تبلیغات
برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات. - منابع تولید هارمونیك‌ها

برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)


مقدمه

هارمونیك‌های ولتاژ و جریان سیستم قدرت، ناشی از مشخصه های غیر خطی بارهای خاصی از سیستم می باشند. در این فصل ابتدا آن دسته از منابع تولید هارمونیك‌

كه در آنها از مبدل های استاتیكی AC/DC استفاده شده است، مورد بحث قرار خواهند گرفت. شایان ذكر است كه مبدل های استاتیكی AC/DC بیشترین نقش را در تولید جریان های هارمونیكی و ایجاد اعوجاج در شكل موج های ولتاژ و جریان در شبكه های صنعتی و سیستم های انتقال و توزیع را بر عهده دارند.

پس از مبدل های استاتیكی، سایر منابع تولید كننده هارمونیك در این فصل معرفی شده و مورد تحلیل قرار گرفته اند.

(2-2) منابع تغذیه تك فاز

در حال حاضر بارهای تغذیه شده از طریق مبدل های الكترونیك قدرت مهمترین بارهای غیر خطی شبكه های قدرت را تشكیل می دهند. در دهه گذشته، پیشرفت در تكنولوژی نیمه هادی ها، انقلابی را در مبحث الكترونیك قدرت به وجود آورده است و نشانه های زیاد وجود دارد كه این روند ادامه خواهد داشت. نیمه هادی ها در تجهیزاتی مانند محركه های موتور با قابلیت تنظیم سرعت، منابع تغذیه سوئیچینگ، راه اندازی موتورهای جریان مستقیم، شارژها، بالاستهای الكترونیك و بسیاری از یكسو كننده استفاده می شوند. از سوی دیگر، به دلیل استفاده از كامپیوترهای شخصی، درصد بارهایی كه شامل المان های الكترونیك قدرت هستند به طور افزاینده ای در بخش های مختلف رشد یافته است. امروزه مهمترین نگرانی در ساختمانهای تجاری وجود تجهیزات الكترونیكی تك فازی است كه اعوجاج های زیادی را در سیستم سیم كشی ایجاد می كنند. توان جریان مستقیم برای تجهیزات مدرن الكترونیكی و میكروپروسسوری مورد استفاده در این ساختمان ها از طریق یكسو كننده تمام موج دیودی تك فاز، تأمین می شود.

منابع تغذیه تك فاز به دو گروه عمده تقسیم می شوند. تكنولوژی قدیمی تر از كنترل ولتاژ در طرف متناوب ( مانند ترانسفورماتور) استفاده می كند تا ولتاژ را در سطح مورد نیاز طرف مستقیم كاهش دهد. در این حالت اندوكتانس ترانسفورماتور دارای این حسن جانبی است كه شكل موج جریان ورودی را صاف تر نموده و هارمونیك‌ها را كاهش می‌دهد.

در تكنولوژی جدیدتر، از منابع تغذیه سوئیچینگ استفاده می كنند. در این سیستم از تبدیل DC/DC برای ایجاد خروجی مطلوبتر استفاده می شود و در نتیجه تجهیزات مورد استفاده سبك تر خواهند بود. پل دیود ورودی به صورت مستقیم به خط AC متصل می شود در نتیجه نیازی به ترانسفورماتور نخواهد بود.

این حالت باعث ایجاد یك ولتاژ DC تنظیم شده در دو سرخازن می گردد. این ولتاژ DC سپس توسط یك سوئیچ كننده فركانس بالا به حالت AC بر می گردد و بعد از آن دوباره یكسو می شود و كامپیوترهای شخصی، چاپگرها، دستگاه های كوپی و بسیاری از وسائل الكترونیكی تك فاز در حال حاضر از این منبع تغذیه استفاده می كنند.

مزیت اصلی این سیستم وزن كم، اندازه كوچك، راندمان بالا و عدم نیاز به ترانسفورماتور می باشد. این سیستم تغییرات شدید در ولتاژ ورودی را نیز تأمین می كند. از آنجایی كه اندوكتانس بزرگی در طرف AC وجود ندارد، جریان ورودی منبع تغذیه، در هنگام شارژ خازن C1 به صورت پالس های كوتاهی در هر نیم سیكل در خواهد آمد. مشخصه تمایز منابع تغذیه سوئیچینگ، وجود هارمونیك‌ سوم بسیار بالا در جریان آنها است. چون هارمونیك‌های سوم جریان در نقطه نوترال با یكدیگر جمع می گردند لذا افزایش كاربرد این منبع تغذیه باعث اضافه بارد در هادی نوترال می گردد. این پدیده در مورد ساختمان های قدیمی كه نوترال آنها كوچك انتخاب شده اند نگرانی بیشتری را به دنبال دارد. در صورتی كه بار شامل تعداد زیادی از منابع تغذیه سوئیچینگ باشد گرم شدن ترانسفورماتور هانیز باید در نظر گرفته شود.

از این روش تغذیه در سیستم های روشنایی فلورسنت با بالاست الكترونیك نیز استفاده می شود. ایجاد ولتاژ خروجی كنترل شده با فركانس بالا كه توسط اینورترهای ترانزیستوری امكان پذیر شده است باعث افزایش راندمان فلورسنت ها شده است باعث افزایش راندمان فلورسنت شده و اجازه كنترل های پیچیده تری مانند كم و زیاد كردن نور را نیز خواهد داد. جریان های هارمونیكی توسط بسیاری از بالاست های الكترونیك مورد استفاده در منابع تغذیه كامپیوترها و دیگر تجهیزات الكترونیكی نیز تولید می شوند. افزایش تولید هارمونیك‌ ناشی از استفاده فراوان از روشنایی فلورسنتها بسیار مهم می باشد، زیرا این نوع روشنای برای 40 تا 60 درصد ساختمانهای اداری – تجاری استفاده می شود.

(2-3) مبدل های قدرت سه فاز

مبدل های الكترونیك قدرت سه فاز با مبدل های تك فاز فرق دارند، چون جریان آنها حاوی هارمونیك‌ سوم نیست. با توجه به اینكه قدرت این دستگاهها زیادتر می‌باشد لذا نداشتن هارمونیك‌ سوم یك مزیت به شمار می رود. به هر حال، این دستگاه ها می توانند همچنان منابع اصلی تولید هارمونیك‌ در فركانس های مشخصه خود باشند. طیف هارمونیكی نشان داده شده در (شكل 2-5) می تواند به عنوان نمونه جریان ورودی به یك محركه موتور DC در نظر گرفته شود.

محركه های اینور تری منبع ولتاژی، مانند محركه هایی كه از یك تكنیك PWM استفاده می كنند، سطح اعوجاجی بسیار بزرگتری را می تواند ایجاد كنند. منابع تغذیه سوئیچینگ برای قدرتهای كم استفاده شده در حالی كه محركه های استفاده كننده از تكنیك PWM برای بارهای تا 500 اسب بخار نیز مورد استفاده قرار می گیرند.

شكل 2-6- طیف هارمونیكی برای یك محركه AC كه از تكنیك PWM استفاده می كند.

(2-3-1) مبدل های AC/DC

مبدل های تایریستوری سه فاز شش پالسه از اساسی ترین تجهیزات یك سیستم انتقال الكتریكی جریان مستقیم ولتاژ بالا ( HVDC) می باشند. این مبدل ها به دلیل خواص غیر خطی نهفته در روشن و خاموش شدن تایریستورها تولید جریان هارمونیكی
می نمایند كه اغلب این جریان باعث بروز مشكلات جدی در بهره برداری از سیستم
می شود.

در ابتدای خط، انرژی الكتریكی AC از طریق مبدل شماره 1 كه در یكسو كنندگی كار می كند به انرژی الكتریكی DC تبدیل می شود. سپس در انتهای خط از طریق مبدل شماره 2 كه در حالت اینورتری كار می كد مجدداً به انرژی الكتریكی AC تبدیل می‌شود.

مبدل های استاتیكی AC/DC امروزه در تجهیزات صنعتی نیز كاربرد رو به افزایشی دارند. در حقیقت این مبدل ها با بهره گیری از تكنولوژی نیمه هادی ها نشان داده اند كه نسبت به سایر انواع محرك های مرسوم دارای راندمان بیشتر، كنترل سرعت بهتر و نیاز كمتر به تعمیر و نگهداری می باشند. همین امر دست اندركاران صنعت را تشویق می نماید تا از این محركه ها برای موتورهای AC,DC با گستره وسیعی از توان مصرفی، استفاده شود. در آغاز، افزودن یك مبدل استاتیكی كوچك به شبكه قدرت بزرگ فقط باعث ایجاد مقدار ناچیزی اعوجاج هارمونیكی در شبك مربوطه می شد. اما امروزه اهمیت بررسی هارمونیكی برای هر سیستم قدرت صنعتی تقریباً برابر اهمیت بررسی سطح اتصال كوتاه و اضافه ولتاژ در آن سیستم می باشد.

هر مبدل استاتیكی، جریان سمت DC را به ترتیب بین سه فاز سیستم AC سوئیچ می نماید.

اگر جریان سمت DC ثابت در نظر گرفته شود، شكل موج جریان در سمت AC كه در غیاب مبدل به صورت سینوسی است تبدیل به موج پله ای می گردد.

شكل (2-8) با بهره گیری از تحلیل فوریه، می توان نشان داد كه در حالت ایده آل هارمونیك‌هایی با مرتبه و دامنه زیر توسط مبدل استاتیكی شش پالسه تولید می گردند:                                                          

كه در آن h مرتبه هارمونیك‌، K عدد صحیح، I1 دامنه جریان مؤلفه اصلی، Ih دامنه جریان هارمونیكی می باشند. این هارمونیك‌ها تحت عنوان هارمونیك‌های مشخص تعریف می شوند. البته وجود شرایط غیر ایده‌آل باعث ایجاد هارمونیك‌هایی با مرتبه غیر از  می گردد كه به هارمونیك‌های نامشخص معروف بوده و در این پروژه مورد بحث قرار نگرفته اما جهت مطالعه می توان به مرجع مراجعه شود.

(2-4) محركه های DC

یكسو سازی تنها عمل مورد نیاز برای محركه های DC است. بنابراین سیستم كنترل آنها نسبتاً ساده می باشد. در مقایسه با سیستم های با محركه AC، محركه های DC محدوده وسیع تری از كنترل سرعت ایجاد نموده و همچنین گشتاور راه اندازی بالایی را به وجود می آورند. بهر حال قیمت و هزینه نگهداری موتورهای زیادی می باشد ولی در عوض هزینه تجهیزات الكترونیك قدرت هر ساله كم می شود و بنابراین از نقطه نظر اقتصادی كاربرد محركه های DC محدود به كاربردهایی می شود كه در آنها مشخصه گشتاور – سرعت یك موتور DC مورد نیاز باشد.

اغلب محركه های DC از یكسو كننده های شش پالسی استفاده می كنند.

محركه های بزرگتر از یكسو كننده های 12 پالسی بهره می گیرند. این كار باعث كاهش هر تریستور شده و بعضی از هارمونیك‌ها در طرف AC را نیز كاهش می دهد. هارمونیك‌های جریان مرتبه پنجم و هفتم درایو های شش پالسی دارای مقدار قابل ملاحظه ای هستند. این هارمونیك‌ها اثرات مشكل زایی را در سیستم قدرت ایجاد می كنند. یكسو كنده های 12 پالسی در حدود 90 درصد هارمونیك‌های پنجم و هفتم را بسته به عدم تعادل سیستم حذف می كنند. یكی از معایب درایوهای 12 پالسی هزینه بالای تجهیزات الكترونیكی و ترانسفورماتور دیگری است كه مورد نیاز خواهد بود.

(2-5) محركه های AC

در محركه های جریان متناوب (ASD)، از خروجی یكسو كننده برای تولید ولتاژ AC استفاده شده كه این ولتاژ با فركانس قابل تنظیم برای تنظیم موتورها به كار می رود.

اینورترها به دو دسته تقسیم می شوند:

- اینورترهای ولتاژ (VSI)

- اینورترهای جریان (CSI)

برای ورودی یك VSI احتیاج به یك منبع ولتاژ DC ثابت ( با ریپل كم) است. این امر را می توان با استفاده از یك خازن یا فیلتر LC در طرف DC فراهم نمود. ورودی یك CSI احتیاج به یك منبع جریان ثابت دارد. بنابراین در بخش DC یك سلف سری قرار داده می شود.

محركه های AC معمولاً برای موتورهای القایی قفس سنجابی استفاده می شوند. قیمت این موتورها نسبتاً كم و هزینه تعمیرات كمی دارند. موتورهای سنكرون زمانی استفاده می شوند كه نیاز به كنترل دقیق سرعت باشد. عمومی ترین نوع محركه های AC از یك VSI همراه با تكنیك PWM استفاده می كند.

در اینورترها از یكسو كننده سیلیكونی (SCR)، GTO و یا از ترانزیستور قدرت استفاده می شود. در حال حاضر، محركه هایی از این نوع بیشترین بازدهی انرژی را روی، محدوده وسیعی از سرعت برای قدرت های تا 500 اسب بخار به وجود می آورند.

مزیت دیگر محركه های فوق این است كه برای كنترل دور موتور نیازی به تغییر ولتاژ خروجی یكسو كننده نمی باشد. این مزیت می شود كه بتوان در یكسو كننده از دیود به جای تریستور استفاده نمود و در نتیجه مدار كنترل تریستورها نیز حذف می شود.

محركه های با قدرت بالا از یكسو كننده های SCR و اینورتر استفاده می كنند. این محركه ها می توانند به صورت 6 پالسی و یا برای قدرتهای بالا 12 پالسی باشند. درایورهای VSI به كاربردهایی محدود می گردند كه به تغییرات مربع ساعت احتیاج نیست. درایوهای CSI دارای مشخصه خوب شتاب گیری یا كاهش سرعت هستند ولی نیاز به موتورهای با ضریب قدرت پیش فاز ( سنكرون یا القای همراه با خازن) یا مدار كنترل كه عمل كموتاسیون تریستورهای اینورتر را انجام دهند دارد. در هر دو حالت، محركه های CSI باید برای یك موتور با قدرت خاص مشخص طراحی گردند.

اعوجاج هارمونیكی جریان در محركه های با قابلیت سرعت ثابت نیست. شكل موج برای گشتاور ها و سرعت های مختلف به مقدار قابل ملاحظه ای تغییر می كند.

در حالی كه شكل موج در 42 درصد سرعت نامی دارای اعوجاج بیشتری بوده، ولی در مقام مقایسه مقدار هارمونیك‌ جریان در سرعت نامی بیشتر است. نمودار ستونی، مقدار جریان را نشان می دهد. قرار دادن را كتانس اضافی بین محركه و منبع، مقدار هارمونیك‌ جریان را نشان می دهد. قرار دادن راكتانس اضافی بین محركه و منبع، مقدار هارمونیك‌ جریان در طرف AC را كاهش می دهد. این روش برای محركه های استفاده كننده از تكنیك PWM مؤثر است.

ترانسفورماتور برای دو حالت مختلف، یكی بدون و دیگری با چك 3 درصدی نشان می دهد. مقدار چك براساس توان پایه محركه جریان متناوب (ASD) محاسبه شده است. همچنین شكل موج های جریان برای هر دو حالت در ابتدا و انتهای منحنی نشان داده شده است. منحنی بالای برای حالت بدون چك می باشد.

اضافه كردن چك، كاهش THD جریان را از گستره 90 تا 100 درصد به گستره 30 تا 40 درصد به دنبال خواهد داشت. اندوكتانس، سرعت شارژ خازن در طرف DC را كاهش می دهد و باعث می شود كه محركه، جریان لازم را در مدت زمان طولانی تری بكشد. اثر نهایی، كاهش دامنه جریان و محتوای هارمونیكی بوده، در حالیكه انرژی تحویلی در همان مقدار سابق باقی می ماند. چكها همچنین اثرات حالت گذاری مربوط به كلید زنی خازن ها را نیز كاهش می دهند.

(2-6) تجهیزات قوس كننده

این دسته شامل كوره های قوس الكتریك، دستگاه های جوشكاری، لامپهای روشنای مانند( فلورسنت، بخار سدیم و بخار جیوه) با بالاستهای مغناطیسی ( به جای بالاستهای الكتریكی می باشند. قوس را می توان با یك ولتاژ سری شده با راكتانس كه جریان را به مقدار قابل قبولی محدود می كند نشان داد.

مشخصه ولتاژ – جریان قوس های الكتریكی غیر خطی می باشد به دنبال جرقه زدن، جریان قوس افزایش و در نتیجه ولتاژ آن كاهش می یابد. مقدار جریان توسط امپدانس سیستم محدود می شود. در چنین حالتی قوس برای بخشی از سیكل كاری خود به صورت یك مقاومت منفی ظاهر می شود. در لامپهای فلورسنت، امپدانس بالاست برای محدود كردن جریان در مقدار قابل قبول و پایداری قوس لازم است بنابراین این نوع سیستم روشنایی دارای یك امپدانس خارجی خواهد بود كه بالاست نامیده می شود.

بالاست های مغناطیسی معمولاً هارمونیك‌های كمی تولید می كنند، ولی اعوجاج هارمونیكی اصلی از رفتار قوس به وجود می آید. به هرحال بالاستهای الكتریكی كه برای اصلاح بازدهی انرژی در منابع تغذیه سوئیچینگ استفاده می شوند ممكن است هارمونیك‌ها را دو تا سه برابر نمایند. انواع دیگر بالاستهای الكترونیكی به نحوی طراحی می گردند كه هارمونیك‌ها را كاهش داده و در واقع هارمونیك‌های كمتری از بالاستهای مغناطیسی ایجاد نمایند.

در كوره های قوس الكتریكی، امپدانس محدود كننده شامل كابل و سیم های رابطه كوره، امپدانس سیستم و ترانسفورماتور كوره می باشد. داشتن جریان های با دامنه بیش از 60 كیلو آمپر در این كوره ها امری عادی می باشد.

كوره های قوس الكتریكی بهتر است به صورت منبع هارمونیك ولتاژ نمایش داده شوند. اگر ولتاژ دو سر قوس بررسی گردد، شكل موج آن تقریباً به صورت ذوزنقه بوده و مقدار آن تابعی از طول قوس است. به هر حال امپدانس بالاست به صورت یك بافر عمل نموده به نحوی كه ولتاژ منبع دارای اعوجاج كمی می گردد. بنابراین بارهای قوس زننده به صورت منابع هارمونیك‌ جریان نسبتاً پایداری ظاهر شده كه برای اغلب مدل سازیها لازم است. حالت استثنا زمانی اتفاق می افتد كه سیستم نزدیك به حالت تشدید قرار گرفته و در این حالت مدل معادل تونن با استفاده از شكل موج ولتاژ پاسخهای واقع بینانه تری را ارائه می دهد. این دارای بالاست مغناطیسی است. محتوای هارمونیكی این شكل موج شبیه به كوره قوس الكتریكی و دیگر وسایل قوس زننده می باشد.

وسایل قوس زننده سه فاز به نحوی قرار می گیرند كه بتوان هارمونیك‌های مرتبه 3 را از طریق اتصال ترانسفورماتور حذف نموده به هر حال نمی توان به این روش هارمونیك تكیه نمود زیرا در هنگام مرحله ذوب فلز اغلب شرایط عدم تعادل پدید می آید.

در مرحله تصفیه وقتی قوس ثابت تر است حذف هارمونیك‌های مرتبه سوم بهتر صورت می گیرد. لامپهای فلورسنت در ساختمان های تجاری را می توان بین فازهای مختلف به نحوی توزیع نمود كه مقدار هارمونیك‌ مرتبه سوم وارد شده است به سیستم را كاهش داد. باید توجه نمود كه ترانسفورماتورهای ستاره – ستاره هر چه قدر هم بارها بین فازها به خوبی توزیع شده باشند نمی توانند جلوی عبور هارمونیك‌های مرتبه سوم را بگیرند

(1-6-1) كوره های الكتریكی

در عمل به دلیل متغیر بودن طول قوس الكتریكی حین عمل ذوب، هارمونیك‌ كه توسط كوره های ذوب قراضه و گرم كننده تولید می گردند به طور پیوسته در حال تغییر هستند. مقدار تولید هارمونیك‌ وابسته به نوع كوره می باشد. هارمونیك‌ غالب تولید شده در این كوره ها، هارمونیك‌ سوم ولتاژ می باشد. در ضمن اعوجاج كلی هارمونیكی تولید شده توسط این كوره ها بخصوص هنگامی كه الكترود های آنها در ابتدای كار داخل قطعات آهن قراضه قرار می گیرند، به شدت نامنظم و غیر قابل پیش بینی است.

از طرف دیگر، هارمونیك‌های غالب ولتاژ در كوره های گرم كننده هارمونیك‌های سوم و پنجم می باشند. از آنجا كه این كوره ها حمامی از فلز مذاب تشكیل شده است، اعوجاج كلی هارمونیكی آنها منظم و با ثبات تر است.

جرقه های نامنظم در كوره باعث می شود تا هدایت جریان در نیم سیكل مثبت و منفی یكسان نباشد و همین امر باعث می گردد تا در شبكه قدرت متصل به كوره های الكتریكی نیز آلودگی هارمونیكی وجود داشته باشد. بیشترین مقادیر نمونه مؤلفه های هارمونیكی ولتاژ قوس برای هر دو كوره مورد بحث در جدول (15-2) ارائه گردیده اند. كلیه مقادیر این جدول بر حسب درصدی از مولفه اصلی ولتاژ قوس می باشند.

جدول (2-17) ولتاژ های هارمونیكی تولید شده در كوره ذوب قراضه و كوره گرم كننده

مرتبه هارمونیك‌

كوره ذوب قراضه (%)

كوره گرم كننده (%)

2

5

2

3

20

10

4

3

2

5

10

10

6

5/1

5/1

7

6

6

8

1

1

9

3

3

11

2

2

13

1

1

جریانهای هارمونیكی كه برای یك كوره ذوب قراضه یا گرم كننده اندازه گیری می‌شوند، هنگامی تولید می گردند كه ولتاژ قوس به امپدانس های الكترود و ترانسفورمر كوره اعمال گردد. این جریانهای هارمونیكی به داخل سیستم تزریق شده و اگر سیستم در هیچ یك از فركانسهای هارمونیك‌های غالب تشدید نداشته باشد. مشكلی ایجاد نخواهد شد. اما اگر تشدید در یكی از هارمونیك‌های فوق الذكر وجود داشته باشد، جریان هارمونیكی مربوطه می تواند باعث تحریك مدار تشدید شده و ولتاژ های بسیار بزرگی را تولید نماید. این امر به تجهیزات نصب شده در سیستم صدمه وارد كرده و باعث خرابی آنها خواهد شد.

كوره الكتریكی را می توان بصورت یك منبع ولتاژ هارمونیكی،Vn نشان داد كه با یك امپدانس سلفی، Zc بصورت سری قرار گرفته است. امپدانس مذكور شامل امپدانس كابل های متصل به ثانویه ترانسفورمر كوره و امپدانس الكترودها خواهد بود. باید توجه كرد كه امپدانس در نظر گرفته شده در این مدل قابل پیش بینی نبوده و حتما باید در نظر گرفته شود.

كوره های الكتریكی از جمله بارهای تصادفی می باشند. بارهای تصادفی شامل كلیه واحدهایی هستند كه به دلیل پیچیدگی بیش از حد شرایط كاری تجهیزات نصب شده در این واحدها، طیف فركانسی جریان جذب شده توسط آنها را نمی توان به راحتی تعیین نمود. اگر مدل كوره الكتریكی را به صورت مدار معادل نوترون را نمایش دهیم، پارامترهای معادل را می توان از راه تجربی زیر به دست آورد:

رابطه (2-3)             Z=Zr+jZi                                                   

كه در آن SO توان ظاهری كوره، UO ولتاژ خط،  زاویه توان كوره می باشد.

(2-7) جبران كننده های استاتیكی توان راكتیو

جبران كننده های استاتیكی كه حاوی راكتورهای كنترل شده با تایریستور (TCR) می‌باشند، تجهیزاتی مؤثر و قابل اطمینان برای تنظیم ولتاژ هستند.

این تجهیزات هارمونیك‌های فرد تولید می نمایند

كه در آن XL راكتانس سلف، ولتاژ دو سر TCR وn مرتبه هارمونیك‌ می باشند.

از آنجایی كه در سیستم های سه فاز جبران كننده ها به صورت مثلث بسته می شوند، به شرط تقارن سیستم تماسی هارمونیك‌های سوم در مثلث بسته به گردش در آمده و از جریان خط حذف می گردند.

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :