برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)

روشنایی ساختمان یکی از بخش های عمده مصرف کننده انرژی الکتریکی در ساختمان می‌باشد که پتانسیل بالایی جهت اجرای راهکارهای بهینه سازی مصرف انرژی دارد. بطورکلی روشنایی بهینه ساختمان مستلزم 2 اصل اساسی زیر می باشد.

1- طراحی صحیح سیستم روشنایی
طراحی صحیح سیستم روشنایی ساختمان به معنی آن است که شدت روشنایی و میزان نور فضاهای داخلی ساختمان، موقعیت لامپ ها و نحوه سیم کشی چراغ ها بصورت صحیح طراحی شود. هر مکانی متناسب با کاربری آن به میزان مشخصی نور نیاز دارد، بعنوان مثال یک اتاق اداری 300 تا 600 لوکس نور نیاز دارد، درحالیکه در راهروی یک ساختمان اداری به 100 تا 150 لوکس نور نیاز است.

با استفاده از نرم افزارهای مهندسی نظیر DIALUX می توان تعداد لامپها و موقعیت آنها را بمنظور تنظیم شدت نور فضا طراحی نمود. همچنین مجزا بودن کلیدهای چراغ های یک اتاق، دسترسی آسان ساکنین ساختمان و استفاده از نور طبیعی با طراحی صحیح پنجره ها از جمله راهکارهایی است که در زمینه طراحی روشنایی ساختمان می بایست درنظر گرفت. در
ممیزی انرژی ساختمان موارد مذکور در سیستم روشنایی مورد بررسی قرار می گیرد.

2- استفاده از تکنولوژی های نوین و بهینه روشنایی
بخش دوم از راهکارهای بهینه سازی مصرف انرژی در بخش روشنایی با استفاده از تکنولوژی های نوین محقق می شود که در ادامه بدان پرداخته شده است.

دسته اول: ادوات و سیسستم کنترل روشنایی ساختمان

• استفاده از سنسورهای تشخیص حضور:
با استفاده از سنسورهای تشخیص حضور، پس از زمان معینی از خروج افراد از محل، چراغها به صورت خودکار خاموش شده و با ورود مجدد آنها روشن می شود. سنسور تشخیص حضور در فضاهای با استفاده غیر دائم نظیر سرویسهای بهداشتی، نمازخانه، راهروها و... که میزان تردد افراد کمتر می‌باشد نصب می شود.

در فضاهای عموی مانند راه پله، راهروها و غیره به دلیل تردد رفت و آمد در ساعات اداری تنظیم تایمر این سنسورها باید به گونه ای باشد که در ساعات اداری روشنایی فعال بوده و در طول شب خاموش گردد و تنها در زمان گشت دوره ای نگهبان جهت حفاظت از ساختمان در فضاهای عمومی استفاده نمود.



برای انتخاب سنسورهای تشخیص حضور بر روی این گزینه کلیک کنید

• استفاده از سنسور های روشنایی روز:
با توجه به نقش مهم روشنایی طبیعی نور خورشید که از طریق جدارهای نورگذر ساختمان تامین می شود، تنظیم شدت روشنایی لامپ ها متناسب با میزان روشنایی روز می‌تواند مکمل خوبی جهت تأمین روشنایی یکنواخت فضاها باشد. از آنجائیکه شدت و زاویه تابش نور خورشید از طریق پنجره ها در ساعات مختلف روز و در فصول مختلف سال متفاوت است، میزان شدت نور لامپ ها می بایست متناسب با نور طبیعی قابل تغییر باشد. با استفاده از سنسورهای شدت روشنایی می توان میزان نور مصنوعی را در هر فضا تنظیم نمود.

برای مشاهده بالاست های مجهز به سنسور روشنایی روز بر روی این گزینه کلیک کنید

• سیستم روشنایی هوشمند ساختمان (LMS)
سیستم كنترل هوشمند روشنایی Lighting management system، امکان مدیریت بر روشنایی ساختمان را فراهم می سازد. این سیستم مدل تکامل یافته بخش های قبل است که امکان کنترل و مدیریت از طریق سیستم BMS ساختمان را دارد. از جمله قابلیت های این سیستم می‌توان به موارد زیر اشاره نمود.

- سنسورهای روشنایی روز و تنظیم میزان نور چراغها متناسب با نور روز (نور طبیعی محیط)
- سنسور تشخیص حضور افراد
- امكان گروه بندی چراغها و کنترل آنها از سرور مرکزی مدیریت ساختمان
- امكان تعیین سطوح مختلف روشنایی برای كاربری های مختلف در مجموعه، ذخیره سازی این سطوح در سیستم و بازخوانی آنها در زمان های متفاوت
- امكان تنظیم میزان شدت نور هر یك از چراغها و یا لامپها بصورت برنامه زمانی
- امكان feed back گرفتن از وضعیت لامپها و بالاستها در جهت سهولت تعمیر و نگهداری پروژه

با توجه به اهمیت قابلیت Dimming لامپها در سیستم كنترل هوشمند روشنایی، جهت استفاده از این قابلیت، نیاز به استفاده از بالاستهای الكترونیكی قابل دیم با توجه به انواع مختلف لامپها می‌باشد. این لامپها می‌تواند از انواع لامپهای رشته ای یا هالوژن، لامپهای فلورسنت یا فلورسنت كم مصرف (CFL) و لامپهای HID باشد. لیکن، سیستم مورد استفاده باید شامل اجزاء زیر باشد:

- دیمرها و بالاست های الكترونیكی به عنوانActuator های تنظیم شدت نور
- سنسورها شامل : light sensor و presence detector
- كلیدهای فرمان ورودی برای فرمان دادن به سیستم توسط كاربر
- سیستم كنترل مركزی جهت دریافت اطلاعات و ارسال فرامین مناسب به عملگرها
برای كنترل شدت روشنایی می‌توان یكی از دو روش 1-10 V و روش كنترلی DALI استفاده نمود كه دارای قابلیتهایی نظیر تنظیم شدت روشنایی متناسب با روشنایی روز هستند.


دسته دوم: استفاده از تجهیزات و لامپ های بهینه

• استفاده از بالاست های الکترونیکی:

یکی دیگر از راهکارهای کاهش مصرف انرژی، استفاده از بالاستهای الکترونیکی در لامپ های فلورسنت می باشد. امتیاز اصلی این بالاستها کاهش تلفات بالاست و همچنین افزایش راندمان لامپ به علت ایجاد فرکانس بالا می باشد. بطوریکه تلفات بالاست به ازای یک لامپ 36 واتی به 4 وات کاهش می یابد. در بالاستهای مغناطیسی به علت وارد کردن شوک در زمان قطع و وصل لامپهای فلورسنت، طول عمر لامپها از حد استاندارد کاهش می یابد. این درحالیست که استفاده از بالاستهای الکترونیکی از بروز چنین شوکهایی در زمان سوئیچینگ و قطع برق جلوگیری می نماید. از جمله مزایای بالاستهای الکترونیکی به موارد زیر می توان اشاره نمود:

- افزایش بازده نور
- کاهش تلفات بالاست ( درنتیجه بازده مدار افزایش می یابد )
- عدم نیاز به خازن گذاری جهت ایجاد ضریب توان واحد
- راه اندازی کنترل شده و شرایط کاری مطلوب تر ( در نتیجه عمر لامپ افزایش می یابد )
- عدم مصرف انرژی در حالت لامپ سوخته
- محافظت از لامپ در مقابل نوسانات برق
- طول عمر بالاتر بالاستهای الکترونیکی نسبت به بالاستهای القایی

برای مشاهده انواع بالاست های الکترونیکی بر روی این گزینه کلیک کنید

• استفاده از لامپ های پر بازده
لامپ های پربازده به دسته ای از لامپ ها اطلاق می شود که نسبت شدت روشنایی (LM) آنها به میزان توان مصرفی لامپ عدد بالایی باشد. در جدول زیر این پارامتر برای انواع لامپ ها ارائه شده است.

1- لامپ های T8 و T5
یکی از راهکارهای کاهش مصرف انرژی در ساختمانهای دولتی استفاده از لامپهای فلورسنت T8 و ترجیحاً از نوع ترای بند بجای لامپهای فلورسنت معمولی (T10) می باشد. مزایای استفاده از لامپ فلورسنت T8 با پوشش ترای بند نسبت به لامپهای فلورسنت معمولی عبارتند از:

- افزایش طول عمر لامپ
- افزایش بهره نوری و شار نوری
- افت نور کمتر
- ثابت بودن شار نوری با گذشت زمان
- توان مصرفی ثابت و همچنین کاهش مصرف به میزان حداقل 10 درصد
- شاخص نمود رنگ خوب
درجدول زیر به مقایسه مشخصات لامپهای فلورسنت معمولی (T12) و لامپهای فلورسنت (T8) با پوشش ترای بند پرداخته شده است.



برای مشاهده انواع لامپ های فلورسنت مهتابی T8 بر روی این گزینه کلیک کنید

2- لامپ LED
لامپ های LED نسل جدید لامپ های پر بازده می باشد که از چند LED که به شکل های مختلف در یک مجموعه کنار یکدیگر نصب می شود. LED ها از تکنولوژی دیودها یا نیمه رساناهای حالت جامد بهره می برند که انرژی الکتریکی را به فتون ها (نور روشنایی) و حرارت تبدیل می کند. از اینرو یکی از قسمتهای مهم لامپ های LED مبدل های حرارتی (Heat sink) جهت دفع حرارت می باشد. از جمله مزایای لامپ های LED می توان به موارد ذیل اشاره نمود.

- طول عمر لامپ های LED استاندارد به بیش از 50 هزار ساعت می رسد
- راندمان لامپ های LED بین 90 تا 120 لومن بر وات است.
- مصرف بسیار کم لامپ های LED
- ضریب وضوح رنگ لامپ های LED در حدود 95 می باشد.
- قابلیت استفاده از کنترلرهای تنظیم شدت نور و دیم نمودن لامپ های LED
- تعداد کلید زنی بالای این لامپ ها در مقایسه با لامپ های فلورسنت
- عدم نیاز به بالاست و مقاوم بودن در برابر تغییر ولتاژ و شوک های خارجی
- عدم استفاده از جیوه در ساخت لامپ های LED برخلاف لامپ های فلورسنت
- دوستدار محیط زیست
- تمرکز شعاع نوری و کاهش آلودگی نوری



دسته سوم: اصلاح سیستم روشنایی ساختمان

• ممیزی شدت روشنایی فضاهای مختلف ساختمان
یکی از مشکلات دیگر روشنایی ساختمان ها، استفاده بیش از حد نیاز روشنایی در داخل ساختمان و بطورکلی ندانستن میزان روشنایی مورد نیاز در هر فضا می باشد. این موضوع موجب تنظیم نبودن نور در فضاهای مختلف و افزایش مصرف انرژی در ساختمان ها می‌گردد. بدین منظور، با ممیزی روشنایی ساختمان، میزان روشنایی هر فضا با استفاده از دستگاه لوکس متر، مورد سنجش قرار گرفته و مقدار روشنایی بر اساس مقدار مجاز آن فضا و با توجه به کاربری آن اصلاح می‌شود.

بر اساس مبحث 13 مقررات ملی ساختمان مقادیر متوسط شدت روشنایی (لوکس) اندازه گیری شده در ساختمان نباید از مقدار متوسط اعلام شده در جداول مقررات فوق الذکر کمتر باشد. مقادیر استاندارد بر اساس مقررات ملی ساختمان (مبحث 13 ) برای فضاهای مختلف ساختمان در ‏جدول زیر ارائه شده است.



جهت دریافت اطلاعات بیشتر در این زمینه بر روی این گزینه کلیک کنید

• رعایت اصول صحیح طراحی در روشنایی ساختمان
رعایت اصول بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمان به مباحث 13 و 19 مقررات ملی ساختمان مورد بررسی قرار گرفته است. انتخاب تعداد لامپ های هر فضا با توجه به شدت روشنایی مورد نیاز هر فضا و همچنین شعاع نوری لامپ ها از اهمیت بسزایی برخوردار است که می توان با استفاده از نرم افزارهایی نظیر DiaLux روشنایی فضاهای مختلف را طراحی نمود. اصول اساسی روشنایی بهینه به شرح زیر است.

- روشنایی هر فضا، بصورت جداگانه کنترل شود.
- استفاده از دتکتورهای شدت نور برای تنظیم نور براساس نور در روز و دتکتورهای حرکتی در نقاط کم تردد
- گروه بندی چراغ های هر اتاق بگونه ای که امکان خاموش نمودن لامپ های کنار پنجره ها را در ساعاتی از روز فراهم سازد.
- استفاده از نور موضعی در هر فضا
- طراحی شدت روشنایی هر فضا با توجه به کاربری آن
- انتخاب قاب های چراغ با سطوح بازتابنده خوب
- استفاده از لامپ ها و بالاست های بهینه روشنایی
- چیدمان لامپ ها در هر اتاق بر اساس منحنی نور لامپ های مختلف و موقعیت پنجره ها

• ارائه برنامه تعمیرات و نگهداری مدون
یکی از موثرترین اقدامات بهینه سازی مصرف انرژی، حفظ و نگهداری صحیح از تأسیسات است که در زمره کم هزینه ترین اقدامات نیز به شمار می‌آید. در بسیاری از ساختمان ها از طریق بهره برداری صحیح از تأسیسات و سرویس و نگهداری مناسب می‌توان تا حدود 30% در مصرف انرژی صرفه جویی نمود. در بندهای زیر مشاهده خواهید کرد که بخش اعظم توصیه ها در رابطه با حفظ و نگهداری و بهره برداری صحیح از تأسیسات می‌باشد. جهت انجام بهتر این کارها باید یک برنامه تعمیر و نگهداری (O&M) Operation and Maintenance طرح ریزی کرد که شامل بند های زیر باشد:

- تهیه نقشه تأسیسات
- جداول مشخصات چراغها و کنترلر ها
- مشخصات وسایل و محصولات
- تأمین کننده های تجهیزات و خدمات و شماره تماس های آنها
- جداول تمیز کردن چراغها و تعویض لامپ ها با گزارش های انجام خدمات
- روش های تنظیم سنسورهای نوری و حضور افراد
- روش های درست معدوم کردن چراغها و بالاست ها
- تهیه دستورالعمل حفظ و نگهداری تأسیسات

دو فعالیت مهم در تعمیرات، نقش به سزایی در کارآیی لامپ ها دارند. اول آنکه با گذشت زمان و سپری شدن طول عمر، از میزان نوردهی لامپ ها کاسته می‌شود. لذا پس از سپری شدن مدت زیادی از عمر لامپ و قبل از سوختن کامل آن باید نسبت به تعویض لامپ اقدام نمود. دوم آنکه گرد، غبار و کثیفی که روی لامپها، قاب و شیشه و سطوح داخلی چراغها بوجود می‌آید، مقدار زیادی از نور خروجی لامپ ها را کاهش می‌دهد. علاوه بر آن تجمع گرد و غبار روی سطح چراغ موجب گرم شدن لامپ و بالاست می‌شود که این امر طول عمر آنها را کاهش می‌دهد. لذا نظافت منظم موجب افزایش کارایی لامپ خواهد شد. دو روش اصلی برای اصلاح روشنایی وجود دارد.




 


 

 


 

 


 

http://energystar.ir/solutionsguide.php?ide=6

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :