برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)

در این قسمت می خواهیم به مبحث انتخاب پاور آمپلیفایر ها بپردازیم.


انتخاب یک پاور مناسب از مراحل مهم خرید یک سیستم صوتی است


انتخاب پاور مناسب : 

قطعا اولین چیزی که برای انتخواب یک پاور مهم است ، توان بلندگویی است که قرار است به آن متصل شود. این پارامتر از مهم ترین مواردی است که باید رعایت گردد که در غیر این صورت ممکن است شما را دچار نارضایتی یا ضرر مالی کند.

بلندگو ها به 2 دسته تقسیم می شوند :

- غیرفعال (Passive) : در این نوع بلندگو ها ، فقط از قطعات پسیو الکترونیکی استفاده می شود و این بلندگو به خودی خود نمی تواند صدا را تقویت کند و شما برای راه اندازی آن نیاز به آمپلیفایر دارید.


بلندگوهای پسیو JBL JRX Series


- فعال (Active) : این نوع بلندگوها دارای تقویت کننده صوتی در مجموعه خود بوده و معمولا قابلیت راه اندازی توسط آمپلیفایر را ندارند. باید توجه داشته باشید که هیچگاه ورودی صدای این بلندگوها را به خروجی پاور وصل نکنید ، زیرا باعث آسیب جدی به طبقات ورودی این بلندگو خواهد شد.


بلندگوهای اکتیو JBL EON 500 Series


بنابرین دریافتیم که برای راه اندازی یک بلندگو Passive نیاز به پاور داریم. در زیر قسمتی از مشخصات اصلی بلندگوی Dynacord D12 آورده شده است. پس از معرفی ریز پارامترها ، به بررسی تاثیر آنها در انتخاب آمپلیفایر می پردازیم.

Cabinet : این لغت نشان دهنده عملکرد کلی بلندگو است که می تواند Full-range ، Sub-woofer و غیره باشد.

Configuration: این عبارت بیانگر سیستم عملکردی بلندگو است که می تواند  Two-Way ، Three-Way و غیره باشد. به قول حاج محمد رهبر ، در سیستم بلندگو هرچه تعداد Way ها یا تقسیم بندی های فرکانسی بیشتر باشد ، بلندگو رنجهای فرکانسی را با دقت و کیفیت بالاتری اجرا میکند مثل یک خط تولید که هر شخصی وظیفه خاص خودش را دارد. البته باید صدا را شنید و مقایسه کرد. عبارت Passive هم که قبلا اشاره شد ، به عملکرد بدون آمپلیفایر بلندگو اشاره می کند. همچنین بلندگو میتواند Bi-Amp باشد که اگر نیاز احساس شد در قسمت های مربوط به بلندگو در مورد آن صحبت خواهیم نمود. انشالله

Nominal Impedance : یا امپدانس نامی بلندگو که از پارامترهای الکتریکی مهم یک بلندگو است که باید در جای خود بررسی گردد و ممکن است مقادیر مختلفی برای خود داشته باشد که معمولا بین 4 تا 16 اهم در کارهای صوتی هیئتی است.

Power Handling : این عبارت به این معناست که شما چه توانی می توانید به بلندگو وارد کنید که خود دارای چند زیر مجموعه است :

RMS Power : این اصطلاح یک عبارت کاملا الکتریکی است که معمولا برای تست خود بلندگو در کارخانه و مواردی شبیه به آن استفاده می شود. در کاربردهای صوتی هیچ گاه سیگنال منفی تولید نمی شود و توانی که به بلندگو اعمال میشود همواره مثبت است و بنابراین عبارت RMS معنی پیدا نمی کند. البته اگر شما به یک بلندگو یک سیگنال سینوسی اعمال کنید که دارای دامنه منفی است ، RMS قابل بیان است و لذا در اینجا معنی خاصی برای ما ندارد. به طور مثال بنده ندیدم که JBL از این اسم استفاده کند که مثال خواهیم زد. اما در بالا قبل از RMS عبارت Rated Power استفاده شده است که دارای مفهوم صوتی است. این توان در واقع میزانی است که اگر شما به بلندگو اعمال کنید ، بدون اشکال در صدا ، صدمه دیدن بلندگو یا هر واقعه بد دیگری می توان آن را اجرا کند.

Continuous Power ، Average Power ، Nominal Power نیز مفاهیم مشابهی با Rated Power دارند.

Program Power : که علت آن تستهایی است که در قدیم تحت عنوان Sine Wave Sweep Test انجام میشد. در این نوع تست ها ، مجموعه از فرکانسها که در بازه زمان تغییر میکردند به بلندگو اعمال شده و توان بلندگو در تحمل آنها بیان میشد. امروزه اکثر سازندگان معمولا مقدار آن را دو برابر توان متوسط یا Average Power بیان می کنند و بنابرین از پارامترهای مهم برای انتخاب آمپلیفایر است. همچنین در کاربردهای صوتی ، از انجایی که صدا یک مقدار ثابت نیست و مدام در حال تغییر است و فشار دائم بر روی بلندگو نیست ، این توان که می توان بر آن اسم توان صوتی را هم گذاشت می تواند معیار خوبی برای بیان توان موزیکی یک بلندگو باشد.

Peak Power : این توان معمولا 4 برابر توان متوسط یا Average یک بلندگو است که و عبارت است از توانی بسیار لحظه ای که در مدت زمان بسیار کمی ایجاد می شود و معیار خوبی برای انتخاب پاور نیست. توان Peak یعنی توانی که در آن ولتاژ Peak قابل تحمل به بلندگو در مدت زمان بسیار کم اعمال شود که برای مدت بیشتر از چند ثانیه می تواند صدمات جدی به بلندگو وارد کند.

SPL یا سطح فشار صوتی نیز یکی از پارامترهای مهم صوتی بلندگو است که تاثیری در انتخواب آمپلیفایر ندارد.

در زیر نیز مشخصات بلندگو  JBL SRX715  آورده شده است :

همانطور که مشاهده می شود ، JBL نیز از عبارتهای Continuous/Program/Peak استفاده می کند که توضیح داده شد. باقی موارد انشالله در قسمت بلندگو توضیح داده خواهد شد.

پس همانطور که اشاره شد ، معیار انتخاب توان یک پاور ، معمولا توانی در محدوده Average Power الی Program Power است. به طور مثال در مشخصات JBL JRX125 آمده است که : 



همانطور که در بالا مشاهده می کنید ، خود سازنده توانی بین 500 تا 1000 وات را بیان کرده است که در واقع 1000 وات همان توان Program این بلندگو است. 

حال به سایت QSC یکی از سازندگان معروف پاور می رویم :

راهنمایی انتخواب پاور آمپلیفایر 

با وارد کردن مدل بلندگو ، موارد زیر قابل مشاهده است :


همانطور که دیدید ، این برند نیز برای پیشنهاد پاور ، از توان Program استفاده می کند. همچنین ممکن است شما تعداد بیشتری بلندگو وصل کنید باید امپدانس کلی و توان Program مورد نیاز را محاسبه و بعد تصمیم گیری کنید.

حال که توان آمپلیفایر مشخص شد ، به بررسی مشخصات مهم آمپلیفایرها می پردازیم.البته پاورها مشخصات زیادی دارند که در مبحث ما ، موارد زیر اهمیت بیشتری دارند :

Sensitivity : بیانگر میزان حساسیت ورودی آمپلیفایر است. این مقدار که بر حسب ولت است ، میزان ولتاژ مورد نیاز ورودی صدای آمپلیفایر را بیان می کند. به طور مثال اگر 1.4 ولت باشد ، اگر به ورودی 1.4 ولت اعمال کنید (دامنه صدای خروجی از میکسر) ، خروجی پاور حداکثر می شود که البته با ولوم خود پاور کنترل می شود.

SNR - Signal to Noise Ratio : نسبت سیگنال به نویز در خروجی یک آمپلیفایر با این عدد بر حسب dB بیان می شود. در مقایسه چند پاور ، هرچه این عدد بیشتر باشد بهتر است ولی با توجه به اینکه برند های مطرح اکثرا استانداردهای مشخصی را رعایت می کنند ، باز هم این پارامتر ممکن است خیلی مهم به نظر نیاید زیرا حد استاندارد و خوبی رعایت شده است.

Damping Factor : این اصطلاح در طراحی پاور آمپلیفایر از فاکتورهای بسیار مهم است ، در واقع پاوری که دمپینگ فاکتور بیشتری داشته باشد ، کنترل بهتری روی حرکت صفحه ووفر یک بلندگو دارد و از حرکت اضافی یا خارج از مقدار اصلی ووفر جلوگیری می کند. به طور خلاصه دمپینگ فاکتور یعنی توانایی کنترل حرکت صفحه ووفر توسط پاور که هرچقدر مقدار بالاتری داشته باشد بهتر است. البته این پارامتر بیشتر در ایجاد فرکانسهای پایین و Sub-woofer ها که حرکت صفحه ووفر آنها زیاد است اهمیت بیشتر پیدا می کند که از بحث ما خارج است.

Input Impedance : بیانگر امپدانس ورودی یک پاور است. یعنی مقاومت معادل مدارات ورودی پاور که اگر با مقاومت خروجی میکسر برابر باشد ، بهترین حالت مچ شدن اتفاق می افتد. البته قرار گرفتن ولوم روی پاور برای این است که اگر این مسئله اتفاق نیفتد ، بتوان این عدم مچ شدگی را جبران نمود. همچنین این پارامتر نیز مانند موارد قبلی دارای استانداردهای خاصی است که باید توسط سازندگان رعایت شود.

AC Line Current : میزان جریان مصرفی توسط دستگاه که از پارامترهای مهم مخصوصا در توان بالاست. این مقدار معمولا در 1/8 توان اصلی بیان می شود. به طور مثال اگر این مقدار 3 آمپر باشد ، خط برق شما باید بتواند حداقل 12 آمپر را به طور لحظه ای برای دستیابی به توان Program بلندگو تامیین کند. در کل اینجانب به شما توصیه می کنم از یک خط برق مطمئن که بتواند جریانی بین 15-25 آمپر را برای پاور تامیین کند فراهم کنید (کاربردهای هیئتی) . استفاده از سیم رابط ها ، پریز ، کابل و کانکتور برق مناسب نیز مهم است. همچنین باید توجه داشته باشید که محافظهای داخل بازار که فقط از پاور در برابر تغییر زیاد ولتاژ برق محافظت می کنند معمولا در توانهای بیشتر از 1500-2000 وات به مشکل برمی خورند و ممکن است باعث عدم کارکرد صحیح پاور شوند. البته برخی از پاورها دارای محافظ داخلی هستند و می توانند پاور را خاموش نمایند. علاوه بر آن بهتر است همیشه مواضب شرایط برق باشید که درصورت کاهش ولتاژ و گذشتن آن از حد مجاز ، پاور را خاموش نمایید.

Load Impedance : بیانگر محدوده مقاومتی است که می توانید به پاور متصل کنید. البته بسیاری از پاورها ذکر کرده اند که Safe with all type of loads و این یعنی اینکه هر باری وصل کنید ، مشکلی ندارند و در صورت نیاز مدارات محافظشان فعال می شود. ولی بهتر است که خودتان نگذارید از حد مجاز کمتر شود. مثلا اگر پاوری بیان کرده بود که بین 2 تا 16 اهم ، به این معناست که اگر کمتر از 2 اهم متصل کنید ، احتمال دارد که پاور آسیب ببیند و این احتمال به میزان ولوم تنظیمی شما و توان خروجی پاور دارد.

AC Line Voltage and Frequency : بیانگر برق شهر مناسب برای پاور است. پاورهای بر اساس این مقدار به 3 دسته تقسیم می شوند :

1- Fixed Line Voltage : یا پاورهایی که ولتاژ برق شهر آنها نباید تغییرات زیادی داشته باشد. مثلا 220 ولت با 20 درصد تغییرات و 50-60 هرتز.


یک پاور با ورودی برق شهر 120 ولت ثابت


2-Switchable Line Voltage : یا پاورهایی که برق ورودی آنها توسط یک کلید تغییر می کند. مثلا بین 220 و 110 و معمولا فرکانس برق شهر مورد نیاز این پاورها بین 50-60 هرتز می تواند باشد. مواضب باشید که این کلید را دستکاری نکنید !! این کلید را خیلی از ما پشت پاورهای کامپیوتر یا رادیو ها دیده ایم.

3- Global Power : به این معنی است که شما می توانید این پاور را در هر جای دنیا استفاده کنید که معمولا ولتاژ ورودی بین 100 تا 240 ولت با فرکانس50-60 هرتز است. البته اینکه برق شهر شما زیر بار تغییر کند با اینکه ولتاژش ثابت باشد بحث جداگانه ایست و پاور باید بتواند خودش را سریعا وفق دهد ، در غیر اینصورت آسیب می بیند.لازمه این عمل ، استفاده از تغذیه سوئیچینگ است که برای اطلاعات بیشتر می توانید قسمت منبع تغذیه را مشاهده کنید.


Crown I-tech 4X3500 Power Supply input


THD - Total Harmonic Distortion یا به اختصار دیستورشن Distortion به معنای کل اعوجاج هارمونیکی است ! به طور خلاصه یعنی هر چه مقدار این پارامتر کمتر باشد ، کیفیت صدای خروجی بیشتر است. معمولی این عدد مقدار بسیار پایینی دارد و در کاربردهای بسیار حرفه ای ، در هد چند ده هزارم است. این پارامتر بخصوص در توان زیاد مطرح است. زیرا در بعضی از پاورها وقتی صدا زیاد می شود ، کیفیت صدا خراب می شود و این نشان دهنده زیاد شدن این پارامتر است.

Output Circuity : بیانگر آرایش مدارات خروجی پاور است . برای اطلاعات بیشتر به قسمت آشانایی با کلاسهای آمپلیفایر مراجعه کنید.

Input and Output Connector : گرچه این پارامتر چندان مهم نیست ، زیرا شما باید کانکتورهای استانداردی را تهیه کنید که به اکثر پاورها قابلیت اتصال دارد ، ولی بد نیست قبل از خرید پاور نگاهی بندازید تا ورودی های XLR یا کنونی و خروجی های Speakon را حتما داشته باشد.

Protection systems : بیانگر مدارات محافظ داخل دستگاه می باشد :

Short Circuit Protection : محافظت خروجی پاور در برابر اتصال کوتاه (اتصالی خودمان) است. یعنی اگر دو سر خروجی به هم متصل شود ، این مدار فعال شده و از پاور محافظت می کند.

Thermal Protection : محافظت در برابر گرم شدن بیش از حد مدارات داخلی پاورها

DC Protection : محافظت بلندگو در برابر اعمال ولتاژ DC که از قاتلین بلندگو است.

Open Circuit Protection : این مدار خروجی را اگر به جایی وصل نباشد ، قطع می کند. در واقع با اینکار معمولا از برق گرفتگی خفیف توسط پاور جلوگیری می شود. شخصا به ندرت دیدم استفاده شود و محافظی جدید است.

RF Protection : از پارامترهای اساسی در پاورهای سوئیچینگ است که معمولا در برندهای مطرح رعایت می شود.

Inrush Current Limiter : محدود کننده جریان لحظه ای هنگام روشن شدن پاور (معمولا شما با کم شدن لحظه نور لامپها متوجه می شوید)

HF Protection : محافظت از بلندگو در برابر تولید فرکانسهای بسیار بالا که باعث خرابی Voice-Coil خواهد شد.

Turn-On Delay : این مدار بعد از روشن شدن پاور ، بلندگوها را با کمی تاخییر وصل می کند تا صدای لحظه ای بسیار زیادی که در بعضی از دستگاه شنیده می شود ایجاد نشود. علاوه بر آن در بعضی مواقع همین مدار ، بلندگو ها را با قطع کلید پاور بلافاصله قطع می کند تا همان صدا دوباره شنیده نشود. در پاورهای سوئچینگ معمولا این مدارات به نحوه دیگری طراحی می شوند ولی به هر حال شما صدایی نمی شنوید.


قطعات مشکی رنگ T شکل در تصویر مربوط به مدارات محافظ محدود کننده جریان و Turn-on Delay

پاور XLS2500 که شاید صدای (تق) ناشی از قطع و وصل شدن آنها را شنیده باشید.


Back-EMF : محافظت پاور در برابر ولتاژ برگشتی از بلندگو که معمولا در بسیاری از پاورهای استاندارد رعایت می شود.

Output Power : که معمولا به صورت جدولی بیان می شود که به صورت زیر است :

برای انتخواب ، ابتدا Program Power را در نظر گرفته و سپس با توجه به امپدانس ، پاور را انتخواب می کنیم. به طور مثال اگر ما 1 جفت بلندگو 4 اهم با توان پروگرم 1000 وات داشته باشیم ، نیاز به پاوری داریم که 2 کانال 1000 وات روی 4 اهم داشته باشد. Single Channel Driven یعنی فقط یک کانال وصل باشد که بنابرین ما باید Both Channel را انتخواب کنیم. بنابرین در این جدول هم GX5 و هم GX7 برای کار ما مناسب است ، ولی GX7 مطمئن تر است.

نکته بسیار مهم : در صورت عدم تنظیم درست پارامترها و فشار به بلندگو مخصوصا قسمت Horn یا شیپوری که دارای توان کمی است ، حتی با توان پروگرم نیز ممکن است بسیاری از بلندگوها بسوزند. بنابرین بسیاری از افراد توان متوسط یا Average یک بلندگو را در نظر گرفته و پاور را متناسب با آن انتخواب می کنند. بنابرین ممکن است بلندگو هیچ وقت آسیب نبنید ولی از طرفی از تمامی توان بلندگو استفاده نشده و پاور نیز در توان ماکزیمم خود کار میکند. بنابرین باید خود بلندگو (تکنولوژی ساخت و تجربه سایرین و..) ، پاور ، اکولایزر ، تنظیمات و مواردی از این قبیل را در نظر گرفت. اینجانب شخصا دیده ام که قسمت شیپوری یک بلندگو یا کراس اور آن موقع گفتن ذکر سوخته است !! پس باید شرایط کلی را در نظر گرفت و مواضب بود. همچنین سعی کنید به نشان دهنده های روی میکسر و پاور نیز توجه کنید که در زیر به طور کلی اشاره می کنم.

Front Panel Controls & Indicators : در پاور ها معمولا کلیدها ، چراغها و یا بعضا یک LCD برای کنترل پاور قرار داده شده است که لازم است هنگام انتخواب پاور به انها دقت شود.


به طور مثال ، در پاور بالا ، کلیدهای چرخانی برای کنترل ولوم و در بعضی مواقع تغییر پارامترهای دیگر استفاده می شود. همچنین کلیدهای برای انتخواب منو و موارد دگیر وجود دارد.

علاوه بر آن ، یک LCD کوچک برای نمایش تنظیمات وجود دارد. همچنین تعدادی LED که مهم هستند.

Signal : کوچکترین سیگنال در ورودی باعث روشن شدن این چراغ خواهد شد و در بعضی مواقع به کار می آید. در اینجا زمانی که سیگنال ورودی از -40dBu بیشتر شود(مقدار بسیار کم) ، این چراغ روشن می شود.

-20dB : ااین چراغ زمانی که دامنه خروجی کمتر از 20 دسیبل با کلیپ شدن فاصله داشته باشد روشن خواهد شد. دسیبل یک مفهوم لگاریتمی است. یعنی اگر 100 وات برابر 20 دسی بل باشد ، 1000 وات برابر 30 دسیبل است.

-10dB : این چراغ زمانی که دامنه خروجی کمتر از 10 دسیبل با کلیپ شدن فاصله داشته باشد روشن خواهد شد. این چراغ شروع هشدار برای جلوگیری از کلیپ است.

Clip : این چراغ که معمولا به صورت لحظه روشن می شود ، نشان دهنده کلیپ شدن خروجی است. کلیپ شدن خروجی یعنی اینکه شکل خروجی صدا برش خورده و توان حال حاظر خروجی پاور از محدوده توانی پاور بیشتر است. همچنین عدم تنظیم درست صدای ورودی به پاور ممکن است باعث شود این چراغ زودتر از توان مشخص روشن شود ، زیرا سیگنال خراب شده و پروسسورهای داخل پاور برای جلوگیری از آسیب دیدن پاور و بلندگو ، مدارات محافظ را فعال می کنند تا خروجی از حد مجاز بالاتر نرود و به موازات این عمل چراغ کلیپ نیز روشن می شود. معمولا اگر چراغ Peak روی میکسر روشن شود ، اگر ولوم صدای پاور باز باشد ، باعث روشن شدن کلیپ نیز خواهد شد ، زیرا در میکسر نیز چراغ Peak نشان دهنده کلیپ شدن سیگنال خروجی میکس شده یا سیگنال همان خط میکروفون است. استفاده از میکروفون خوب و تنظیم درست Gain می تواند تا حدودی از کلیپ شدن سیگنال در خروجی میکسر جلوگیری کند.


یک سیگنال کلیپ شده (برش خورده شده)

مبحث Clipping بسیار گسترده است و حیاتی و دلایل زیادی دارد. اما در پاور معمولا توان بیش از حد خروجی و عدم توانایی پاور برای تامیین آن ، عدم توانایی شبکه برق شهری برای تامیین جریان مورد نیاز پاور و سیگنال ورودی کلیپ شده می تواند از دلایل اصلی کلیپینگ در صدا برداری مذهبی باشد.

Thermal : این چراغ زمانی روشن می شود که مدارات تقویت کننده صدا از حد مجاز بیشتر گرم شده و در صورت ادامه کار ممکن است آسیب جدی ببینید ، لذا با رونش شدن این چراغ یا توان افت می کند ، یا خروجی قطع شده و شما باید توان را کاهش بدید.


Dynacord SL-2400 Front Panel

در عکس بالا نیز چراغهایی که با dB نشان داده شده اند ، مفهومی مثل قبل دارند. در اینجا چراغ Limit نشان دهنده محدود شدن دامنه صدا است که می تواند با فاصله خیلی کمی از کلیپ شدن اتفاق بیفتد. همچنین چراغ Protect نشان دهنده فعال شدن مدارات محافظ داخلی پاور است.


تا به اینجا ، اکثر پارامترهای حساس و مهم در انتخواب یک پاور مناسب بیان شد و شاید مقداری از مسائل گفته نشده باشد که در بحث ما نمی گنجد و شاید در صورت لزوم باید به صورت تخصصی تر بررسی گردند.

یک نکته دیگر نیز انتخواب برند مناسب است. از نظر بنده در بین برندهای مطرح عبارت "بد" وجود ندارد و در بازار داخلی شما همانقدر که پول می پردازید ، استفاده می برید. البته در بعضی مواقع تفاووت ها زیاد است و باید دلیل را جویا شد. باید سعی کنید با پولی که در دسترس دارید ، بهترین انتخواب را داشته باشید. مثلا در پاورهایی که از ترانسفورمر معمولی استفاده میکنند بنده Crest و QSC و Dyancord را به Crown ترجیح می دهم ، زیرا کیفیت ساخت داخلشان بهتر است. علاوه بر این در پاورهای سوئیچینگ ممکن است یاماها از Crown بهتر باشد و یا بالعکس و یا برندهای دیگری که تک و توک وارد شده اند. بنابرین توجه داشته باشید که حتما خریدتان را از برندهای مطرح انجام دهید و اگر هم بودجه کمی دارید برندهای مطرح ایرانی بهتر از نمونه های بی نام و نشان است. اگر یک پاور 2000 واتی چینی رده پایین که حتی یک سایت اینترنتی و یا کاتالوگ ندارد ، خریداری کردید به قیمت 500 هزارتومان ، نباید انتظار Crown که قریب به 50-60 سال فقط پاور میزند را داشته باشید ، زیرا همین برند پاور 2 هزارواتیش حداقل 1.5-2 ملیون تومان قیمت دارد و کیفیت و قدرت صدا ممکن است تفاووت نسبتا زیادی داشته باشد.

البته در بعضی مواقع کارخانه هایی در چین زیر نظر شرکتهای بازرگانی در ایران ، اجناسی با کیفیت خوب و مناسب برای کاربردهای مذهبی تولید می کنند و این موارد بخصوص برای آن دسته از هیئت هایی که بودجه کم ولی با اهمیتی دارند مهم است. زیرا معمولا این شرکت ها سعی می کنند تا متناسب با کاربردهای هیئتی دستگاه هایی را وارد کرده و با قیمت قابل قبولی عرضه کنند که در جای خودشان قابل بررسی است.


"نمونه یک پاور وارداتی تولید شده در چین که توسط شرکتی در ایران عرضه می شود"


بنابرین اول توان و مشخصات لازمتان را در نظر بگیرید. سپس در اینترنت مشخصات پاور مورد نیازتان را در برندهای مطرح جست و جو کنید

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :