برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)

قدرت خروجی این فرستنده حدود 70 وات است كه اگر بخواهیم از ترانزیستور استفاده كنیم علاوه بر امكان پیدا شدن چنین ترانزیستوری شاید مشگل و گران قیمت باشه مهمتر اینكه تعدد طبقات در مدار های ترانزیستوری لازم داریم زیرا برای به كار انداختن ترانزیستوری با خروجی 70 وات طبقه ماقبلی یا درایور ان بایستی تقریبا 15 وات خروجی و برای درایو 15 وات طبقه دیگری حدود 3وات و برای 3وات طبقه درایوری به قدرت حدود نیم وات نیاز حتمی داریم (برای اثبات موضوع میتونید از دیتا شیت ترانزیستورهای RF موجود بتای هر كدام را با دیگری مقایسه كنید ( و به همین ترتیب تا نوسان ساز اصلی ... سیم پیچ ها ومدارات هماهنگ و قطعات زیاد در هر كدوم از طبقات یك سری مسایل و مشگلات عدیده ای را ایجاد میكنند كه باید مراعات و حل شود و در عین حال مصرف چنین دستگاهی در مجموع بیش از 200 وات خواهد بود كه در صورت استفاده از تغذیه 12 ولتی جریانی قریب 20 الی 25 امپر نیاز است كه اگر از برق شهر بخواهیم تامین كنیم باز نیازمند ترانس بزرگ و سنگین تری هستیم . و مورد مهم دیگر دفع حرارت ترانزیستور خروجی 70 وات در RF كه باز به الومینیم های گرماگیربزرگ و .... و مسله خیلی مهمتر اینكه با یك اشتباه و یا عدم تنظیم دقیق خروجی ترانزیستورهای قدرت فوری از بین خواهد رفت و.....
در حالیكه ما با بهره گیری از دو لامپ ارزان قیمت و تعداد بسیار كمتری قطعات معمولی منظور ما براورد میشود . تمام لوازم مصرفی این مدار به فور در بازار یافت میشود و قسمت هایی از انرا میتونید از شاسی های اوراقی رادیو لامپی و تلویزیون های قدیمی به قیمت ناچیزی بدست اورید مثلا خازن های متغییر بكار رفته با ظرفیتی 400 الی 500 پیكوفاراد از نوع حتما فلزی (شانه ای) و RFC های بكار رفته(چوك فركانس رادیویی ) و.....

تشریحی از مدار نوسان ساز
در این قسمت نوسانساز . یك فركانس قابل تنظیم توسط خازن واریابل و سیم پیچ میسازیم . خروجی لامپ یا در حقیقت مدار اند لامپ نوسان ساز را بر روی فركانس دو برابر فركانس اصلی نوسانساز تنظیم میكنیم . این انرژی به شبكه فرمان لامپ خروجی اعمال میشود و خروجی لامپ تقویت قدرت ضمن تنظیم شدن بر روی فركانسی كه به شبكه فرمانش اعمال می شود . به انتن فرستاده میشود . خروجی لامپ نوسانساز را می توان روی فركانسهای مختلفی كه از جمله فركانس اصلی نوسانساز و دوبرابر ان و سه برابر و یا چهار برابر فركانس اصلی است (بستگی كامل به ظرفیت خازنها و سیم پیچ های مدار تانك دارد ) تنظیم كرد كه ما در اینجا از دوبرابر استفاده میكنیم دلیل اینكار عبارت از به دست اوردن ثبات فركانس و جلوگیری از تغییر نوسانساز در مواقع تنظیم طبقه قدرت خروجی (نكته مهم 1) *} هر چه ظرفیت خازنی زیادتری روی مدار نوسانساز اعمال كنیم فركانس با ثبات تری خواهیم داشت . اما این هم حدی دارد و به نقطه ای میرسد كه نوسان ساز از كار می افتد { بنابراین ضمن در نظر داشتن این نكته (اصولا در هر مدار نوسانساز سعی بر كم كردن دور سیم پیچ و زیادكردن ظرفیت خازن تا حد ممكنه را داشته باشید ).
نكته مهم دیگر اینكه (2) از بكار گیری خازن های پلاستیكی در اینگونه مدارات اجتناب كنید زیرا وقتی در یك حالت كه تنظیم میشوند به تدریج پلاستیك بین صفحات انها تحت فشار جوشن ها باریكتر شده و خازن تغییر ظرفیت میدهد در نتیجه نوسانساز باید دوباره تنظیم گردد (اگر به رادیوهای قدیمی دقت كرده باشید اغلب مواقع وقتی كه رادیو را روی یك ایستگاه تنظیم میكنید چندین بار تنظیم دوباره لازم میشود البته تغییرات ولتاژ تغذیه نیز در تغییر فركانس تاثیر گذار هست و این هم بدلیل تغییر ظرفیت خازنی داخل لامپ یا ترانزیستور (مخصوصا ترانزیستورها ) میباشد كه با استفاده از رگولاتور ولتاژ این مشگل را به راحتی میتوان برطرف نمود و برای جبران تغییرات خازنی هم همانطور كه در بالا اشاره گردید معمولا ظرفیت خازنی مدار را زیاد میكنند تا تغییرات داخلی خازنی لامپ و ترانزیستور در مقابل ظرفیت بالای مدار ناچیز گردد .یك راه دیگر نیز بدور كردن سیم پیچ ها از اطراف لامپ و ترانزیستور كه حرارت تولید میكنند ایده خوبی است . حال كه رفتاری از مدارات تانك را متوجه شدیم اجازه بدهید تا برگردیم به اصلاح مشگلات فوق با استفاده از كریستال های كوارتز .
كریستال ها قطعه بلوری هستند كه با توجه به شكل ظاهری و جریان عبوری از انها به نوسان در می ایند كه تقریبا این نوسان ثابت میباشد و از این قطعه برای ثبات فركانس فرستنده كه در حقیقت نقش قلب مدار را به عهده دارند استفاده میكنند تا قسمت نوسانساز در فركانس در نظر گرفته شده و با ثبات بكار خود ادامه دهد .
البته میتوان نوسان ساز ترانزیستوری كاملا ثابتی را توسط كریستال كوارتز ساخت ولی همانطور كه در بالای تاپیك اشاره شد كم بودن دامنه و توان خروجی اینگونه نوسان ساز و بدنبال ان تقویت و حذف هارمونیك های تولید شده دردسر های خودش را دارد كه معمولا اماتور ها دست گریبان این مشگلات می باشند .
در مدار ارایه شده كریستال در فركانس اصلی 11متر به نوسان در امده و در لامپ اوسیلاتور به حد توان خوبی تقویت شده و از طریق پایه اند خود به طبقه تقویت نهایی ارسال میكند .در صورتیكه مدار اوسیلاتور را صحیح مونتاژ نمایید باید توسط یك دستگاه گیرنده رادیو كه قادر به دریافت 11 متر موج كوتاه ( 27 m h z )باشد صدای هیس را قوی دریافت نمایید .

با تشریحی از منبع تغذیه مطلب را ادامه میدهم :
با یک حساب سردستی ولتاز خروجی ترانس 300 ولت باید جریانی حدود 350 میلی امپر داشته باشد (با توجه به توان خروجی دستگاه )

برای تحریک فیلمان لامپ قدرت ولتازی معادل 30 ولت و با جریانی با 350 میلی امپر را در نظر میگیریم .
برای تحریک فیلمان لامپ اوسیلاتور ولتازی معادل 6 ولت باز با جریان 350 میلی امپر نیاز هست .
با جمع و جبری نیاز های فوق باید به سراغ هسته اهنی با سطح مقطع 15 الی 20 سانتی متر مربع رفت ( اهنی مثلا از نوع E I با طول سر وسطی E به اندازه 5 سانتی و ان تعداد که با روی هم گذاشتن انها ضخامتی معادل 4 سانتی را پر کند (برای سطح مقطع 20 حدود 100 ورق) حالا اگر محاسبه دور بر ولت انرا بعمل اورید و با گرد کردن اعداد به عدد 2 میرسیم که این همان دور بر ولت لازم میباشد .
برای 300 ولت خروجی 300 * 2 = 600 دور و 30 * 2 = 60 دور و 6 * 2 = 12 دور (این یکی را به 15دور بخاطر 3/6 ولتی افزایش دهید ) برای ثانویه ترانس و همچنین 230 * 2 = 460 دور برای اولیه ترانس سیم پیچی لازم است. برای تعیین قطر سیم ها با توجه به اختلاف جزیی جریان در تمام سیم پیچ ها سطح مقطع تمام سیم ها 085/0 خواهد بود که اگر به قطر تبدیل شود سیم به شماره 33 و انرا گرد کرده از سیم قطر 35/0 استفاده میکنید.
توضیح مهم دیگر انکه اگر به خروجی 300 ولتی مدار دقت کنید متوجه وجود دو عدد دیود یکسو ساز IN4007 یا BY157 خواهید بود که با توجه به ارایش انها در مدار تولید یک دوبرابر (دوبلر ) کننده ولتاز هستند که در نهایت ولتاز 600 ولتی را تحویل مدار میدهد .خازن های صافی سه عدد در یک مجموعه با سر منفی (پایه) مشترک و یک خازن الکترولیتی با 4 سر می باشد .


نحوه ساختن دستگاه :
میدونید که مدارات لامپی نیازی به ان صورت به مدار فیبر چاپی ندارند و ارتباط بین قطعات از طریق سیم کشی و لحیم کردن قطعات بهمدیگر میباشد ابتدا بایستی شاسی دستگاه را از الومینیم ساخت . یک قطعه الومینیم 30 * 40 سانتیمتر انتخاب کرده و از چهار طرف یک لبه 5 سانتی به ان میدهید و شاسی به اندازه 32 * 20 در خواهد امد و یک قطعه ورق 15 * 32 نیز به عنوان پانل دستگاه را به ان پیچ کرده ابتدا از سمت چپ بر روی پانل یک خازن واریابل فلزی (شاسی رادیوهای لامپی } در صورت استفاده از اسیلاتور متغییر {در نوع کریستالی نیازی به این خازن نمیباشد )برای نوسان ساز نصب کنید سپس سوکت لامپ نوسانساز (هر لامپی که در RF بکار رفته مانند لامپ شماره 6AU6 ,6BA6 ,… و بعد از ان خازن واریابل فلزی خروجی و بلافاصله سوکت لامپ تقویت خروجی و پس از ان دو خازن فلزی تنظیم و تطبیق طبقه خروجی و سیم پیچ طبقه خروجی در بالای این دو خازن با پایه هایی که به لوله PVC ان وصل کرده اید به پانل بسته میشود .روبروی این دو خازن و سیم پیچ ترانس تغذیه و پس از ان خازنهای صافی و سپس طبقه تقویت صدا مونتاز میگردد بر روی قسمت ورودی ترانس و روی فیلمان لامپ ها خازن های پ ا ر ا ز ی ت گیر بایستی نصب گردد .

راهکارهایی برای تنظیم خروجی :
خروجی واقعی این فرستنده حدود صد وات و حداقل 70 وات خواهد بود برای پی بردن به این موضوع باید یک لامپ صد واتی معمولی به خروجی وصل کرده با تغییر خازنهای واریابل و دور سیم پیچ انرا به حداکثر روشنایی برسانید حال لامپ دیگری را به برق شهر وصل کرده نور این دولامپ را بسنجید خواهید دید که با هم برابرند یعنی خروجی ما نیز صد وات هست .
پس از نصب کامل همه قطعات ابتدا منبع تغذیه را مونتاز و ازمایش کنید سپس طبقه نوسان ساز را مونتاز و کار کرد انرا تست کنید (یک رادیو موج کوتاه که قادر به دریافت 11 متر باشد را در چند متری فرستنده روی فرکانس حدود 11 متر تنظیم کرده واریابل نوسان ساز را در حدود ظرفیت های حداقل قرار داده و کمی جابجا کنید تا صدای هیس از رادیو بشنوید (میتونید با استفاده از فرکانس متر صفحه مدرجی را هم درست کرده و فرکانس فرستنده را هم متغییر کنید ) یک دیود نوری یا یک لامپ کوچک را به دو سر چند سانتیمتر سیم وصل کرده و روی سیم پیچ خروجی لامپ نوسان ساز قراردهید در این حالت یک ترانسفورمری ساخته اید که دو سر ثانویه اش به لامپ یا دیود نوری وصل هست . خازن واریابل خروجی نوسان ساز را بچرخانید تا حداکثر نور در لامپ ظاهر شود در این وضعیت خروجی در حالت تشدید یا هماهنگی میباشد .(در صورت داشتن فرکانسمتر میتونید فرکانس اصلی یا دوبرابر و احتمالا سه برابر تشدید را ملاحضه کنید ) .
بعد از اتمام این قسمت ها طبقه خروجی را بطور کامل مونتاز کرده فقط توجه کنید که ولتاز اند لامپ خروجی را تا پایان کامل و مراحل نهایی تنظیم دستگاه و مدار انتن ان از قسمت 300 ولتی بگیرید و پس از اتمام تمام مراحل انرا به 600 ارتقا دهید تا حداکثر قدرت را داشته باشید .


در قسمت تقویت قدرت برای جلوگیری از نوسان خود بخود و نویز . سر راه شبكه لامپ خروجی یك مقاومت و سر راه اند ان یك سیم پیچ موازی با همان مقاومت لازم است . ظرفیت چوك فركانس رادیویی RFC بایستی نسبتا زیاد باشد . روی یك لوله پلاستیكی به قطر یك سانتی حدود صد دور از سیم شماره 20/0 پیچید كه بهتر است بطور مرتب باشد. سر راه ولتاژ اند یك مدار امپرمتر صفر تا 300 میلی امپر میگذاریم كه عقربه ان از نوع معمولی در رادیو ضبط ها ست بعلاوه یك مقاومت یك اهمی به عنوان شنت و دو دیود معمولی منبع تغذیه برای محافظت عقربه در موقع سوختن احتمالی مقاومت شنت . سیم پیچ طبقه انتن بر روی لوله PVC به قطر 2 الی سه سانتی حدود 22 دور از سیم یك میلیمتر یا 80/0 پیچیده میشود و از دورهای 15 و 18 و 20 و 22 پریزهایی بیرون میدهیم و در موقع تنظیم خروجی در دور های مختلف ازمایش میكنیم بطوری كه بیشترین انرژی خروجی را روی انتن انتقال دهیم RFC ها و سیم پیچ خروجی همگی بدون هسته هستند . پس از اتمام ساخت و مونتاژ كامل دستگاه یك لامپ صد واتی را به خروجی وصل كرده فرستنده را تنظیم كنید تا نور لامپ هر چه ممكن است بیشتر شود به اندازه لازم (بیش از 10 الی 15 متر نباشد )كابل انتن كواكسیال از نوع مرغوب را تهیه و یك سر انرا به خروجی وصل كرده و در پشت بام طرف دیگر انرا به یك میله انتن كه بتواند مستقیم بیایستد وصل كنید درست در پای انتن زره كابل انتقال را به شبكه زمین خوب مثل اهن های ساختمان یا لوله كشی با لوله های فلزی اب و.... وصل كنید و توجه كنید كه بهمراه نقشه اصلی یك مدار تطبیق خروجی انتن نیز ارایه شده است SWR با استفاده از ان و تنظیمات مكرر خازن ها و سیم پیچ های تطبیق انتن را برای حداكثر پخش انرژی تنظیم كنید ضمنا میتوانید از یك اهم متر عقربه ای نیز بدینصورت استفاده كنید كه روی یكی از ردیف های ولت متناوب گذاشته و یكی از سیم های پروب انرا به میله انتن نزدیك كرده و به بیشترین مقدار ممكنه انحراف عقربه فرستنده را تنظیم نمایید دقت كنید كه در تمام مراحل تنظیم گیرنده نیز روشن بوده و سیگنال ارسالی را جهت عدم خروج از فركانس اصلی داشته باشید در تنظیم خروجی فرستنده ها همیشه باید دقت كرد كه فركانس ورودی قدرت با خروجی ان یكی باشد و طبقه خروجی نباید چند برابر كننده باشد (مگر در طرح گنجانده شود ) ترانس مدولاسیون صدا یك چوك بلندگوی رادیو لامپی است ولی میتوان از یك ترانس 220 ولت به 6 ولت معمولی بطور معكوس نیز استفاده كرد (طرف 6 ولتی به خروجی امپلی فایر صدا ) در صورت استفاده از نوسان ساز متغییر (غیر كریستالی )رابطه یك به چهار سیم پیچ های اوسیلاتور و خروجی لامپ نوسان ساز را حفظ كنید . این مدار قادر است در تمام باند موج كوتاه با هر نوع انتنی و به هر طولی را برای حداكثر پخش تنظیم كرد . در واقع وقتی انتن كوتاه هست امپدانس ان زیاد تا جایی كه از منبع انرژی ما كه خروجی فرستنده هست انرژی كمتری برمیدارد حال اگر ولتاژ خروجی را خود را زیاد كنیم تا جایی كه امپدانس منبع انرژی با انتن برابر شود به حداكثر پخش دست خواهیم یافت .و مدار سیم پیچ انتن و خازنهای ان كاری جز انكه به صورت یك ترانسفرمر افزاینده ولتاژ عمل نمی دهد نقش زمین خوب در برد فرستنده در راه های نزدیك خیلی موثر خواهد بود با استفاده از این مدار در روز در صورتیكه از زمین حدود 20 متر ارتفاع داشته باشد تا حدود 100 كیلومتر و در شب هزاران كیلومتر خواهد بود اما با انتن بام ساختمان یك طبقه بیش از 25 كیلومتر نخواهد بود انتن باید عمودی باشد اگر از انتن دایپل افقی استفاده كنید برد راه نزدیك ان چندان قوی نخواهد بود . ولتاژ كار خازن های پ ا ر ا ز ی ت گیر را با توجه به ولتاژ مدار در نظر بگیرید . تغییر مقادیر مقاومت و خازن ها در مدار تا 20 در صد اثر چندانی در كار كرد مدار نخواهد داشت . وات مقاومت های اند لامپ ها را 3 الی 5 وات در نظر بگیرید .
SWR چیست و چگونه كار میكند .
برای مشاهده تطبیق و عدم تطبیق امپدانس های انتن و خروجی فرستنده ها توسط كابل كواكسیال دستگاهی هست كه مسیر رفت و برگشتی سیگنال انتن را نشان میدهد كه SWR METER نام دارد كه به راحتی میتوان انرا ساخت و توصیه میشود حتما انرا بسازید .
سه تكه سیم به هر قطر دلخواه با روپوش یا بدون روپوش بطول 10 سانتی برداشته با سوراخ كردن دو قطعه فیبر و عبور سیم ها از سوراخها سیم ها را بصورت كاملا موازی با یدیگر در اورید . یك قطعه الومینیم به طول 10 سانتی و عرض 5/4 سانت را در عرض به سه قسمت مساوی 5/1 سانتی تقسیم كرده با زاویه 90 درجه خم كنید تا بصورت یك ناودان در اید سه قطعه سیم موازی را درون این ناودان به فاصله از هر طرف قرار داده . طبق نقشه مدار را مونتاژ كنید و در داخل یك جعبه مناسب جاسازی كنید بدنه كابل انتن به این تكه الومینیمی وصل میشود البته از یك طرف كابل قسمت انتن و در قسمت دیگر كابل كابل انتن فرستنده متصل میگردد . سیم وسطی از یك طرف به كابل كواكسیال كه از فرستنده امده وصل میشود و از طرف دیگر به كابلی كه به انتن میرود حالا هنگام تنظیم كردن و با نگاه كردن به عقربه میزان انرژی رفت و برگشت را در نظر داشته باشید وقتی كه انتن كاملا تنظیم شود این دستگاه در یك جهت حداكثر انحراف عقربه و در جهت دیگر حداقل را باید نشان دهد و چنانكه تطبیق درست نباشد عقربه در هر دو جهت یك میزان را نشان خئاهد دادوضعیت ایده ال وقتی است كه انرژی برگشتی به صفر نزدیك باشد عقربه بكار رفته باز از همان عقربه های نشانگر رادیو ضبط هاست و دیود ها از نوع شیشه ای فركانس می باشد مثل اشكار ساز های FM در رادیو ها در نهایت توچه كامل داشته باشید كه در فركانس های بالا تر رادیویی هر چه ممكن هست از سیم های كوتاهتر و حتی الامكان قطعات نزدیك هم فرار گیرد ( هنگام كار مواظب ولتاژ بالای مدار باشید ) .

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :