برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)


اموزش تست المان های الکترونیکی
نویسنده: علیرضا نبی طائمه - ۱۳٩۱/۳/٢٦

آموزش تست مقاومت

مقاومت انواع مختلفی دارد . فعلاً آموزش تست یک مقاومت ثابت را توضیح می دهم . جهت تست از دونوع مولتی متر می توانیم استفاده کنیم : تست با مولتی متر دیجیتال : در این روش در حالی که مولتی متر را در مد تست مقاومت می گذاریم دو ترمینال مولتی متر را به ابتدا به هم اتصال می دهیم تا سیم های ترمینال و


آموزش تست مقاومت

 

مقاومت انواع مختلفی دارد . فعلاً آموزش تست یک مقاومت ثابت را توضیح می دهم .

جهت تست از دونوع مولتی متر می توانیم استفاده کنیم :

تست با مولتی متر دیجیتال :
در این روش در حالی که مولتی متر را در مد تست مقاومت می گذاریم دو ترمینال مولتی متر را به ابتدا به هم اتصال می دهیم تا سیم های ترمینال و خطای مولتی متر را کنترل نمائیم . سپس دو پایه ترمینال را به دو سر مقاومت وصل نموده مقدار اهم نشان داده شده را می خوانیم. در صورتیکه این مقدار با اندازه مقاومت که از روی رمز رنگ ها و یا از روی نوشته روی مقاومت قابل تشخیص است مقایسه  می کنیم اگر این دو عدد بهم نزدیک بودند باتوجه به خطای مقاومت می گوئیم که مقاومت سالم است .

تست با مولتی متر آنالوگ ( عقربه ای ) :
در این روش نیز باید مولتی متر را در رنج های تست کننده مقاومت بگذاریم البته تعیین این رنج بستگی به مقدار مقاومت ما دارد اگر مقاومت ما کوچکتر از 100  اهم است مولتی متر را در رنج
Rx1  و اگر از 100 اهم بزرگتر و کوچکتر از 10 کیلو اهم است در رنج Rx100 و در صورتیکه بزرگتر از 10 کیلو و کوچکتر از 100 کیلو در رنج Rx1k و در صورتیکه بزرگتر از 100 کیلو باشد مولتی متر را در رنج Rx10k   قرار داده و مقاومت را تست می کنیم در این مرحله نیز باید میزان اهم خوانده شده با اندازه واقعی مقاومت خیلی نزدیک باشد وفقط در حد خطای آن تلرانس قابل قبول است .

 

 

تست مقاومتهای متغیر :

الف : پتانسیو متر :
برای تست پتانسیومتر به کمک مولتی متر آنالوگ : ابتدا رنج مناسب انتخاب و سپس پایه وسط پتانسیومتر را نسبت به دوپایه دیگر اهم چک می کنیم طبیعی است که سر لغزنده وسط در هر کجا باشد عددی خوانده می شود و نیز می دانیم مجموع هردو عددی که از جمع اعداد خوانده شده هردو پایه طرفین بدست می آید برابر مقدار اهم کل پتانسیومتر می باشد .

حال برای اطمینان از عملکرد پتانسیومتر در حین تغییر اهم نیز می توانیم یک از پایه های کناری را نسبت به پایه وسط در حالی چک نمائیم که پتانسیومتر را می چرخانیم در هر حالت باید تغییرات اهم را مشاهده کنیم اگر در نقطه ای تغییرات اهم ناجوری ( کم و زیاد شدن غیر طبیعی) مشاهده شود پتانسیو متر مشکل دارد و خلاصه لازم است که تغییرات یکنواخت و بدون قطع شدن باشد .

تست ولوم :

می دانیم که ولوم نیز نوعی مقاومت متغیر می باشد پس مانند پتانسیومتر تست می شود .

تست مقاومت های متغیر ویژه یا مخصوص :
این نوع مقاومت ها با تغییرات فیزیکی عمل می کنند .

تست مقاومت مخصوص Ldr :
می دانیم در مقابل تغییرات نور پاسخ می دهد . پس در حالیکه دو پایه آنرا به ترمینال های مولتی متر وصل نموده ایم در رنج Rx1k بهتر است در جلو نور مقاومت آنرا خوانده سپس با ایجاد سایه تغییر مقاومت آن را مشاهده کنیم .با پاسخ در مقابل تغییرات نور سالم بودن آن مشخص می شود .

تست مقاومت ویژه یا مخصوص Vdr :
می دانیم که Vdr نوعی مقاومت ویژه یا مخصوص است که با افزایش ولتاژ اهم آن کاهش می یابد پس معمولاً در جایی که قصد ثابت کردن ولتاژ را دارند مانند زنر استفاده می شود .
وبرای تست بدلیل ولتاژ بالای آن با اهم متر قابل تست نیست و در مدار و دانستن مقدار ولتاژ محل تست می شود .

تست مقاومت Ptc :
می دانیم Ptc نوعی مقاومت است که با افزایش حرارت اهم آن افزایش و با کاهش حرارت اهم آن کاهش می یابد . پس اگر در حالیکه یایه های آن را به وسیله ترمینال های مولتی متر گرفته ایم با وسیله ای حرارت زا مانند هویه ، سشوار ، ..... حرارت دهیم مقدار اهم آن زیاد شده و علامت سالم بودن آن است . و عکس این عمل نیز درست است .
تست مقاومت ویژه Ntc) ) : عکس Ptc عمل می کند .

تست مقاومت Mdr :
این مقاومت در حوزه مغناطیس اهمش بالا می رود و می توان در هنگام تست با آهنربا تغییرات اهمش را ملاحظه کرد . نوع پیشرفته آن به نام Ic هال مشهور است . که در ضبط صوت های قدیمی سیلور دیده ایم .

 

تست انواع خازن :
تست خازنهای کمتر از 10 نانو فاراد به سادگی توسط مولتی متر انجام نمی شود و فقط با خازن سنج تست می شود در صورتیکه خازن سنج ندارید روش های زیادی برای تست این نوع خازن می توان به کار برد .
برای تست این نوع خازن سه دور سیم روپوش دار معمولی را به دور هسته ترانس Hv که در دم دست داریم و تلویزیون در حال دریافت یک برنامه می باشد پیچیده و یک سر سیم را شاسی نموده خازن را به سر بعدی متصل و بایک مقاومت 10 کیلو اهمی شاسی کنید.
در این حالت تلویزیون را روشن کنید طبیعی است که Hv در سیم پیچ القا ء حدود 25 الی 30 ولت پیک تو پیک خواهد داشت که با مولتی مترها نزدیک 6ولت Ac می شود . حال ولتاژ دو سر خازن را اندازه گیری نمائید اینجانب در آزمایشی که انجام دادم خازن 1n حدود 5 vac خازن 820 pf حدود 4 vac ولت را نشان داد می توان مقاومت کمتری را نیز انتخاب و رنج وسیعی از خازنها را تست نمود از این روش   می توان برای تست انواع خازن های پلاستیکی استفاده نمود . و نتایج مختلفی برای انواع خازن ها تجربه نمود .
در این تست اگر دوسر خازن ولتاژی نداشته باشد به معنی شورت خازن واگر تقسیم ولتاژی ما بین مقاومت و خازن صورت نگیرد به معنی قطع خازن می باشد . لازم به توضیح است که باید مقدار خازن و مقاومت را درست انتخاب نمود .

و حال تست خازن های بالاتر از 10 nf الی 1میکرو فاراد :

 برای تست این نوع خازن می توان مولتی متر را روی رنج Rx10 قرار داده و می دانیم لحظه وصل ترمینال های مولتی متر اگر خازن خالی باشد توسط پیل 9v داخل مولتی متر شارژ شده و در حالت شارژ عقربه مولتی متر اهم مدار را در لحظه عبور جریان نشان می دهد مقدار ماکزیمم حرکت عقربه
را برای همیشه بخاطر بسپارید تقریباً متناسب با ظرفیت خازن عقربه منحرف می شود .
اگر در این روش بعد از شارژ کامل خازن ، اگر خازن نشتی نداشته باشد خازن سالم است و اهم مشاهده شده بی نهایت است . و در صورتیکه خازن نشت داشته باشد عقربه مقدار اهمی را نشان می دهد که گویای میزان نشتی خازن است .
و نیز اگر خازن قطع باشد هیچگونه عکس العمل مشاهده نمی شود و عقربه هیچ انحرافی نخواهد داشت .

تست خازن های 1میکرو فاراد الی 10 میکرو فاراد :
قبل از نتیجه گیری باید به عرض برسانم که چون این خازنها الکترولیتی می باشند بنا براین ممکن است تغییر ظرفیت بدهند لذا این آزمایش فقط قطع ویا شورت خازن را نشان می دهد بنا براین در بعضی مراحل تغییر ظرفیت و وجود نشتی در خازن باید خازن توسط خازن سنج تست شود ولی این دلیل برای یک تعمیر کار و یا یک الکترونیک کار سبب نمی شود که این روش را یاد نگیرد .
برای این تست مولتی متر را در رنج Rx1k قرار داده و سپس شارژ و دشارژ خازن را باتوجه به قطبین باطری داخل مولتی متر( سیم مشکی مثبت و سیم قرمز منفی باطری است ) انجام می دهیم .

تست خازن های بالاتر از 10 میکرو فاراد :
برای تست این نوع خازن باید مولتی متر را در رنج Rx100 قرار دهیم .
شارژ و دشارژ خازن را ملاحظه نموده توجه به قطبین الزامی است و نشتی در حد جزئی قابل قبول است .
بنا براین بعد از شارژ عقربه اهم زیادی را نشان می دهد . اگر خازن موجب حرکت عقربه نگردد یعنی قطع و در صورتیکه صفر باشد یعنی خازن شورت است و اگر اهم کمی نیز قرائت شود به معنی خراب بودن خازن است .

 

 

 

 

 

تست انواع دیود توسط مولتی متر :

در ابتدای توضیحات باید به عرض برسانم که تست قطعات در مدار و تست قطعات در خارج ازمدار با هم متفاوت است بنابراین همیشه این نکته را در نظر داشته باشیم .

تست دیود معمولی :

دیودهای معمولی را بشناسیم این دیودها از جنس سیلیسیوم بوده برای کاربردهای متفاوت قابلیت عبور جریان های مختلفی را دارند ساده ترین نوع آن دیود N4148  می باشد که ظاهری کوچک مانند دیودهای زنر کم وات دارد و پوسته ی شیشه ای دارد . ویا دیودهای 1N4001 و که در یکسو سازی فرکانس پائین بیشترین کاربرد را دارند مانند کار برد در آدابتورها .
بعد از شناخت سطحی با دیود معمولی تست آن را توضیح می دهم .

ابتدا قطعه را خارج از مدار تست می کنیم . در صورتیکه مولتی متر ما هیوکی 3007 باشد !

ترمینال های مولتی متر را در گرایش مستقیم جهت تست عبور جریان از دیود به پایه های دیود اتصال دهید در این حالت باید ترمینال قرمز به کاتد و ترمینال مشکی به آند دیود متصل باشد می دانیم کاتد توسط خط مدور روی بدنه دیود مشخص است در این حالت از دیود جریانی که توسط پیل داخل مولتی متر در آن جاری می شود عبور می کند ومقاومت دیود را برای این جریان می توانیم روی صفحه مولتی متر قرائت کنیم معمولاً حدود 20 الی 30 اهم است . و در این حالت حتماً مولتی متر باید روی RX1 باشد زیرا می خواهیم به حداکثر مقدار مقاومت ممکن دیود توجه داشته باشیم ودر این حالت این مقدار بایستی از 30 اهم بیشتر نشود . وگرنه دیود در گرایش مستقیم نمی تواند جریان را به خوبی از خود عبور دهد .

تست در حالت معکوس :

در این حالت ترمینال قرمز مولتی متر را به آند دیود وترمینال مشکی آن را به کاتد اتصال می دهیم اما چون باید مولتی متر را مُد RX10K بگذاریم باید توجه داشته باشیم که بادست پایه های مولتیمتر لمس نشود چون مولتی متر را در حالت سنجش مقاومت بالا گذاشته ایم زیرا می خواهیم کوچکترین نشتی ممکن دیود را بسنجیم و لابد دراین حالت هیچ گونه نشتی قابل قبول نیست و باید عقربه اصلاً انحرافی نشان ندهد .

تست دیود زنر :

 مولتی متر در گرایش مستقیم روی RX1 ومانند دیود معمولی باید 20 الی 30 اهم را نشان دهد واصطلاحاً گویند مولتی متر در گرایش مستقیم راه می دهد .
در گرایش معکوس مولتی متر باید روی مُد RX1K بوده و هیچ گونه نشتی قابل قبول نیست .
اما جهت تست کامل دیود زنر باید دیود را توسط ولتاژ بالا تر از ولتاژ شکست و مانند شکل زیر درمدار زیر قرار داده و ولتاژ شکست آن را اندازه گیری نمود . تا از درستی ولتاژ شکست دیود مطمئن شویم .

تست دیود نوری ( Led )

ابتدا توضیحاتی راجع به بستن مدارات Led می دهم.

اولین مطلب مهمی که به نظرم می رسد و بارها این موضوع را در مدارات الکترونیک شاهد بوده ام قرار دادن دیودهای Led در مدارات الکترونیکی بدون مقاومت کنترل جریان واین مسئله باعث خواهد شد که دیودled طول عمر کمتر ونیز صدمه رسیدن به مدارات می گردد .

چون Led یک دیود می باشد و بنابراین باید به عنوان دیود در مدارات مورد استفاده قرار گیرد . و هیچ وقت دیود را در مدار به عنوان مصرف کننده در نظر نداشته باشید . ونیز می دانیم هیچ مداری بسته بدون مصرف کننده نیست .

نتیجه عرایضم این است که در یک مداربسته که از Led استفاده می کنیم حتماً مقاومت کنترل جریان را با حساب و کتاب درستی در نظر داشته باشیم . مصرف یک Led از 10 الی 20 میلی آمپر است وبرای استفاده دائمی از یک Led در مدار مقاومت کنترل جریان آن را براساس این مقدار مصرف محاسبه کنیم .
ونیز می دانیم ولتاژ مورد نیاز یک Led بستگی به رنگ نور آن از 7/1 الی 2/2 ولت متفاوت است البته خیلی راحت این ولتاژ بدست می آید کافی است وقتی Led را در مدار قرار می دهیم ( با سری نمودن مقاومت کنترل جریان آن ) مقدار ولتاژ دوسر Led را اندازه گیری نمائیم . تا ولتاژ مورد نیاز Led بدست آید
از دو مطلب فوق نتیجه می گیریم که اولاً با یک پیل 5/1 ولتی انتظار روشن شدن Led را نداشته باشیم چون هر Led با یک ولتاژ مخصوص خود روشن می شود .

ثانیاً اگر می خواهیم گرایش مستقیم یک Led را تست کنیم باید ولتاژ اعمالی به Led بیشتر از 5/1 باشد و نیز می دانیم که مولتی مترها اکثراً مانند مولتی متر هیوکی 3007 برای تست در حالت اهمی از باطری 5/1 ولتی برای مُدهای Rx1 و Rx100 و Rx1k استفاده می کنند و این ولتاژ نمی تواند یک دیود Led  را روشن کند چون همچنان که در بالا عنوان شد حداقل 7/1 ولت جهت شکستن سد پتانسیل Led  لازم است .
بنابراین جهت تست در حالت حتی گرایش مستقیم یک Led باید از مُد Rx10k که تغذیه آن معمولاً توسط یک پیل 9 ولتی انجام می گیرد استفاده نمود .
نتیجه نهایی :
تست Led : گرایش مستقیم : مولتی متر در مُد Rx10k و مولتیمتر باید راه بدهد .
گرایش معکوس : مولتی متر در همین مُد و هیچ گونه نشتی قابل قبول نیست .

تست Led فرستنده مادون قرمز :
گرایش مستقیم : مولتی متر در مُد Rx1 و مولتی متر باید راه بدهد .
گرایش معکوس : مولتی متر در مُد Rx10k و هیچ گونه نشتی قابل قبول نیست .

 

 

تست دیود ژرمانیومی :
دیود های ژرمانیومی یک دیود اتصال نقطه ای و شیشه ای شفافی بودند که در مواردی ازجمله آشکار سازی در دتکتورها قابل استفاده بودند اخیراً در دستگاه های الکترونیکی کاربرد زیادی ندارند .
روش تست : در گرایش مستقیم با مولتی متر در رنج Rx1 راه بدهد . و در گرایش معکوس و در رنج Rx100 راه ندهد نشتی جزئی مانعی ندارد .


تست دیود دوبل :

 همچنانکه در شکل ملاحظه می شود هرگاه دو عدد دیود به صورت آند مشترک و یا کاتد مشترک به هم متصل شوند دیود دوبل را تشکیل می دهند . که هردو نوع آن را در شکل ملاحظه می کنید .

روش تست :
چون دو دیود آند مشترک و یا کاتد مشترک دارند و کاتد و آند هر کدام در دسترس می باشد و مانند دیود پل مدار بسته ای ندارند بنابراین هر کدام از دیودها را مانند یک دیود ساده می توان تست نمود و از همان روش تست دیود ساده یعنی در گرایش مستقیم در رنج Rx1 دیود باید راه بدهد و در گرایش معکوس در رنج Rx10k هیچگونه نشتی قابل قبول نیست .


تست دیود پل :

 در خارج ازمداردر ده مرحله اجرا می شود .
همچنانکه در شکل ملاحظه می شود پل دیود دارای دو پایه ورودی متناوب و دو پایه خروجی مثبت و منفی می باشد .
جهت تست آن مراحل را به ترتیب زیر اجرا نمائید .

  • مولتی را در مُد Rx10k قرار داده و دو پایه ورودی متناوب را تست می کنیم در این حالت هیچ گونه نشتی قابل قبول نیست .
  • ورودی های متناوب را در جهت حالت قبلی نیز با همان مُد Rx10k تست نموده و نشتی در این وضعیت نیز قابل قبول نیست .
  • هر کدام از دیود ها را نیز در دو وضعیت گرایش مستقیم و گرایش معکوس به شرح زیر تست     می نمائیم .


الف : گرایش مستقیم :

 مولتی متر در مُد Rx1 قرار داده و ترمینالهای آنرا به پایه های دیود متصل می کنیم مقدار اهم مشاهده شده توسط مولتی متر هیوکی 3007 نباید از 20الی 30 اهم بیشتر باشد .

ب : گرایش معکوس : مولتی متر در مُد Rx10k دراین حالت نیز هیچگونه نشتی قابل قبول نیست .


باید دقت شود هر ده مرحله را در تست انجام دهیم دو مرحله در 1و 2 اعلام شده و هر کدام از دیودها را نیز جداگانه در گرایش مستقیم 4 مرحله و گرایش معکوس نیز در 4 مرحله تست به پایان می رسد .

 

 

 

برای اینکه تست دیود به وسیله مولتی متر دیجیتال قابل فهم باشد باید اندکی از ساختار دیود و نیمه هادی ها صحبت کنیم .
دیود از پیوند دونیمه هادی به نام نیمه هادی نوع n ) اصطلاحاْ منفی ) و نیمه هادی نوع P ) مثبت ) تشکیل شده است .
سیلسیم و ژرمانیم و اندیوم و... بعضی از عناصر که در جدول مندلیف تعیین شده اند جزو نیمه هادی ها می باشند. این عناصر در طبیعت به صورت بلور کریستال در می آیند و ساختمان ملوکولیشان کریستالی است یعنی اتم های آین عناصر در کنار همدیگر به صورت منظم طوری روی هم قرار گرفته اند که هر اتم از آن با چهار اتم مجاور تشکیل یک توده کریستال را می دهد.
و اگر این نیمه هادی را خالص نمائیم درصفر درجه مطلق ( 273- ) درجه سانتی گراد عایق می باشد .
ولی در دمای معمولی تعدادی از الکترون ها از محیط انرژی می گیرند واز هسته اتم دور شده به شکل الکترون آزاد درآمده و اندکی موجب عبورجریان الکتریسیته می شوند .

نیمه هادی نوع n :

بعد از خالص نمودن صدر صد سیلسیم ( یکی از عناصر طبیعت ) به منظور تهیه نیمه هادی نوع n عناصری پنج ظرفیتی( مدار آخرشان دارای پنج الکترون می باشد ) مانند ارسنیک و آنتیموان به صورت ناخالصی به سیلیکون خالص وارد می کنند مقدار این ناخالصی بسیار اندک است اما هدایت نیمه هادی را خیلی بالا می برد .
دلیل هدایت بیشتر نیمه هادی ساخته شده را باید در ساختمان اتمی کریستال جدید جستجو نمود زیرا هنگام وارد نمودن عناصر پنج ظرفیتی در کریستال سیلیکون اتم وارد شده مجبور به طبعیت از ساختمان ملوکولی کریستال می باشد و هراتم از این عنصر به اجبار با چهار اتم سیلکون یک پیوند اشتراکی را ساخته مولوکول جدیدی را می سازند که یک الکترون آزاد تولید کرده است و در نتیجه هدایت نیمه هادی ( چون الکترون آزاد گرفته است ) بیشتر می شود . این نیمه هادی ساخته شده جدید همان نیمه هادی نوع n می باشد .

نیمه هادی نوع:  p 

برای ساخت نیمه هادی نوع p عناصر سه ظرفیتی مانند آلومینیوم و یا گالیم که در مدار آخرشان سه الکترون دارند و جزو عناصر سه ظرفیتی می باشند به صورت ناخالصی به کریستال سیلیکون وارد نموده عنصر وارده جدید نیز مجبور به اطاعت از ساختمان کریستالی می باشد . و هر اتم از عنصر جدید با چهار اتم سیلیکون تشکیل یک مولوکول جدید را می دهد بنابر این مدار آخر پیوند جدید به جای هشت الکترون دارای هفت الکترون شده و یک جای خالی برای الکترون های آزاد در پیوند جدید درست می شود که به آن حفره گویند حفره نیز خاصیٌت هدایت بیشتر را به نیمه هادی جدید که همان نیمه هادی نوع p است می دهد


دیود :

برای ساخت یک دیود نیمه هادی نوع n را با نیمه هادی نوع p پیوند می دهند در محل پیوند اتفاق جالبی پیش می آید که قابل تامل است . و موجب یک طرفه نمودن جریان در دیود می شود . جهت توضیح این نکته به ادامه مطلب با توجه به شکل ارائه شده دقت فرمائید .



همانطور که ملاحظه می شود در محل پیوند دو نیمه هادی یک ناحیه ای به نام ناحیه تهی یا سد پتانسیل ایجاد می شود که به شکل یک پیل ظاهراْ با قطب مثبت در داخل نیمه هادی نوع N وقطب منفی آن در داخل نیمه هادی نوع P در آمده است.
ناحیه سد پتانسیل با ولتاژ 0.6 الی 0.7 ولت در جهت گرایش مستقیم از N به P شکسته شده و دیود جریان را از خود عبور می دهد . بنا براین در صورتیکه مقدار ولتاژ تغذیه کمتر از 0.7 ولت باشد سد پتانسیل شکسته نشده و دیود جریان را ازخود عبور نمی دهد . و در صورتیکه مقدار ولتاژ تغذیه بیشتر از 0.7 باشد بدیهی است که سد پتانسیل را شکسته اما مقدار 7.0 ولت از تغذیه صرف بایاس دیود شده واز تغذیه کم می شود .

 

مطابق شکل زیر :

 

 

بنابراین ولتاژ اعمال شده در صورتیکه از 0.7 بیشتر باشد از دیود عبور نموده و به اندازه 0.7 ولت روی دیود افت پیدا می کند . مثلا ْ اگر ولتاژ اعمال شده به دوسر دیود 3 ولت باشد فقط 2.3 ولت آن روی مقاومت ظاهر می شود .

واما در صورتیکه دیود در گرایش معکوس قرار گیرد سد پتانسیل دیود به اندازه ولتاژ تغذیه بالا رفته و اصلاْ دیود جریانی را از خود عبور نمی دهد .

نتیجه اصلی مطالب فوق این است که مولتی متر دیجیتال دیود را در گرایش مستقیم قرار داده و فقط ولتاژ بایاس آن را نشان می دهد . و بدین وسیله سلامت دیود تائید می شود .

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :