برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)

مقاومت یا رزیستور قطعه ایست كه وظیفه ی آن محدود كردن جریان و ایجاد ولتاژ مناسب است .
انواع مقاومت :
1-مقاومت های ثابت :
الف- مقاومت های مخلوط كربنی
این نوع مقاومت ها از پودركربن و مواد مقاوم در برابر حرارت ساخته شده .برای توان های 4/1، 2/1،1، 2، 5 وات ساخته میشود . و تلورانس 5 ،10،20 درصد را دارد.
ب- مقاومت های لایه ای شامل : لایه كربن ،لایه فلز ، لایه اكسید فلز
این نوع مقاومت ها از رسوب دادن یك لایه نازك كربن ،فلز یا اكسید فلز بر روی میله ای از جنس سرامیك ساخته شده است كه برحسب جنس لایه به 3 دسته لایه كربنی ،لایه فلزی و لایه اكسید فلز تقسیم می شود .
ج- مقاومت های سیمی ( آجری) : مقاومت سیمی طول معینی از سیم مقاومت دار از جنس آلیاژهای مختلف نیكل مس ، نیكل كروم ،نیكل كروم آلومنیوم ، بر روی استوانه ای از سرامیك ساخته می شود این نوع مقاومت ها عموماً برای توان های بالا(2وات تا 250 وات ساخته میشود ) این ویژگی خاص این مقاومت را از سایرمقاومت ها متمایز كرده .این مقاومت ها در یك محفظه سیمانی یا سرامیكی با مقطع مربع مستطیل یا استوانه ساخته میشوند كه به مقاومت آجری معروفند.این محفظه امكان خنك شدن مقاومت را میدهد .یك خصوصیت خوب مقاومت سیمی اینست كه به هنگام سوختن كاملاً قطع می شود و شعله ور هم نمی شود به همین دلیل در مدارها به عنوان مقاومت فیوزی یا مقاومت حفاظتی استفاده میشود كه در حالات عادی مثل یك مقاومت عمل می كند و اگر جریان عبوری از حد معینی بیشتر شود مثل یك فیوز قطع میشود . درمقابل مقاومت های كربنی و لایه ای پس از سوختن قطع نمی شوند و مقدارشان بسیار افزایش می یابد و شعله ور هم میشوند .
2- مقاومت های متغیر ( قابل تنظیم ) :
در بسیاری از مدارات الكترونیك احتیاج به مقاومتی است كه بتوان مقدار آن را تغییر داد .
الف- ولوم یا پتانسیومتر – تنظیم كنترل ولتاژ :اساس كار ولوم به این صورت است كه دارای سه سر است دو سر ابتدایی و انتهائی كه به سرهای كناره یا ثابت معروفند و یك سر وسط كه به بازوی متحرك متصل است .مقاومت بین دو سر كناری ثابت است و برابر مقدار ولوم است ولی مقدار مقاومت بین دو سر وسط هر یك از سرها بسته به موقعیت بازوی متحرك متغیر است .ماده مقاوم ولوم ها و پتانسیومترها برای توان 2وات كربنی و برای توان های بالاتر سیمی است .
مقاومتها قابل تغییر دو دسته اند:
1-ولوم : كه درآن تغییر مقاومت بوسیله دسته متحرك است .ولوم ها به دودسته خطی و غیر خطی تقسیم می شوند.
2-پتانسیومتر:كه تغییر مقاومت درآن بوسیله پیچ گشتی انجام میشود .
ب- رئوستا- تنظیم كنترل جریان
3- مقاومت های متغیر و وابسته :
الف- وابسته به دما شامل : مقاومت های وابسته به حرارت یا ترمیستور مقدار این مقاومت ها بستگی به دمای آن دارد و برحسب مثبت یا منفی بودن ضریب حرارتی آن به دو دسته تقسیم میشوند :PTC كه نسبت موثر و مستقیم با دما دارد و NTC كه رابطه ی عكس با دما دارند .
ب‌- وابسته به ولتاژ (VDR) :این نوع مقاومت ها با افزایش ولتاژ اعمالی كاهش می یابد این نوع مقاومتها عموماً برای ثابت نگه داشتن ولتاژ و محافظت مدار در مقابل ولتاژ استفاده میشود.

ج- وابسته به نور (LDR) - فتوسل :این نوع مقاومت ها نوری یا سلول نوری مشهورند .مقدار این مقاومت ها در روشنایی و تاریكی بسته به میزان نور تغییر میكند هرچه محیط زیادتر باشد مقاومت آنها كمتر میشود این مقاومت ها در مدارات الكترونیك به عنوان تشخیص دهنده نور و تعیین میزان روشنایی استفاده میشود .
مهم ترین مشخصه یك مقاومت مقدار آن است . واحد مقاومت اهم ، كیلواهم و مگا اهم است .
تشخیص مقدار مقاومت :
1- از طریق نوارهای رنگی ورمز عددی
مقدار عددی رنگ ها
سیاه 0 ،قهوه ای 1، قرمز 2،نارنجی 3،زرد4 ،سبز 5 ،آبی 6،بنفش 7 ،خاكستری 8 ، سفید 9
مقدار تلورانس
رنگ طلائی 5درصد ، رنگ نقره ای 10 درصد ، بیرنگ 20 درصد
مقاومت ها از 4 نواررنگی تشكیل شده اند .از سمت چپ شروع میكنیم (از طرفی كه رنگ طلائی و نقره ای داریم شروع نمیكنیم ). نوار اول و دوم هر دو را عدد میگذاریم و نوار سوم نشان دهنده تعداد صفرها است.و نوار آخر نشان دهنده تلورانس است.
البته موارد استثنایی نیز وجود دارد.
-اگر مقاومتی سه نواررنگی دارد نشان دهنده این است كه تلورانس آن 20 درصد است .
-اگر در مقاومتی رنگ سوم طلائی بود عدد اول و دوم را بر 10 تقسیم میكنیم« با واحد اهم ».
برا ی مثال
اگر نوار ها ی مقاومتی( نقره ای –طلائی –سبز –آبی) باشد عدد آن برابر است با ohm5/6 =۱۰/65 و تلورانس 10 درصد
-اگر در مقاومتی رنگ نوار سوم نقره ای بود عدد اول ودوم را به 100تقسیم می كنیم «با واحد اهم »
-اگر رنگ اول مقاومتی سیاه باشد مقدارش كمتر از 1 اهم است و عمل فیوزرا انجام می دهد .
-اگر مقاومت دارای پنج نوار بود نوار اول و دوم و سوم هر سه عدد میگزاریم و نوار چهارم تعداد صفر را مشخص میكند و نوارپنجم تلورانس را مشخص میكند .
برای مثال اگر رنگ ها ی مقاومتی (طلائی – زرد –سیاه –سبز –قرمز) باشد عدد آن برابر است با 2500000 و تلورانس پنج درصد
2- پل وتسون( روش غیر مستقیم):
با كمك پل وتسون یا وتستون میتوان مقدار مقاومت را پیدا کرد. این پل چهار بازو دارد كه در یك بازوی آن مقاومت مجهول و در یك بازوی دیگر مقاومت های ثابت قرار دارد . در این پل مقاومت مجهول با تعدادی مقاومت معلوم مقایسه می شود .
R1 / R2 = Rx / Rs = R1 Rs = R2 Rx

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :