برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)



ارزیابی

میزان خطر صاعقه :




ارزیابی

میزان خطرصاعقه برای هربنا یا  سازه به عوامل مختلفی بستگی دارد که
عبارتند
از:



-

نوع بنا یا سازه(برج ،مسکونی ،تجمعی ،  صنعتی و مانند
آن).



-

ساختار و مصالح به کار رفته در بنا ( چوب ،  آجر، بتن فولاد و مانند
آن)وبه اختصار
یعنی آنکه نوع ساختمان آجری است یا بتنی ؟  دارای اسکلت
فلزی یا بتنی مسلح است ؟
آیا سقف فلزی دارد ؟ و...



-

ارتفاع ساختمان و موقعیت نسبی آن نسبت به  بلندی سایر بنا ها
.



-

موقعیت توپوگرافی محل (زمین مسطح ، تپه  ماهور کوهستانی
).



-

محتوای تصرف از نظر آتش گیری و نیزدفعات  رعدو برق درمنطقه مورد

نظر.



-

محتویات ساختمان چیست ؟( اشیاء با ارزش یک  موزه ، مرکز تلفن یا اثاثیه یک
خانه
کهنه معمولی یا اشیاء اسقاط) و...
انواع  صاعقه گیر ها ( برقگیرها )



بطور کلی برقگیر هایی که معمولاً برای محافظت

خارجی ساختمانها و دیگر تأسیسات یاد شده ممکن است بکار برده شود عبارتند از:


1- برقگیر قفس فاراده یا شکلی از آن.
2- برقگیر مولد برق اولیه : (ESE :

Early  Streamer Emission) موسوم به صاعقه گیر الکترونیکی.
3-صاعقه گیر
های اتمی
که از  سال 1375 در ایران استفاده از آن ممنوع گردیده
است.

صاعقه گیر
قفس فارادی یا شکلی از
آن




این گونه برقگیر ها که ممکن است متشکل از تعدادی

میله  برقگیر فرانکلین یا ترکیبی از میله ها ، سیم های کشیده شده و شبکه
هادی ها
باشند  برای محافظت ساختمان ها و دیگر تأسیسات (از جمله مناره ها
و برج ها ،بناهای
گنبدی  شکل دودکش های بلند کارخانه ها، دکل های خطوط
انتقال نیروی برق و...) در
برابر  صاعقه مناسب و قابل استفاده می
باشند.




اصول محافظت ساختمان

ها  ودیگرتأسیسات

این اصول در برابرصاعقه براساس جذب،
هدایت و دفع
بارالکتریکی به زمین از طریق مسیرعبورجریان برق جداگانه باحداقل
مقاومت و بدون
اینکه خطری ایجاد کند استوار می باشد، که ممکن است شامل سیستم
های حفاظت بیرونی و
درونی باشد. مسیرمذکورشامل پایانه های هوایی(Air
Terminals) شبکه هادی ها از تسمه
و  یا سیم مسی رابط و پایانه های
زمینی(Ground Terminal) یاچاه های اتصال زمین می
باشد.
ساده ترین نوع
برقگیر که در سال 1753 میلادی به وسیله بنجامین فرانکلین
طراحی و ساخته شده ،
میله فرانکلین است .




مشخصات پایانه های  هوایی قفس فاراده ( میله های برقگیر)


1-میله برقگیر یك پارچه و سر میله
تك شاخه و
یا چند شاخه باید از جنس مس خالص ( با ضریب رسانایی حدود 95% )ساخته
شده و نوك
شاخه  ها به شكل مخروطی تیز بوده و صیقلی شده باشد . برای نصب
سر میله ( تك شاخه و
یا چند  شاخه ) بر روی میله برقگیر باید قسمت داخلی انتهای آن دارای دنده متناسب با
دنده  میله برقگیر
باشد.



2-

میله برقگیر دو پارچه باید از میله یا  لوله مسی صیقل داده شده ساخته شود
و دو سر
آن ( یك سر برای سوار كردن سر میله و سر  دیگر برای نصب روی پایه
) به طول مناسب
دنده شده باشد .
قطر میله برقگیر دو  پارچه باید حداقل
63/0 اینچ و حداكثر یك
اینچ بوده و طول آن نیز حداقل یك متر و  حداكثر دو
متر باشد. در مواقعی كه ارتفاع
میله برقگیر از یك متر متجاوز باشد باید 
از نقطه ای كه از نصف ارتفاع آن كمتر
نباشد حفاظت لازم از نظر ایستایی میله در
نظر  گرفته
شود.




طول میله برقگیر  فرانکلین
این طول برای
ابنیه
مختلف به شرح ذیل خواهد بود :



-

مناره ها و برج ها و دود کشهای کارخانه ها  و دکل های خطوط انتقال نیرو ،
حدود 30
سانتیمتر بالاتراز سطح  حفاظت.




-

بنا های گنبدی شکل بستگی به شعاع مقطع قسمت  پایین گنبد داشته و طول میله
برقگیر
باید طوری محاسبه و انتخاب شود که بعد از نصب  برروی گنبد ، ارتفاع
ازسر برقگیر تا
مقطع قسمت پایین گنبد بزرگتر از شعاع قسمت  پایین گنبد
باشد.ولی در هر صورت نباید
ارتفاع برقگیر از بالاترین بخش گنبد کمتر از 30
سانتیمتر باشد.



-

برج سیلو های مختلف ، ساختمان کارخانه ها و  ابنیه گوناگون ، حداقل یک متر
و حداکثر
دو متر بالاتر از سطح حفاظت . دراینگونه  موارد باید تمهیدات
لازم در برابر واژگونی
میله هاپیش بینی 
شود.




-

دکل های فلزی مخصوص نصب پرچم ، میله برقگیر مخصوص تیرهای نصب پرچم مشابه سر
میله تك
شاخه بوده ، ولی باید دارای پایه مناسب برای نصب روی تیر و همچنین
حفاظ
باشد







تعداد  پایانه ها ی هوایی مورد نیاز برای محافظت ساختمان ها


این
تعداد ،  بستگی به سطح پشت بام ساختمان مربوط ارتفاع و فواصل
نصب پایانه ها دارد که
برحسب  استاندارد مورد مراجعه مختلف است . فواصل
نصب پایانه های مزبور بر اساس
استاندارد NFPA 78 به قرار زیر است :




فواصل پیرامونی سقف های  مسطح یا با شیب ملایم و سقف ها ی شیب
دار
:
در مواردی كه ارتفاع نوك پایانه  هوایی از سطح مورد حفاظت از
10 اینچ (254
میلیمتر) كمتر نباشد، فواصل نصب بر روی  نقاط پیرامونی سقف
های مسطح یا با شیب
ملایم و نیز فواصل نصب بر روی خط الرأس سقف  های شیب
دار ، باید حد اكثر 20 فوت ( 6
متر ) در نظر گرفته شود و در صورتی كه 
ارتفاع مزبور حداقل 24 اینچ ( 60 سانتیمتر)
یا بیشتر باشد فواصل نصب باید
حداكثر 25 فوت ( 6/7 متر) انتخاب شود . در این گونه
موارد فواصل نصب پایانه های
هوایی از  كناره ها و گوشه های سطوح نامبرده باید
حداكثر 60 سانتیمتر باشد
.







حداقل  ابعاد تسمه مسی شبكه

حداقل ابعاد تسمه مسی شبكه
مشبك اتصال
پایانه  های هوایی در پشت بام برای سطح تا 1800 متر مربع باید
3*20 میلیمتر و بیشتر
از 1800 متر مربع 3*25 میلیمتر یا بیشتر باشد
.






حداقل ابعاد تسمه مسی هادی های ارتباطی


حداقل ابعاد تسمه های مسی هادی های ارتباطی ( هادی های نزولی )
بین
شبكه مشبك پشت بام و پایانه های زمینی برای سطح تا 90 متر مربع وارتفاع
حداكثر 18
متر باید3*20 میلیمتر(یا سیم مسی لخت با حداقل سطح مقطع 70 میلیمتر
مربع) و بیشتر
از 90 متر 3*25 میلیمتر(یا سیم مسی لخت با حداقل سطح مقطع 90
میلیمتر مربع) یا
بالاتر باشد .





روش های تعیین تعداد هادی های نزولی


برای تعیین تعداد هادی های ارتباطی ( هادی های نزولی ) بین شبكه

مشبك پشت بام و پایا نه های زمینی باید یكی از دو روش زیر ملاك محاسبه قرار
گیرد
:
1-احتساب پیرامون : بطور كلی برای هر
30 متر
محیط ( پیرامون) تحت محافظت برقگیر باید یك نزولی در نظر گرفته شود ،
لیكن حداقل
تعداد  نزولی ها برای هر نوع ساختمان دو عدد خواهد

بود

2-احتساب
مساحت :
برای سطوح تحت
محافظت برقگیر تا 360 متر  مربع مساحت دو
نزولی و برای هر 270 مترمربع مازاد یك
نزولی اضافی باید در نظر گرفته  شود
.
بطور مثال: تا 360 متر مربع دو نزولی ،
630 متر مربع سه نزولی، 900
متر  مربع چهار نزولی ، 1170 الی 1200 متر مربع پنج
نزولی ، و به همین
ترتیب ادامه می  یابد .


لازم به ذكر

است كه در هر صورت مقاومت سیستم پایانه های زمینی نباید از 5 اهم تجاوز كند

.اصول حفاظت در برابر
صاعقه

حفاظت یك ساختمان بطور  كامل شامل موارد زیر میشود:

الف – حفاظت جلد
خارجی ساختمان از ضربه های مستقیم  صاعقه
ب-
حفاظت تجهیزات نصب شده داخل ساختمان در  مقابل آثار ثانویه صاعقه


الف – حفاظت جلد خارجی ساختمان منظور از حفاظت
خارجی، حفظ بدنه و استراكچر ساختمان از آتش  سوزی و انهدام در اثر اصابت صاعقه
است.
استانداردهای موجود در این بخش به شرح  زیر می باشد:











































































روش یونیزاسیونروش قفس فارادی روش میله های ساده نام استاندارد
... IEC
61024(INTERNATIONAL)
...

ISRI 6217, 6213-1, 6213-1-1

(IRAN)
...NFPA 780 (USA)
...

BS 6651(UK)
...VDE 0185(Germany)
...

NFC 17-100
(FRANCE)
... ... NFC 17-102
(FRANCE)

......UNE 21-186
(SPAIN)
......1-20 (ROMANIA)

......Jus N.B4.810

(YOUGOSLAVIA)
... ... MKS N.B4.810
(MECEDONIA)

... ... STN 341391
(SLOVAKIA)
(IRAN) فصل 13 نشریه 110 سازمان برنامه
و
بودجه


ب- حفاظت تجهیزات نصب شده در داخل
ساختمان

منظور از حفاظت داخلی ، اجرای سیستم هم
پتانسیل درداخل  ساختمان و نصب ارسترهای حفاظت در مقابل فراتاخت های ولتاژ (ناشی از
صاعقه و سو  ییچینگ ) بر روی کابلهای تغذیه ، دیتا ، تلفن و RF تجهیزات حساس می
باشد.

استانداردهای موجود در این بخش به شرح زیر
می  باشد:




  • IEC 61024
  • IEC 61312-1,2,3,4
  • VDE 0675 , VDE0185

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :