برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)

کلید دارای تحمل و قدرت وصل (Making Capacity) چنین جریانهایی باشد

در بسیاری موارد لازم است که ضریب قدرت ترانسهای توزیع اصلاح شود. محاسبه ظرفیت خازن مورد نیاز در این موارد مستقیما به میزان مصرف توان راکتیو ترانس وابسته است. به منظور محاسبه دقیق ظرفیت خازنی مورد نیاز برای اصلاح ضریب قدرت ترانسفورماتور به مقدار مطلوب، میبایست شش پارامتر زیر از مدارک فنی ترانس و یا نتایج تست ترانس استخراج شوند

1. I0% یا (no load current percentage)

.2 Uk% یا (short circuit voltage)

3. Pfe یا (iron loss)

4. Pcu یا (copper loss)

5. KL یا (load factor)

6. Sr یا ( transformer nominal capacity)

واحد حفاظت آنی در برابر چنین جریانهایی تریپ ناخواسته نداشته باشد.

قطع و وصل بانکهای خازنی غالبا توام با جریان هجومی است به همین دلیل در مورد انتخاب کلید مناسب برای این کار برد خاص طبق استاندارد باید به موارد زیر توجه داشت:

1. برآورد و محاسبه میزان جریان هجومی در محل نصب خازن

2. برآورد سطح اتصال کوتاه

3. مقایسه پیک جریان هجومی و سطح اتصال کوتاه

4 . در مورد بانکهای خازنی پله ای محاسبه دامنه و فرکانس اولین پیک جریان هجومی در هنگام اتصال آخرین پله ( و تکرار بند 3-1) انواع خازن و روشهای ساخت :

اولین بار خازن جهت مصارف عمومی 70 سال پیش برای استفاده در مدارهای تلفن و تلگراف عرضه گردید در آن سالها خازن تشكیل می شد از كاغذ به عنوان عایق و فویل نازك بعنوان الكترودها و كاغذ را با واكس اشباع می كردند پس از آن ژله های نفتی جایگزین واكس گردید و با رسیدن به ولتاژv 400 این ماده نیز با روغن معدنی جایگزین شد پس از آن با بدست آمدن فویل های بسیار نازك آلومینیوم با ضخامت كمتر از 7 میكرون و بهتر شدن كیفیت دی الكتریك بین آن مجدداً از این دست خازنها با كیفیت بسیار بالاتر تهیه گردید دو دهه بین 1920 تا 1940 اوج پیشرفت تكنولوژی خازن بود در این سالها خازنها بین یك تا 500 كیلووار ساخته شدند این خازنها در ولتاژ بالا به شكل مثلث بكارمی رفتند سپس در ولتاژهای kv 6.6 و kv11و سرانجام در ولتاژkv 33 مورد استفاده قرار گرفتند . در اوایل دهه 1950 اسكارل بعنوان اشباع كننده بكار برده شد و بعنوان پلی كلرور بی فنیل PCB شناخته شد كلوفن نیز از این دسته بشمار می رفت . با وجود افزایش فاكتور تلفات ازW/KVAR 2 برای خازن با كاغذ آغشته به روغن معدنی به2.5 الی W/KVAR 3 برای خازنهای PCB اما بعلت كاهش اندازه استفاده از خازنهای PCB عمومیت یافت .

با افزایش مصرف در سالهای 1960 افزایش ولتاژ باعث شد بانكهای بزرگ خازنی در سطوح ولتاژ بالا ساخته شوند تا جایی كه در انتهای این دهه خازنهای با قدرتKVAR 225 نیز تولید شد. دی الكتریك این خازنها پلی پروپلین جهت داده شده OPP به شكل صمغ در میان كاغذ بود در این خازنها مایع بین لایه های كاغذ نفوذ می كرد و باعث می شد فاكتور تلفات ازW/KVAR 2.5 به W/KVAR 0.6 كاهش یابد . در سال 1975 تقریباً تمامی خازنهای تولید شده از نوع PCBبودند به دلیل ادعای مضر بودن برای انسان و محیط زیست اعتراض به كاربرد این خازنها آغاز شد تا جایی كه در انگلستان و آمریكا تا سال 1978 تولید آنها قطع شد لذا از این پس مواد دیگر نیز پا به عرصه بازار نهادند كه تعدادی از آنها بدین قرارند :

DOP( دی اكتیل فتالیت ) ، DINP( دی سونوئیل فتالیت ) وIPB ( ایزوپروپیل بی فنیل )، BNC (بنزیل نئو كاپریت ) وPCB (تری كلروبی فنیل ) نهایتاً یك سازنده انگلیسی خازن با فیلم متالیزه كاملاً خشك را پیشنهاد كرد بطور خلاصه :

1951 جایگزینی كاغذ آغشته به روغن به جای روغن معدنی

1957 ایجاد واحد های بزرگ خازنی

67- 1960 بهبود كیفیت كاغذ

1967 معرفی فیلم ترموپلاستیك

75-1970 بهبود فیلم ترموپلاستیك

-1-2-1) مشخصه های عمومی خازن :

كاربرد كاغذ بعنوان دی الكتریك اصولاً به سه نوع عرضه می گردد :

1- چگالی بالا ( H ) 2/1

2- چگالی متوسط ( M ) 0/1

3- چگالی كم (L ) 8/0

توسط این فرمول می‎توان دی الكتریك یك خازن تهیه شده با دی الكتریك های گوناگون را پیدا كرد :

(9-1)

كه در آن :

ضریب دی الكتریك T : كل ضخامت * فاكتور فضا

ضخامت فیلم ضخامت كاغذ

چگالی كاغذ پرمابیلته فیلم

پرمابیلته سلولز پرماییلته روغن

3-1 ) اثرات انواع روشهای قرار گرفتن خازن در مدار :

با توجه به اینكه خازنها و بانكهای خازنی در شبكه های تكفاز و سه فاز به انواع روشهای ، سری ، موازی ، ستاره و مثلث قابل نصب می‎باشد لذا انواع روشهای نصب به منظورهای مختلف انجام می‎گیرد و نتایج متفاوتی را شامل می‎شود .

نیاز به نصب خازن در سالهای بسیار دور به دلیل وجود بارهای موتوری و القایی در شبكه احساس گردید و با پیشرفت علم كه از برق ، دیگر نه تنها برای مصارف روشنایی بلكه به عنوان محرك جهت راه اندازی چرخ های صنعت استفاده گردید طبیعتاً شبكه روز بروز به سمت القایی شدن پیش رفت و لزوم استفاده از خازنها هر چه بیشتر خود نمایی كرد .

وجود خازن بر اثر اینكه عنصری پسیو میباشد و قادر به تأمین توان راكتیو خالص است تا حد زیادی توانست پاسخگوی نیاز توان راكتیو شبكه باشد البته كمبود توان راكتیو ناشی از عدم نصب خازن به مقدار كافی توسط ژنراتور و نیروگاه از طریق تحریك ژنراتور تأمین میگردد هر چند كه این عمل برای یك نیروگاه با ظرفیت زیاد چندان هزینه ای در بر ندارد ولی تزریق این توان به شبكه علاوه بر اشغال ظرفیت انتقال انرژی شبكه باعث تحمیل تلفات به سیستم نیز میگردد كه مطلوب نمیباشد .

اما نصب خازن در نزدیك محل مصرف انرژی علاوه بر تخلیه شبكه از انتقال این توان باعث صرفه‎جویی های بسیاری نیزمی گردد كه در ادامه به آن خواهیم پرداخت .

1-3-1) خازنهای سری :

كاربرد این خازنها در شبكه كمتر از خازنهای موازی بوده و صرفاً جهت كاهش امپدانس خطوط بوده و این امر موجب انتقال توان بیشتر در شبكه می گردد و باعث كاهش افت ولتاژ می گردد البته امروزه از این امر جهت پایداری دینامیكی و جلوگیری از نوسانات زیر سنكرون SSR نیز استفاده می‎شود .

همانگونه كه مشخص است خازن سری جهت جبران اثر القایی سری خطوط بكار میرود كه با ایجاد راكتانس منفی در خطوط باعث بهبود می گردد و اثر كمی روی جریان منبع دارد .

شكل ( 3-1) دیاگرام برداری شبكه را در حالتهای با خازن سری و بدون خازن سری نمایش می‎دهد :

افت ولتاژ در طول فیدر از رابطه زیر بدست می‎آید ( در حالت بدون خازن سری ) :

( 10-1 )

R : مقاومت اهمی فیدر

راكتانس اندوكتیو فیدر

با توجه به شكلها مشخص است كه جمله دوم بزرگتر از جمله اول است كه با بیشتر شدن زاویه جمله دوم همچنان بزرگتر می گردد و جمله اول كوچكتر اما با نصب خازن سری رابطه بصورت زیر در می‎آید :

( 11-1 )

راكتانس خازنی

راكتانس خازنی همواره باید از راكتانس القایی كوچكتر باشد لذا در انتخاب اندازه خازن سری باید به این مهم توجه داشت . در صورت عدم توجه به این امر و انتخاب خازن با عمل over compensation در انتهای خط رخ میدهد كه مطلوب نمیباشد چون جریان عقب افتاده یك موتور در این حالت میتواند یك اضافه ولتاژ خطرناك ایجاد كند .

حال با توجه به اینكه P شبكه و شبكه همواره در حال تغییر است و از همه مهمتر بدلیل احتمال حالتهای قطعی و یا بروز خطا در شبكه ، تا كنون در شبكه برق ایران استفاده از خازن سری عملی نگردیده و این همان خطرناك بودن این خازن و ایجاد عمل over compensation میباشد .

2-3-1 ) خازنهای موازی :

این خازنها بطور موازی با بار نصب می گردند و در تمام شبكه از قبیل انتقال و توزیع تأثیر عمده ای می گذارند .این خازنها با ایجاد جریان جلو افتاده نسبت به ولتاژ قسمتی تا كل جریان راكتیو بار را جبران می كنند پس در حقیقت خازن موازی همان اثر كمپانساتورهای سنكرون در حالت فوق تحریك را دارند شكلهای (4-1) مدار و مولفه های جریان و ولتاژ در حالتهای شبكه بدون خازن و با خازن موازی را نشان می‎دهد :

با توجه به اشكال مشخص است كه خازن موازی باعث می‎شود جریان منبع كاهش یابد ورا بهبود بخشد و نتیجتاً افت ولتاژ سیستم را كاهش دهد البته وجود خازن باعث بهبود سیستم در مدارات قبل از خازن می گردد لذا باید در مكان نصب خازن به این نكته توجه داشت .

افت ولتاژ در حالت (الف ) از فرمول زیر پیروی می‎كند :

( 12-1 )

جریان حقیقی

جریان راكتیو القایی

اما در حالت ( ب ) افت ولتاژ بصورت زیر در می آید :

(13-1)

جریان راكتیو خازنی

پس بهبود تنظیم ولتاژ ناشی از نصب خازن عبارتست از:

(14-1)

3-3-1) تصحیح ضریب قدرت :

نمودار (5-1) نشاندهنده تغییرات توان ظاهری تولیدی با ثابت فرض نمودن توان راكتیو در اثر تغییر ضریب قدرت میباشد همانگونه كه مشخص است با كاهش 20% ضریب قدرت 25% توان ظاهری افزایش می یابد .

شكل (5-1)

اما در صورتی كه توان ظاهری را ثابت فرض كنیم می بینیم كه با 20% كاهش ضریب قدرت باید 20% از توان راكتیو تولیدی را كاست تا بتوان توان راكتیو مصرف كنندگان را تأمین نمود و توان ظاهری را ثابت نگه داشت .

شكل (6-1)

تولید توان راكتیو در نیروگاه و دور از مصرف كنندگان چندان مقرون بصرفه نمی باشد چون تلفات توان ناشی از مولفه راكتیو به تلفات سیستم اضافه می گردد .

فرض كنید یك بار توان حقیقی P و توان راكتیو و توان ظاهری در ضریب قدرت القایی تغذیه می‎گردد:

(15-1)

اما با نصب خازن شنت در نزدیكی بار :

(16-1)

این بهبود وضعیت شبكه در مسیر مدارهای قبل از نصب خازن رخ خواهد داد و در مدارات پس از خازن تغییر نداریم لذا هر چه مسیر مدار بعد از خازن ( از خازن تابار ) كوتاهتر باشد بهتر است .

مقدار توان راكتیو مورد نیاز جهت تصحیح ضریب قدرت را می‎توان از رابطه زیر بدست آورد :

(17-1)

توان راكتیو خازنی مورد نیاز بر حسب KVAR

حداكثر مصرف توان اكتیو در سال بر حسب KW

زاویه ضریب قدرت اولیه

زاویه ضریب قدرت مطلوب

معمولاً ماشینهای بزرگ در صنعت به دلیل بالا بودن جریان آنها و سطح مقطع بزرگ سیم بندی های آنها مقاومت اهمی كمی دارند و معمولاً راكتانس القایی بالایی دارند و این یعنی كاهش ضریب توان در این ماشینها و این بدنی معنی است كه منبع تولید انرژی باید جریان بیشتر از مقدار مورد نیاز مصرف كنندگان را تولید نماید بعلاوه ترانسها و كابلها نیز جریان بیشتری را باید انتقال داده و تحت این شرایط راندمان نیروگاه كاهش پیدا كرده و هزینه تولید و انتقال انرژی نیز بالا می رود .

4-1) منابع تولید توان راكتیو :

تولید توان راكتیو به دو صورت می‎تواند انجام گیرد ، یكی توسط نیروگاه با اعمال تحریك بیشتر، و دیگر توسط خازنها و كمپانساتورهای استاتیكی و كندانسورهای سنكرون در شبكه های توزیع و انتقال ‌، با اینكه تولید توان راكتیو توسط نیروگاه هزینه ای در بر ندارد اما ظرفیت تولید توان راكتیو یك نیروگاه اولاً محدود است و ثانیاً مشكل عمده در انتقال این توان راكتیو است چون این توان نسبتاً زیاد علاوه بر اشغال ظرفیت خطوط، ترانسها و كل شبكه مقداری تلفات نیزبه سیستم تحمیل می‎كند .

وجود منابع توان راكتیو ( با توجه به استاتیكی بودن نوع مولد های این توان ) در نزدیكی محل مصرف علاوه بر كاهش هزینه باعث افزایش ظرفیت شبكه می گردد و كمك بسزایی در این زمینه می‎باشد پس صورت دوم تولید توان راكتیو بسیار مقرون بصرفه و اقتصادی تر می باشد .

1-4-1) كندانسورهای سنكرون :

كندانسورهای سنكرون به علت ذخیره انرژی می‎توانند با كنترل اتوماتیك ، پاسخ سریعتر و صافتری به مصرف كننده های توان راكتیو دهند و از این جهت نقش مؤثرتری نسبت به خازن های موازی دارند این تأمین كننده های توان راكتیو به فركانس و ولتاژ سیستم پایداری بیشتری بخشیده و در حالتهای گذرا ناشی از اتصال كوتاه قادر به تأمین انرژی اتصال كوتاه میباشند . با توجه باینكه كندانسورهای سنكرون سیستم كنترل تحریك اتوماتیك دارند این امر باعث می گردد آنها بتوانند KVAR پس فاز را در بارهای كم افزایش داده و در بارهای سنگین KVAR پیش فاز تولید نمایند كه این مسئله باعث بهبود پایداری شبكه گردیده و در هنگام كم باری نیز اضافه ولتاژ به سیستم تحمیل نمیگردد .

به همین علت امروزه در بعضی كشورهای دنیا از این وسیله استفاده می گردد مثلاً در سوئد استفاده از این ماشین گردان انجام می‎گیرد . با توجه به مزایای گفته شده معایب این تأمین كننده توان راكتیو نیز باعث شده تا از مشتاقان این وسیله كاسته گردد .

این معایب عبارتند از داشتن تلفات نسبتاً زیاد ، نیاز به بازرسی دائمی و سر و صدای زیاد این دستگاه در هنگام كار .

2-4-1) خازنهای شنت :

راجع به شنت به قدر كافی توضیح داده شده كه در اینجا فقط مزایای این وسیله را نسبت به دیگر رقبایش برمی شماریم :

1- هزینه كمتر

2- تلفات كمتر

3- نگهداری كمتر

4- اقتصادی تر بودن بخصوص در اندازه های كم

5- قابلیت انعطاف در كاربرد

6- عدم نگرانی جهت جداشدن آنها از سیستم

7- فیلتر كردن هارمونیكهای تولید شده توسط نیمه هادیها

3-4-1) كمپا نسا تورهای استاتیكی :

كمپانسورهای استاتیكی یا (static var compensators ) متعلق به خانواده جبران كننده های فعال (Dinamic) میباشند و استفاده از لغت استاتیك به خاطر بی حركت بودن سیستم است .

از مشخصات SVC سرعت واكنش خیلی سریع و تنظیم توان راكتیو متوالی را می‎توان نام برد . چنانچه در شبكه ، سرعت تغییرات توان راكتیو آهسته باشد در این حالت كاربرد SVC نسبت به خازن های شنت مقرون به صرفه نمی باشد .

عملكرد SVC با توجه به سرعت پاسخگویی بالای آن به نحوی است كه به منظور پایداری سیستم قدرت از طریق كنترل ولتاژ در حالتهای دینامیك و گذرا مورد استفاده قرارمی گیرد اگر SVC در مكان مناسبی قرار گیرد و ظرفیت مناسب نیز داشته باشد می‎تواند باعث كاستن از نوسانات شدید ولتاژ ناشی از اتصال كوتاه گردد و پایداری مطلوبی به شبكه بدهد .

استفاده از این وسیله در سیستم توزیع به علت سرعت زیاد آن در تغییرات پله ای بار خازنی ممكن است موجب نوسان ولتاژ گردد و یا موجب ایجاد هارمونیك گردد .

با توجه به ذكر خصوصیات سه دسته فوق جبران كننده های توان راكتیو لذا باید در انتخاب این جبران كننده ها نكات زیر را مد نظر قرار داد :

1- قابلیت اطمینان اینگونه تجهیزات

2- طول عمر متوسط این دستگاهها

3- هزینه نگهداری و تعمیرات

4- هزینه تهیه و نصب و را ه اندازی

5- مدت زمان نصب و چگونگی سهولت نصب

بطور كلی با توجه به نكات فوق برای صنایع معمولی استفاده از كمپانساتورهای سنكرون مقرون به صرفه نیست و بخصوص در كشورهای در حال توسعه نظیر ایران هزینه كردن در این قسمت در حقیقت اتلاف سرمایه میباشد .

به این منظور خازنهای شنت بیشترین مورد استفاده را دارند چون اولاً هزینه نصب ورا ه اندازی كمتری دارند و ثانیاً هزینه نگهداری آنها به مراتب كمتر از سایرین است علاوه بر این راندمان بالایی نیز دارند . ضمناً كم حجم تر بوده و قابلیت اطمینان خوبی هم دارند و براحتی می‎توانند بصورت بانكهای خازنی قابل اتومات باشند و تلفات انرژی كمتری نیز دارند .

برای تعیین مقدار خازن باید از جزئیات سیستم آگاهی داشته باشیم كه بروشهای زیر قابل اجرا است :

1- اندازه گیری Q,P

2- اندازه گیری P,I,V

3- اندازه گیری Q,S

4- اندازه گیری ,V,I

5-1) موارد استفاده و كاربرد خازن :

1- خازن های شنت جهت بهبود ضریب توان

2- خازنهای ذخیره كننده انرژی

3- خازن راه انداز موتورهای القایی تكفاز

4- خازن برای حفاظت (كاربرد در برق گیر ها )

5- خازن موازی برای سیستم منبع تغذیه

6- خازن سری برای سیستم منبع تغذیه

7- خازن برای صاف كردن شكل موج و ایفای نقش خروجی مبدل AC/DC

8- خازن های مقسم ولتاژ

9- ترانس ولتاژ خازنی

10- خازن مورد استفاده در سیستمهای (PLC) كریر و كوپلینگ

11- خازنهای فشار زیاد برای تست ترانس

12- خازنهای فیلتر سازی هارمونیك

13- خازن برای توقف كاریك تریستور

14- خازن مورد استفاده در سوئیچگر

15- خازن ژنراتور ضربه ای

16- خازن برای تست سوئیچگیر

خازنها می‎توانند بصورت مجموعه های سری و موازی با هم قرار گیرند تا هم ولتاژهای بیشتری را تحمل كرده و هم توان راكتیو شبكه را تأمین نمایند .

براساس اطلاعات موجود باید تقریباً 60% خازنها بر روی فیدرها ، 30% در پستها و 10% در خطوط انتقال نصب گردند . زیمرمن نشان داد كه نصب خازن در ثانویه ترانسها تنها روی كاهش هزینه مربوط به ترانس اثر می گذارد .

عموماً خازنها میتوانند بر روی فیدرها بصورت بانك خازن همراه با فیوز نصب گردند فیوز بعنوان یك محدود كننده جریان عمل می‎كند . معمولاً حداكثر بانكها خازنی بكار رفته در شبكه های زیرKV 20 كمتر از KVAR 1800 می‎باشد و درشبكه های KV 20 این اندازه KVAR 3600 میباشد همچنین تعداد بانكهای خازنی بر روی یك فیدر از 4 بانك فراتر نمیرود .

از نقطه نظر مكان نصب خازن همانگونه كه می دانید نقطه ای كه خازن در آن محل نصب می گردد بیش از جاهای دیگر می‎تواند در معرض اضافه ولتاژ قرار گیرد لذا در نصب خازن و بانكهای خازنی باید به این مهم توجه داشت .

بعضی خازنها بعنوان خازنهای ثابت و بعضی خازنها بعنوان خازنهای سوئیچ شونده كاربرد دارند خازنهای ثابت در بارهای كم مورد استفاده قرار گیرند و بعد از افزایش بار راكتیو خازنهای سوئیچ شونده وارد مدار می گردند از نقطه نظر رگولاسیون ولتاژ مقدار كیلووار مورد نیاز جهت بالا بردن ولتاژ در انتهای خط به اندازه ماكزیمم ولتاژ مجاز در حداقل بار ( 20% بار حداكثر ) در حقیقت همان اندازه بانك خازنی ثابت است كه باید انتخاب نمود به عبارتی دیگر در صورت انتخاب بیش از یك بانك خازنی اندازه هر بانك خازنی در هر مكان تقریباً اختیاری خواهد بود .

(18-1)

بهر جهت اضافه ولتاژ نباید از افت ولتاژ در بارهای سبك تجاوز نماید بر این اساس مقدار تقریبی درصد اضافه ولتاژ چنین بدست می‎آید :

(19-1)

در رابطه (19-1) :

%VR : در صد افزایش ولتاژ

توان راكتیو سه فاز كه باید توسط بانك خازنی ثابت تأمین گردد

L : طول فیدر از نقطه شروع تا مكان نصب خازن بر حسب m

ولتاژ خط بر حسب KV

X : راكتانس خط بر حسب

علاوه بر رابطه (19-1) جهت تعیین افت ولتاژ می‎توان از رابطه (20-1) نیز استفاده كرد .

(20-1)

Q : بار راكتیو خازن بر حسب KVAR

S : قدرت اتصال كوتاه در نقطه نصب خازن بر حسب K VA

در صورتی كه خازن ثابت در انتهای فیدر استفاده شود و در صورت مشخص بودن درصد افزایش ولتاژ از قبل حداكثر مقدار این خازن ثابت از رابطه (21-1) بدست می‎آید .

(21-1) (KVAR)

رابطه درصد افزایش ولتاژ در اثر بانك خازنی متغیر همراه با بانك خازنی ثابت نیز می‎تواند بصورت زیر تعریف گردد :

(22-1)

در رابطه فوق :

درصد افزایش ولتاژ

درصد افزایش ولتاژ در اثر بانك های خازنی ثابت

درصد افزایش ولتاژ در اثر بانك های خازنی متغیر

كل مقدار خازن بانك ثابت و متغیر برای یك فیدر مقداری است كه حداكثر 50% بار ماكزیمم فیدر را برابر اضافه ولتاژ انتهای خط قرار دهد .

6-1) توجیه اقتصادی خازنها :

بار سیستم های الكتریكی شامل دو مولفه است : توان حقیقی و توان راكتیو ، توان حقیقی می بایست در نیروگاه تولید شود در حالیكه توان راكتیو می‎تواند یا در نیروگاه تولید شده یا توسط خازنها تأمین گردد . این موضوع یك حقیقت شناخته شده ای است كه خازنها قدرت موازی اقتصادی ترین طریق تأمین نیاز بار راكتیو بارهای اندوكتیو و خطوط انتقال با ضریب پس فاز هستند . اگر توان راكتیو منحصراً در نیروگاه تولید شود هر یك از تجهیزات سیستم (ژنراتورها ، ترانسفورماتورها ، خطوط انتقال و توزیع كلیدها و وسایل حفاظتی ) بایستی به تناسب اندازه شان بزرگتر شوند . خازن ها با كاستن از تقاضای بار راكتیو ژنراتورها می‎توانند این شرایط را كاهش داده و جریان خطوط از محل خازنها تا نیروگاه كمتر گردد . در نتیجه از تلفات و بارگذاری روی خطوط توزیع ، ترانسفورماتورها پست و خطوط انتقال كاسته می گردد . با نصب خازنها می‎توان ظرفیت ژنراتور و پستها را برای حداقل 30 درصد اضافه بار آزاد نموده واز نقطه نظر تنظیم ولتاژ می‎توان قابلیت مدار مجزا را بین 30 الی 100 درصد افزایش داد. بعلاوه كاهش جریان در ترانسفورماتور و تجهیزات توزیع و خطوط در این وسایل محدودیت كیلووات آمپری را كاهش داده و در نتیجه نیاز به تاسیسات جدید را به تاخیر می اندازد . در كل منافع اقتصادی ایجاب می‎كند بانكهای خازنی بجای شبكه های ثانویه روی سیستم توزیع اولیه نصب شوند . یك قاعده معروفی است كه می گوید مقدار كیلو وار خازن بهینه مورد نیاز همواره آن مقداری است كه سود حاصله از تحصیل كیلووارهای از دست رفته برابر هزینه نصب كیلووارهای خازن باشد . شیوه هایی كه شركتهای مختلف برای محاسبه سود اقتصادی حاصله از نصب خازنها بكار می برند متفاوت است . لیكن محاسبه كل هزینه نصب شده یك كیلووار خازن ساده و سرراست می‎باشد .

بطور خلاصه ، منافع اقتصادی حاصله از نصب خازنها را چنین می‎توان بیان نمود :

1- آزاد شدن ظرفیت تولید

2- آزاد شدن ظرفیت انتقال

3- آزاد شدن ظرفیت پست توزیع

4- منافع اضافی در سیستم توزیع

الف ) كاهش تلفات انرژی (مس )

ب - كاهش افت ولتاژ و در نتیجه بهبود تنظیم ولتاژ

ج - آزاد شدن ظرفیت فیدر و تجهیزات مربوطه

د - به تأخیر انداختن یا حذف هزینه سرمایه جهت اصلاح و توسعه سیستم .

5- افزایش درآمد ناشی از بهبود ولتاژ

1-6-1) منافع حاصله از ظرفیت تولید آزاد شده :

ظرفیت تولید آزاد شده در اثر نصب خازنها را بطور تقریبی از فرمول زیر می‎توان بدست آورد :

(23-1)

كه در آن :

ظرفیت تولید آزاد شده مازاد بر حداكثر تولید در ضریب توان قبلی(KVA)

ظرفیت تولید (KVA)

توان راكتیو خازنها تصحیح كننده (KVAR)

ضریب توان قبلی (یا كنترل نشده ) قبل از نصب خازنها

بنابراین منافع سالیانه عاید شده در اثر این ظرفیت تولید آزاد شده را می‎توان چنین بیان كرد :

( 24-1)

كه در آن :

منافع سالیانه حاصل از ظرفیت تولید آزاد شده ( $/yr )

ظرفیت تولید آزاد شده مازاد بر حداكثر ظرفیت تولید در ضریب توان قبلی

هزینه تولید (تولید پیك ) ($/KW )

نرخ هزینه ، ثابت سالیانه قابل اعمال در تولید

2-6-1) منافع حاصله از ظرفیت انتقال آزاد شده :

ظرفیت انتقال آزاد شده در اثر نصب خازنها را تقریباً بصورت زیر می‎توان بیان داشت :

(25-1)

كه در آن :

ظرفیت انتقال آزاد شده مازاد بر حداكثر ظرفیت انتقال در ضریب توان اولیه

ظرفیت انتقال ( KVA )

پس منافع سالیانه عاید شده در اثر این ظرفیت آزاد شده بصورت زیر در می‎آید :

(26-1)

كه در آن :

منافع سالیانه حاصله از ظرفیت انتقال آزاد شده ( $/yr )

ظرفیت انتقال آزاد شده مازاد بر حداكثر ظرفیت انتقال در ضریب توان اولیه

هزینه های خط انتقال و تجهیزات وابسته ( $/KVA )

نرخ هزینه ثابت سالیانه قابل اعمال در انتقال

3-6-1) منافع حاصله از ظرفیت آزاد شده پست توزیع :

این ظرفیت آزاد شده تقریباً از رابطه زیر بدست می‎آید :

(27-1)

كه در آن:

ظرفیت پست آزاد شده مازاد بر حداكثر ظرفیت پست در ضریب توان اولیه

ظرفیت پست توزیع ( ( KVA

پس منافع سالیانه حاصل از ظرفیت آزاد شده پست را می‎توان چنین نوشت :

(28-1)

كه در آن :

منافع سالیانه عایدی از ظرفیت آزاد شده پست ($/yr)

ظرفیت آزاد شده پست ( ( KVA

هزینه پست و تجهیزات وابسته

نرخ هزینه ثابت سالیانه قابل اعمال در پست

4-6-1) منافع حاصله از كاهش تلفات انرژی :

در نتیجه كاهش تلفات ملی ناشی از نصب خازنها ، تلفات انرژی سالیانه پایین می‎آید انرژی ذخیره شده را به شكل زیر میتوان بیان نمود :

(29-1)

كه در آن :

انرژی ذخیره شده سالیانه

توان راكتیو سه فاز خازنهای اصلاح ( KVAR )

مقاومت كل خط

بار سه فاز اولیه یا كنترل نشده ( KVA )

سینوس زاویه ضریب توان اولیه ( كنترل نشده )

ولتاژ خط به خط ( KV )

بنابراین منافع سالیانه حاصل از انرژی ذخیره شده را بصورت زیر می‎توان حساب نمود.

(30-1)

كه درآن :

منافع سالیانه حاصل از انرژی ذخیره شده ( $/yr )

هزینه انرژی ( $/kwh )

5-6-1) منافع حاصل از كاهش افت ولتاژ :

عواید زیر از نصب خازن در یك مدار بدست می‎آید :

1- جریان مؤثر خط كاهش می یابد در نتیجه افت ولتاژهای و هر دو كم شده باعث بهبود تنظیم ولتاژ می‎شوند .

2- بهبود ضریب توان ، اثر افت ولتاژ و راكتیو خط را كاهش می‎دهد .

در صد افت ولتاژ یك مدار را می‎توان چنین نوشت :

(31-1)

درصد افت ولتاژ .

بار سه فاز

مقاومت خط

راكتانس خط

طول هادی

ولتاژ خط به خط

افت ولتاژ حساب شده از فرمول (31-1) مبنای كاربرد خازن هاست پس از نصب خازنها ، در اثر بهبود ضریب توان و كاهش جریان مؤثر خط ،سیستم شاهد افزایش ولتاژی خواهدبود . بنابراین افت ولتاژهای و به حداقل می رسند . درصد تقریبی خیز ولتاژ در طول خط از رابطه زیر بدست می‎آید :

(32-1)

به علاوه در اثر كاربرد خازنها ، پدیده خیز ولتاژی در تمامی ترانسفورماتورهای واقع در بین منبع تولید تا خازنها حاصل می‎شود . این خیز ولتاژ مستقل از بار و ضریب توان خطا بوده و از رابطه زیر بدست می‎آید :

(33-1)

كه در آن :

درصد خیز ولتاژ در ترانسفورماتور

قدرت نامی سه فاز كل ترانسفور ماتور

درصد راكتانس ترانسفورماتور( تقریباً برابر امپدانس نامی پلاك ترانسفورماتور)

6-6-1) منافع حاصله از ظرفیت آزاد فیدر :

عموماً ، در تعیین ظرفیت هر فیدر غیر از محدودیت های حرارتی و مهمتر از آن افت ولتاژ مجاز است كه دخالت كند بنابراین نصب خازنها ، افت ولتاژ را كاهش داده و ظرفیت فیدر را افزایش می‎دهند. بدون احتساب ظرفیت آزاد شده پست تنظیم كننده ، ظرفیت آزاد شده فیدر از رابطه زیر حساب می‎شود :

(34-1)

بنابراین، منافع سالیانه حاصله از ظرفیت آزاد شده فیدر به صورت زیر محاسبه می‎شود :

(35-1)

كه در آن :

منافع سالیانه حاصله از ظرفیت آزاد شده فیدر

ظرفیت آزاد شده فیدر

هزینه فیدر نصب شده

نرخ هزینه ثابت سالیانه قابل اعمال در فیدر

7-6-1) منافع حاصله از كاربرد خازنها :

بنابراین منافع كل حاصله از كاربرد خازنها را بصورت زیر می‎توان می‎توان خلاصه نمود :

(36-1)

منافع كل بدست آمده از رابطه (36-1)‌ را بایستی با معادل سالانه هزینه كل نصب بانكهای خازنی مقایسه نمود . هزینه كل نصب بانكهای خازنی از رابطه زیر بدست می‎آید :

(37-1)

كه در آن :

معادل سالیانه هزینه كل بانكهای خازنی نصب شده

مقدار مورد نیاز بانك خازنی اضافه شده

هزینه بانكهای خازنی نصب شده

نرخ هزینه ثابت سالیانه قابل اعمال در خازنها

7-1) نتیجه گیری :

بطور خلاصه با نصب خازنها ، صنعت برق بوسیله موثری در جهت تقلیل هزینه ها مجهز می شود . با افزایش مستمر هزینه در نیروگاه و سوخت ، صنعت برق زمانی سود خواهد كرد كه نیاز به هزینه های جدید جهت نصب نیروگاه به تأخیر افتاده یا از بین برود ونیز نیاز انرژی كاهش یابد . بدین ترتیب خازنها در حداقل نمودن هزینه های بهره وری مؤثر بوده و شركتها را قادر می سازند كه با حداقل سرمایه گذاری ، و بارها و مصرف كنندگان جدید را تغذیه نمایند . امروزه شركتهای كشورهای پیشرفته و صنعتی تقریباً به ازاء هر KW 2 ظرفیت نصب شده تولید تقریباًKVAR 1 توان خازن نصب شده دارند بدین ترتیب از منافع اقتصادی حاصله بهره مند می باشند .

منابع راکتیو و بهره برداری از آنها

در یک سیستم قدرت با توجه به تغییرات بار مصرفی در ساعات مختلف شبانه روز ولتاژ شبکه تغییر خواهد کرد . جهت کنترل ولتاژ در حدود مقادیر تعیین شده و همچنین اصلاح ضریب قدرت ، ضرورت استفاده از منابع توان راکتیو احساس می شود . انواع منابع راکتیو به قرار زیر می باشد :

1. خازن STATIC CAPACITOR (S.C)

در شبکه های توزیع جهت اصلاح ضریب قدرت از بانک های خازن موازی با شبکه استفاده می شود . اصولاً هرچه خازن ها نزدیک به مراکز مصرف انرژی نصب شود ، راندمان بهتری در شبکه خواهند داشت . در شبکه های فوق توزیع نیز از بانک های خازنی استفاده شده است که از طریق یک دژنکتور به شین 20 یا 33 کیلوولت متصل می گردند . در شرایط نرمال شبکه ، دژنکتور مربوط به خازنها وصل می باشد و سلکتور سه وضعیتی خازنها روی حالت اتوماتیک قرار دارد . معمولاً بر اساس افت ولتاژ تعدادی از بانک های خازنی وارد مدار می گردند و با تزریق مگاوار به شین ، قدرت راکتیو مورد نیاز مصرفی شبکه را تأمین می کند و باعث افزایش ضریب قدرت بار و نهایتاً بالا رفتن قدرت اکتیو ترانس می گردد . بانک های خازنی پیش بینی شده در پست ها با توجه به نیاز مصرف پست ، نصب و مورد بهری برداری قرار می گیرد .

در صورتی که به هر دلیلی سیستم اتوماتیک خازنها عمل ننماید ، سلکتور مربوطه در حالت دستی گذاشته شده که در صورت نیاز بانک های خازنی توسط اپراتور وارد مدار و یا از مدار خارج می گردند .

2. راکتور

راکتورها مصرف کننده توان راکتیو هستند و جهت خنثی نمودن حالت خازنی خطوط ، موازی با شبکه قرار می گیرند . اغلب در پست های انتقال انرژی و در ابتدا و انتهای خطوط طولانی با ولتاژ زیاد نصب می گردند . اصولاً به همراه راکتورها ، دژنکتور نصب می گردد که بتوان در موقع نیاز وارد مدار و یا از مدار خارج گردند . معمولاً در شرایطی که بار شبکه حداقل باشد ، راکتور وارد مدار و در طول روز راکتور از مدار خارج می گردد . لازم به توضیح است که بعضی از راکتورها به طور مستقیم به خط متصل می گردند .

3. کمپانساتور سنکرون

کمپانساتور سنکرون از منابع تولید یا مصرف توان راکتیو می باشند که ضمن اتصال به شبکه با دور ثابت (سنکرون) گردش می کنند . بر اساس نیاز شبکه می توانند در حالت فوق تحریک ، تولید توان راکتیو و در حالت زیر تحریک توان راکتیو مصرف نمایند . هزینه بهره برداری و تعمیرات کمپانساتور سنکرون بیشتر از منابع تولید کننده توان راکتیو استاتیک می باشد ، به همین جهت از این نوع اصلاح کننده کمتر استفاده گردیده است .

تحریک ، توان راکتیو تولید نمایند و در حالت زیر تحریک توان راکتیو مصرف نمایند . حداکثر توان راکتیو تولیدی و یا مصرفی بستگی به مشخصات بهره برداری از ژنراتور دارد . به طوری که هرچه قدرت راکتیو تولیدی ژنراتور زیادتر گردد ، ضریب قدرت ژنراتور کمتر و در نتیجه توان اکتیو تولیدی ژنراتور کاهش پیدا می کند .

5. ترانسفورماتورها

با تغییر تپ ترانسفورماتورها می توان ولتاژ طرف ثانویه را تنظیم نمود . تغییرات مگاوار روی ترانسفورماتورها که بر اثر تغییر تپ به وجود می آید ، مستقیماً به نیروگاهها منتقل می گردد . در هر ایستگاه تعداد ترانسفورماتورهایی که به صورت پارالل با هم کار می کنند ، باید تپ آنها مساوی باشد . در غیر این صورت از ترانسفورماتوری که تپ بالاتری نسبت به ترانسهای دیگر دارد ، جریان گرد

4. ژنراتور

ژنراتورها علاوه بر تولید توان اکتیو قادر خواهند بود در حالت فوق شی توان راکتیو بوجود می آید . این جریان گردشی علاوه بر اینکه تلفات انرژی به همراه دارد ، باعث گرم شدن سیم پیچ ثانویه ترانسها می گردد

 

خازنها بر اساس كارخانه سازنده در اندازه‎های مختلف و در سطوح ولتاژ فشار ضعیف و فشار متوسط بصورت تكفاز و سه فاز ساخته می‎شوند و ممكن است استوانه‎ای یا مكعبی شكل باشند. خازن‎های صنعتی فشار ضعیف بر اساس استانداردهای IEC70, 70A, VDE0560, DIN48500 و یا 2781 موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران طراحی، ساخته و مورد آزمون قرار می‎گیرد. خازنهایی كه جهت استفاده در بانك خازنی تولید می‎شوند بصورت سه فاز و عموماً اتصال داخلیشان مثلث می باشد (اتصال ستاره نیز امكان‎پذیر است ولی ترجیح می‎دهیم اتصال را مثلث ببندیم، در قسمت نتیجه‎گیری دلیل این كار آمده است).

- خازن سه فاز

- مقاومتهای سر خازن

این مقاومتها دارای مقدار بزرگی می‎باشند. زمانیكه خازن در مدار است این مقاومتها هیچ نقشی ندارند چون دارای مقدار بزرگی هستند لذا جریانی از آنها عبور نمی‎كند. زمان قطع كلید اصلی، انرژی ذخیره شده در خازنها توسط این مقاومتها با ثابت زمان بزرگ از بین می‎رود و احتمال برق گرفتگی یا دشارژ شدن این خازن در بدن اپراتور را به صفر می‎رساند.

- كنتاكتور خازنی

در موقع اتصال یا قطع شدن خازن از شبكه جریان لحظه‎ای زیادی از كنتاكتهای كنتاكتور عبور می‎كند كه باعث ایجاد جرقه در كنتاكتها و آسیب دیدن آنها می شود.

در بالای كنتاكتور خازنی كنتاكتهای كمكی به همراه سیمهای روكشدار فنر مانند جهت محدود كردن جریان لحظه وصل، وجود دارد. كنتاكتهای كمكی بدین معنی كه وظیفه آنها تحمل این جریان زیادبجای كنتاكتهای اصلی، در لحظه وصل می‎باشد تا اگر آسیبی به كنتاكتهای كمكی برسد. همچنین این كنتاكتها با همان جریان محدود شده توسط مقاومتها باعث شارژ اولیه خازن می شوند.

اگر این شارژ اولیه نباشد خازن مستقیماً وارد مدار می‎شود و جریان زیادی از آن عبور می‎كند و در واقع یك شك به خازن وارد می‎شود كه خود باعث كاهش طول عمر قطعات از جمله خازن می‎شود. لذا با وجود این شارژ اولیه خازن آمادگی اولیه‎ای را جهت كار در شرایط نامی پیدا میكند.

بدیهی است تعویض كردن این كنتاكتها آسانتر و مقرون به صرفه تراز تعویض كنتاكتور می‎باشد. این كنتاكتورها مخصوص اتصال خازن به شبكه می‎باشند كه كنتاكتور خازنی نامیده می‎شوند.

توصیه می‎شود اگر قرار است كه از كنتاكتور معمولی جهت بانك خازنی استفاده كنیم، این كنتاكتور را یك رنج بالاتر در نظر بگیریم.

- عملكرد كنتاكتور خازنی

- سلول بانك خازنی

ترانسفورماتورها و موتورها برای عملكردشان به توان راكتیو نیز نیاز دارند. این توان برای ایجاد میدان مغناطیسی لازم است كه بر خلاف توان اكتیو به هیچ انرژی قابل استفاده‎ای تبدیل نمی‎شود.

این توان در سیستمها و كابلها مخصوصاً سیستمهای تغذیه بدون استفاده می باشد. برای تامین این توان، می توان از خازن، بصورت فردی برای هر مصرف كننده یا برای گروهی از بارها در یك سیستم جهت تصحیح ضریب توان استفاده كرد.اگر بیش از حد خازن وارد شبكه كنیم باعث می شود تا مقدار اضافی توان راكتیو، كه برای جبران بكار رفته، منجر به اضافه ولتاژ در سیستم شود. نمونه سلول بانك خازنی در زیر نشان داده شده است:

- رگولاتور

اصول كار این دستگاه بصورت زیر است:

1- اندازه‎گیری توان اكتیو و راكتیو

2- محاسبه ضریب توان با استفاده ازرابطه

3- محاسبه توان راكتیو موردنیاز برای رسیدن به ضریب توان مطلوب

4- تزریق Q كیلووار راكتیو به مدار

دستگاهی است كه تعداد خازن موردنیاز را بصورت پله‎ای وارد مدار می‎كند. چراكه در عمل نمی‎توان ناگهان كل بانك خازنی را وارد مدار كرد زیرا اضافه ولتاژ شدیدی را به شبكه وارد كرده و صدمات زیادی به تجهیزات برق میرساند. در رگولاتور از جریان اكتیو و راكتیو برای كنترل و تصمیم‎گیری استفاده می‎شود.

رگولاتور عموماً 6 یا 12 پله‎ای می‎باشد و خازن موردنیاز را به طور اتوماتیك (پله‎ای) وارد شبكه می‎كند تا جاییكه ضریب توان دلخواه بدست آید.لازم بذكر است كه وارد كردن خازنها بصورتی است كه برای یك مقدار توان راكتیو كه باید وارد شبكه شود تنها یك سری خازن در مدار قرار نمیگیرد بلكه در همان توان، از تمام خازنها بطور متناوب استفاده می شود تا به خازنها استراحت داده شود. البته می توان بصورت دستی نیز خازنها را وارد مدار كرد. بدیهی است كه در اینحالت مد اتوماتیك غیر فعال است.

- وسیله تخلیه خازن

هر سلول خازن باید توسط یك وسیله تخلیه شارژ الكتریكی كه مستقیماً به طور ثابت به آن وصل است، مجهز باشد. چنانچه این وسیله مستقیماً به دستگاههای الكتریكی دیگر وصل باشد، یك مدار تخلیه را تشكیل می‎دهد. در مسیر مدار تخلیه خازن نباید كلید قطع‎كننده، فیوز كات اوت و یا خازنهای سری قرار گیرد. وسیله تخلیه خازن باید به گونه‎ای باشد كه ولتاژ خازن را پس از قطع اتصال از منبع تغذیه، در مدت زمان تعیین‎شده‎ای از مقدار نامی (Vn) به 50ولت یا كمتر از آن برساند. این زمان خازنهایی با ولتاژ نامی 660 ولت و كمتر، یك دقیقه و برای خازنهای با ولتاژ نامی و بیشتر از آن، 5 دقیقه می‎باشد.

- محاسبه كیلووار موردنیاز

- روش اول

به سادگی میتوان میزان خازن موردنیاز برای تصحیح ضریب توان را محاسبه كرد.

Q كیلو وار موردنیاز

P توان مصرفی بار (برحسب كیلووات)

كسینوس معكوس ضریب توان موجود.

كسینوس معكوس ضریب توان موردنظر (ضریب توان موردنظر را بندرت بیش از 9/0 در نظر میگیرند)

حال كیلو وار بدست آمده را بر كیلووار خازن واحد موجود تقسیم میكنیم و تعداد خازن موردنیاز در بانك خازنی را بدست می‎آوریم.

5-4-2- روش دوم

در صورت وجود كیلو واتمتر و كیلووارمتر، میتوان میزان خازن یا كیلووار موردنیاز جهت تصحیح ضریب قدرت را با استفاده از مقادیر ثبت شده ماهانه دستگاههای اندازه‎گیری مذكور، با استفاده از فرمول زیر محاسبه كرد:

انرژی راكتیو(كیلو وار ساعت)

انرژی اكتیو (كیلو وات ساعت)

tزمان كاركرد سیستم(ساعت)

كه كسینوس معكوس ضریب توان موردنظر می باشد.

- محاسبه جریان عبوری از خازن تكفاز و سه فاز به منظور انتخاب كنتاكتور خازنی، كلید فیوز و ...

الف) ظرفیت و جریان عبوری از خازن تكفاز:

ب) ظرفیت و جریان عبور از خازن سه فاز:

- با اتصال ستاره

- با اتصال مثلث

- نتیجه‎گیری

از مقایسه فرمولهای مربوط به اتصال ستاره و مثلث نتیجه می‎گیریم كه حتی اگر از خازنهایی با رنجهایی همسان در هر دواتصال ستاره و مثلث استفاده كنیم، كیلووار حاصل از اتصال مثلث سه برابر اتصال ستاره می باشد، اما در سیستمهایی با ولتاژبیشتر از 500 ولت، استفاده از اتصال ستاره مطمئنتر و اقتصادی‎تر میباشد.

باید توجه داشت كه ولتاژ نامی خازن متناسب با ولتاژ كار سیستم باشد. در غیر اینصورت كیلووار خازن طبق فرمول زیر تغییر می‎كند:

البته ولتاژ نامی سیستم نباید به هیچ عنوان از ولتاژ نامی خازنها بیشتر شود.

اندیسهای 1 مقادیر پارامترهای نامی خازن

اندیسهای 2 توان خروجی، ولتاژ و فركانس اعمالی به خازن

كیلووار خازن Qc

ولتاژ كار خازن (كیلوولت) U

جریان خازن (آمپر) Ic

ظرفیت (میكروفاراد) C

فركانس زاویه‎ای

فركانس سیستم (هرتز)

- اتصالات ممكن جهت تصحیح ضریب توان

1- فردی: این روش برای بارهای بزرگ- ضریب توانهای ثابت و بارهایی كه مدت زمان طولانی فعال هستند استفاده می شود. یك مزیت این روش اینست كه ظرفیت كابل موردذ استفاده از منبع تغذیه تا موتور كاهش میابد.

توجه: در مواقع تغییر قطب موتور یا موتورهایی كه از طریق ستاره مثلث راه‎اندازی می‎شوند، نباید خازن را یكدفعه از منبع تغذیه جدا كرد چراكه باعث phase opposition می شود. برای جلوگیری از بروز چنین مشكلی خازن همیشه باید قبل از استارت موتور تا كمتر از 10% ولتاژ نامی دشارژ شود. لذا این مدار پیشنهاد میشود.

1- متمركز: در این روش چندین خازن توسط رگولاتور بصورت پله ای وارد مدار میشوند.

2- گروهی: در این روش چندین مصرف‎كننده توسط یك بانك خازنی ضریب توانشان تصحیح می‎شود.

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :