برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)

فرایند تحلیل سلسله مراتبی

AHP



در ارزیابی هر موضوعی ما نیاز به معیار اندازه گیری با شاخص داریم، انتخاب شاخص مناسب به ما امكان می دهد كه مقایسه درستی بین جایگزینی ها یاآلترناتیوها به عمل آوریم. اما وقتی كه چند یا چندین شاخص برای ارزیابی در نظر گرفته می شود، كار ارزیابی پیچیده می شود و پیچیدگی كار زمانی با لا می گیرد كه معیار های چند یا چندین گانه باهم در فضا و از جنس های مختلف باشند. در این هنگام كار ارزیابی و مقایسه از حالت ساده تحلیلی كه ذهن قادر به انجام آن است خار ج می شود و به یك ابزار تحلیل عملی قوی نیاز خواهد بود. یكی از ابزارهای توانمند برای چنین وضعیت هایی ( فر آیند تحلیل سلسله مراتبی) است .این روش برای سطح بندی و درجه بندی استفاده می شود گاهاً برای تحلیل های اجتماعی و اقتصادی نیز ممكن است به كار رود. در این روش قبل از هر كاری باید داده های هر مكان را استاندار کنیم .



بعد از این مرحله ها ترتیبی از جمعیت شاخص هارا تشكیل می دهیم ، برای تشكیل این ماتریس ابتدا با ید به شاخص ها وزن داده شود بعد از این مرحله امتیاز هر شاخص با هم جمع می شود و سپس نسبت به حاصل جمع تمام شاخص ها محاسبه می شود.

بدین ترتیب وزن هریك از شاخص ها بدست می آید بعد از ضرب وزن هر شاخص در تعداد همان شاخص امتیاز شاخص های هر مكان باهم جمع می شود و مكان ها بر اساس امتیازات بدست آمده سطح بندی می شوند( فرهودی).





روال كار مدل A.H.P با مشخص كردن عناصر و تصمیم گیری و اولویت دادن به آنها آغاز می شود این عناصر شامل شیوه های مختلف انجام كار و اولویت دادن به سنجه ها یا ویژگی ها می باشد



مر حله اول: ساختن درخت سلسله مراتبی

مرحله دوم : تعیین ضریب اهمیت معیار ها و زیر معیار ها وزن دادن به جایگزین ها

مر حله سوم: تركیب ضریب اهمیت گزینه ها تركیب وزن ها

مر حله چهارم: آزمایش سازگاری



در مرحله اول، در فرایندAHP ایجاد یك ساختار سلسله مراتبی از موضوع مورد بررسی می باشد كه در آن اهداف ، معیار ها و زیر معیار ها گزینه ها و ارتباط بین آن ها نشان داده می شود



ترسیم و تشریح درخت سلسله مراتبی

درخت سلسله مراتبی دارای سه سطح اصلی هدف، معیارها و گزینه‌ها است كه سطح معیار آن قابل تقسیم به زیر معیارهای متعدد می‌باشد.



هدف: به پرسش اصلی تحقیق یا مشكلی كه قصد داریم آن‌ را حل نماییم هدف گفته می‌شود. هدف بالاترین سطح درخت سلسله مراتبی است و تنها یك پارامتر دارد كه انتخاب آن وظیفه بالاترین سطح تصمیم‌گیری پروژه می‌باشد.



معیارها: به ملاك‌های متضمن هدف و سازنده آن معیار گفته می‌شود. معیارها در واقع سنگ محك هدف یا وسیله اندازه‌گیری آن می‌باشد. هر اندازه معیارها بیشتر اجزاء هدف را پوشش دهند و بیشتر بیان كننده هدف باشند، احتمال گرفتن نتیجه دقیق‌تر افزایش خواهد یافت.

معیارها دومین سطح درخت سلسله مراتبی پس از هدف می‌باشند. در این سطح می‌توانیم بنا به ضرورت به تعداد مورد نیاز معیار در سطح افقی ترسیم و تنظیم نماییم. معیارهای قابل تقسیم به زیر معیارها و زیر معیارها قابل تقسیم به زیر معیارهای بعدی می‌باشند. این وضعیت می‌تواند بسته به ضرورت تا n زیر معیار در سطح عمودی و افقی افزایش پیدا نماید.

كشف، شناسایی و دسته‌بندی معیارها، زیر معیارها و جایگزین‌ها



در این بخش باید دست كم یك نفر را كه دارای سوابق علمی و پژوهشی در زمینه هدف و مسلط به روش تحقیق باشد برای شناسایی، كشف و دسته‌بندی معیارها، زیرمعیارها و جایگزین‌ها به كار گرفته شود.



این فرد باید با استفاده از دانش خویش، انجام مطالعات تكمیلی، تحقیقات میدانی و مصاحبه اقدامات لازم را در این زمینه به انجام رساند و در نهایت مجموعه معیارها و جایگزین‌ها مرتبط با هدف راگردآوری و به صورت دقیق و قابل توجیه دسته‌بندی و در نهایت تعریف نماید.



جایگزین‌ها: جایگزین‌ها در واقع منظور و مقصد هدف در درخت سلسله مراتبی می‌باشند و پاسخ هدف از میان جایگزین‌های ترسیم شده به دست می‌آید. جایگزین‌‌ها آخرین سطح درخت سلسله مراتبی می‌باشند و بستگی به چگونگی استفاده از روش "AHP" دارد. در مواردی كه از این تكنیك به منظور انتخاب یا اولویت‌بندی استفاده می‌شود، عموماً تعیین جایگزین‌ها محقق صورت می‌گیرد زیرا اوست كه تعیین می‌كند از میان كدام جایگزین‌ها باید انتخاب صورت گیرد یا چه جایگزین‌هایی باید اولویت‌بندی شود





مرحله دوم، سنجه ها در یك ماتریس قرار گرفته و سپس تعیین اهمیت (وزن) معیار ها و زیر معیار ها می باشد. دو به دو آنها رابا هم مقایسه می كنیم، سپس بااستفاده از روش مرفال كردن تمام سنجه ها هم وزن می شوند.




وضعیت مقایسه ها
وزن یا ارزش

یكسان
1

یكسان تا نسبتا بیشتر
2

نسبتا بیشتر یا ضعیف
3

نسبتا بیشتر تا بیشتر
4

بیشتر یا قوی
5

بیشتر تا خیلی بیشتر
6

خیلی بیشتر یا خیلی قوی
7

خیلی بیشتر تا خیلی ، خیلی بیشتر
8

صد در صد مرجع
9




مقیاس مقایسه زوجی ها





وزن هر فاکتور نشان دهنده اهمیت و ارزش آن نسبت به فاکتورهای دیگر در عملیات تعیین مکان است . بنابرین انتخاب آگاهانه و صحیح وزنها کمک بزرگی در جهت تعیین هدف مورد نظر می نماید .

عملیات وزن دهی فاکتورها به سه روش ذیل قابل انجام است .



1). استفاده از دانش کارشناسی

در این روش با استفاده از تجربه و دانش کارشناسان متخصص در زمینه کاربرد مورد نظر وبا در نظر گرفتن خصوصیات محدوده مطالعاتی ، فاکتورهای مناسب تعیین و وزن دهی میشوند . از مزایای این روش ساده ومستند بودن آن است . اما این روش دارای معایبی مانند ، احتمال اشتباه نمودن کارشناس در تعیین وزن و مشکل استاندارد سازی واحدهای اندازه گیری ذهنی آنها ، می باشد .



2). استفاده از دانش داده ای

دانش داده ای متکی بر اطلاعات موجود در مورد جواب مساله می باشد . در دانش داده ای با استفاده از جوابهای موجود در مساله مکانیابی و محاسبه میزان وابستگی هر یک از فاکتورها به جواب ، می توان وزن مربوط به هر فاکتور را تعیین نمود . در این روش احتمال به وجود آمدن اشتباه کمتر است ولی درستی عملکرد آن بستگی به میزان صحت و دقت جوابهای اولیه موجود دارد .



3). استفاده از دانش کارشناسی و داده ای به صورت توام

در این روش با توجه به نتایج حاصل از دانش و تجربیات کارشناسان و استفاده از اطلاعات موجود ، به هر یک از فاکتورها وزن تعلق می گیرد . بدین نحو که ابتدا وزنها از طریق دانش کارشناسی و داده ای به صورت مجزا محاسبه می شوند سپس وزن مطلوب با مقایسه مقادیر به دست آمده تعیین می گردد. در نتیجه احتمال وقوع اشتباه کاهش یافته و وزنها به واقعیت نزدیکتر خواهند شد

http://gis4.blogfa.com/post-24.aspx


مطلبی دیگر

فرآیند تحلیل سلسله مراتبی
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

فرآیند تحلیل سلسله مراتبی یکی از روش‌های تصمیم‌گیری است.

علت سلسله مراتبی خواندن این روش آن است که ابتدا باید از اهداف و استراتژی‌های سازمان در راس هرم شروع کرد و با گسترش آنها معیارها را شناسایی کرد تا به پایین هرم برسیم.
[ویرایش]
توضیح مختصر روش

فرض کنید n رقیب و m معیار برای ارزیابی آنها داشته باشیم. گامهای این روش به شرح زیر است [۱]
1- تعیین معیارها
2- مقایسه زوجی هر دو رقیب(n*(n-1)/2 مقایسه) برای هر معیار و تشکیل ماتریس n*n رقبا که درایه‌های آن اعدادی در فاصله‌ای مشخص اند و برتری نسبی یکی را بر دیگری بیان می‌کنند.

مثلا: اگر طرح i از طرح j خیلی بهتر باشد به عنصر aij عدد 5 نسبت می دهیم پس : 5/1=aij
3- بدست آوردن وزن هر رقیب برای این معیار(یعنی یک بردار ۱xn) که این کار با انجام یک سری عملیات سطری- ستونی بر روی ماتریس گام قبل واستفاده از روش eigenvector انجام می‌شود و برداری بدست می‌آید که جمع عناصرآن یک ومقدار عنصر iام آن وزن رقیب iام را برای این معیار نشان می‌دهد.
4-گامهای 1 تا 3 را برای تمام معیارها انجام دهید تا در نهایت m بردار n تایی بدست آید و با در کنار هم گذاردن آنها یک ماتریس mxn تشکیل شود.
5- مقایسه زوجی خود معیارها و بدست آوردن وزن هر یک از آنها از روی ماتریس معیارها که برتری معیارها را نسبت به هم نشان می‌دهد( یک بردار ۱xm)
6- ضرب بردار وزن معیارها در ماتریس mxn و در نهایت بدست آوردن وزن نهایی هر رقیب
7- تست سازگاری برای نبود تناقض در تخصیص اعداد برتری طرحها در مقایسه با معیارها

مساله دیگری که در همین زمینه مطرح می‌شود AHP گروهی است که در آن گروهی از افراد نظرات خود را ارائه می‌کنند و در سیستم‌های خبره نیز کاربرد دارد.
[ویرایش]
منابع

Evangelos Triantaphyllou, Ph.D.MULTI-CRITERIA DECISION MAKING:THEORY AND APPLICATIONS
‎‎

mahmoud-anp.blogfa.com

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :