS , Medline و فایلهای data, Agribusiness Import , Export و ۰۰۰ بانک DIALOG بر روی سی . دی . رام موجود است.
استفاده از سی . دی – رام ، تنها به کامپیوتر "pc " و یک درایو دیسک نوری نیاز دارد . برد ( Board ) درایو مربوط توسط فروشنده در اختیار مشتری گذاشته می شود .
همان اطلاعاتی را که از بانکهای اطلاعاتی می توان به دست آورد ، از طریق سی . دی – رام قابل به دست آوردن است . ضمن اینکه این اطلاعات ، می تواند شامل متن کامل مقالات و یا ثبت نو آوریها باشد و نیاز به سفارش از خارج نیست .
استفاده از سی . دی – رام از طریق منوهای موجود در دیسک و به اصطلاح “Menu drive " صورت می گسرد . و به کارگیری این روش بسیار موثری از استفاده به وسیله دستورات بانک اطلاعاتی است .
مشتری زمانی که یک بار در سال ، دیسکی را مشترک شد ، می داند که برای چه مقدار اطلاعات در مدت معینی چه مقدار پول داده است .
جستجوگر سی . دی – رام ، تحت فشار مسئله ای به نام " سرعت " نیست . او می تواند با حوصله و بدون عجله ، موضوع را بررسی کرده ، اشتباهات رامرتفع ساخته و دوباره حستحو را انحام دهد .
مزیت دیگر دیسکهای نوری ، استفاده از نقشه ها ، جدولها ، تصاویر و نمودارهااست که از طریق بانکهای اطلاعاتی امکان پذیر نیست .
مسئله ای که در مورد دیسکهای نوری ، یک کمبود به حساب می آید ، مسئله روزآمد بودن آنهاست . اطلاعات موجود در بانکهای اطلاعاتی دائما روزآمد می شود . مثلأ در بانک اطلاعاتی DIALOG ، چکیده پایان نامه ها (Dissertation Abstracts ) هر ماه یک بار روزآمد می شود ؛ در صورتی که بر روی دیسکهای نوری هر سال یک بار . نمایه علوم انسانی (Humanities Index ) هر هفته دو بار روزآمد می شود ؛ اما بر روی دیسکهای نوری ، این عمل به صورت فصلی انجام می گیرد ۱۲ .
هم اکنون مجلات IEEE/IEE با متن کامل ( Full text ) همراه با تصاویر ، جدولها و نمودارها بر روی CD – ROM به بازار عرضه شده است . قیمت تمام شده کل مجلات IEEE/IEE برای اشتراک یکساله ۳۰۸۰۰ دلار أمریکاست ۱۳ .
استفاده از این دیسکها ، با توجه به بازیابی مطلب از طرق گوناگون موضوع ، عنوان ، کلیدواژه ، IDBN , ISSN سال انتشار و …. موثر تر و با صرفه تر از استفاده از بانکهای اطلاعاتی است . و دیگر ، دغدغه قیمت ، سرعت و قطع برق باعث نگرانی نخواهد شد .
یک شبکه محلی ازسی . دی – رام ، میتواند در یک کتابخانه و یا مرکز اسناد ایجاد شود . هم اکنون Polytechnic Leicester انگلستان چنین شبکه ای را بوجود آورده است ۱۴ .
آقای ویلفرد لنکستر ( F.W. Lancaster ) در کتابش ۱۵ با توجه به تکنولوژی جدید اطلاع رسانی ، درباره کتابخانه های بی کتاب صحبت میکند و نظریات موافقان و مخالفان این نظریه را بیان نی نماید . آقای ریموند کرویل ( Raymond Kerweil ) نویسنده و مخترع ، از پایان عمر کتابها بحث می کند . او می نویسد : "در سیکل زندگی هر تکنولوژی هفت مرحله متمایز را می توان تشخیص داد :
۱) مرحله قبل از بوجود آمدن ؛
۲) اختراع ؛
۳) توسعه ؛
۴) بلوغ ؛
۵) نمودهای سقوط ؛
۶) نسخ ؛
۷) ترک ۱۶ .
او برای تایید نظر خود مثالهایی آورده است . از جمله اینکه : اختراع کاستهای نوار ضبط صوت ، باعث منسوخ و متروک شدن دیسکهای صوتی گرامافون شد .
آقای کرویل معتقد است که با اختراع سی . دی – رام ، عمر کتابها به سر آمده است . و در آینده ای نه چندان دور کتابها منسوخ و متروک گردیده و دیسکهای نوری جایگزین آنها می شود . ما در اینجا نمی خواهیم درباره این نظریه شاید افراطی بحث کنیم .
● نتیجه گیری
آمار و ارقام ارائه شده درمورد دیسکهای نوری بیان کننده رشد سریع این تکنولوژی جدید اطلاعاتی و اطلاع رسانی است .انتشار ۶ عنوان مجله در مورد این تکنولوژی جدید ، همچنین بیانات آقای ویلفردلنکستر و عقیده آقای کرویل ، نمایانگر تاثیر زیاد دیسکهای نوری در دنیای اطلاعات و اطلاع رسانی است . برخورد اولین امواج دریای سی . دی – رام با صخره های تکنولوژی اطلاعات به نسخ میکروفیشها منجر شد . هم اکنون ، کمپانی Bell & Howell خط تولید میکروفیش خود را به تولید س . دی – رام تغییر داده است !
استراتژیستهای اطلاع رسانی و تعیین کنندگان خط مشی اطلاعاتی کشور ، باید در معادلات خود متغیر سی . دی – رام را در جایگاه معلومات گذاشته و به وسیله آن پاره ای مجهولات را کشف نمایند . به وجود آوردن یک شبکه اطلاع رسانی از طریق سی . دی – رامها می تواند بخشی از نظام اطلاع رسانی را تشکیل دهد .






پی نوشت :
۱- اطلاع رسانی ( تهران : مرکز اسناد و مدارک علمی ایران )
۲- در همین مقاله ، از منسوخ شدن تولید میکروفیشها صحبت خواهیم کرد .
Dialog Cataloge ۱۹۹۲
۴ – از ۱۰ ارتباط ۳ ارتباط در ضمن دریافت اطلاعات مدارک قطع شده است .
۵ – C. J . Amstrong and J,A. Large . CD ROM Information Products : an evaluative guide and directory . ( Hants , England : gower , ۱۹۹۰ ) PP inside front cover .
۶ – همان ( منبع شماره ۵ )
۷ – همان ( منبع شماره ۵ )
۸ – Ulrich , s Plus ( CD ROM ).( New York , NY :Bowker Electronic Publishing ), ۳ rd ed ., ۱۹۹۰
۹- Books in print plus ( CD ROM ) ( New York , NY: Bowker Electronic publishing ) , ۵ th ed ., ۱۹۹۰
۱۰- Metthew Finlay , Joanne Mitchell , editors. The CD ROM directory ۱۹۹۲ , ۷th ed ., ( London: TEPL publishing c ۱۹۹۱ ) PP:۷-۹
۱۱-همان .
۱۲- C.J.Armstrong and J.A.Large .CD ROM Information productis: an evaluative guide . (Hants , England: Gower . ۱۹۹۰) .
۱۳-پرفرمای این مجلات بر روی دیسکت نوری توسط دانشگاه علوم و صنایع دفاع دریافت شده است .
۱۴- Kirsten black . “ CD-ROM Networking: the Leicester Polytechnic experience “ in ASLIB information , ۲۰ (۷/۸) , ۱۹۹۲. PP:۲۸۸-۱۹۰
۱۵- ف . دبلیو لنکستر ، کتابخانه ها و کتابداران در عصر الکترونیک ، ترجمه اسد الله آزاد ( مشهد : آستان قدس ، ۱۳۶۶ ) .
۱۶- Raymond Kerweil . “The future of libraries”, in Library Journal . ۱۱۷(۱, ۳, ۵), ۱۹۹۲

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :