برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)

مفاهیم اولیه نورپردازی
منابع گوناگون نوری(انواع لامپ ها)
حرارت و ضریب شفاف نمایی رنگ اجسام(Color Rendering Index)
استفاده از نورپردازی مناسب برای فضاهای مختلف
 
نورپردازی خوب تنها شامل استفاده از نورها نیست
مقدماتی در مورد ابزار ولوازم کنترل روشنایی
جای قرار گرفتن کلید ها اهمیت دارد
سایر نکات مورد توجه در نورپردازی
برای اینکه منزل خودتان را نورپردازی کنید لازم نیست که حتماً یک متخصص باشید، اما برای اینکه از عهده این کار بر بیایید بهتر است که یکسری مسائل پایه‌ای را بدانید.
 
نورپردازی منزل مانند هر کار دیگری می‌تواند به زیبایی و خوب و یا به شکل بدی انجام شود. با قرار گرفتن در یک فضا می‌توانید قضاوت کنید که نورپردازی آنجا خوب است یا مناسب نیست.
 
مشخصات یک نورپردازی خوب ناشی از یک طراحی مناسب در نورپردازی است که دربردارنده استفاده از نورهای درست در آن فضا، هماهنگی نورها با نوع استفاده‌ای که از آن فضا می‌شود و ملاحظات مربوط به کنترل نورهای موجود در آن فضا می‌باشد. به عبارت دیگر مساله نورپردازی خوب به غیر از نور انتخابی با سایر مسائل نیز در ارتباط می‌باشد.
 
یکی از نکات کلیدی در نورپردازی شناسایی انواع منابع نوری و نحوه استفاده درست از آنها می‌باشد. بعنوان مثال استفاده از لامپ های LED کمک بزرگی به شما در صرفه جویی انرژی و کاهش هزینه برق مصرفی شما خواهد نمود. حتی اگر شما طراحی و اجرای نورپردازی منزلتان را به یک متخصص و یا پیمانکار واگذار کرده باشد، باز هم خوب است که یکسری از نکات پایه‌ای را در این خصوص بدانید. در این صورت می‌توانید بهتر در خصوص روشنایی و نورپردازی محیط پیرامون خود تصمیم بگیرید.
 
مفاهیم اولیه نورپردازی
چندین مفهوم در مورد نور و طراحی نورپردازی وجود دارد که به شما در انتخاب نور مناسب برای منزلتان کمک می‌کند:
 
-  استفاده از  لایه بندی  نور:
 
متخصصین نور پردازی اغلب از واژه “لایه بندی” در طراحی نورپردازی استفاده می‌کنند. به عبارت دیگر و با مفهمومی کاربردی تر این واژه زمانی بکار می‌رود که شما لایه‌های مختلف نوری را برای شرح تفاوت عملکرد نورهای مختلف شامل نورهای عمومی یا فراگیر، نورهای موضعی کاری، نورهای موضعی هنری و نورهای تزئینی استفاده می‌کنید. آشنایی با این لایه بندی ها و نحوه استفاده از آنها می‌تواند در دستیابی ما به یک توازن و برنامه ریزی نورپردازی موثر کمک نماید.
 
اکنون زمان خوبی است که برخی از واژه های مورد استفاده پر کاربرد را تعریف کنیم. در صنعت روشنایی واژه“لامپ”  عموماً اشاره به حبابی دارد که روشن می‌شود، در حقیقت بعنوان منبع روشنایی به حساب می‌آید، و چیزی که این حباب را در خود جای می‌دهد و در حقیقت آن را نگه می‌‌دارد را به عنوان “چراغ” یا بطور تخصصی تر” تجهیزات روشنایی” می‌نامند. به هر حال به جهت هم زبانی با متخصصین نورپردازی ما در اینجا از واژه “لامپ” بعنوان همان حبابی که منبع نور است یاد می‌کنیم.
 
نورهای عمومی یا فراگیر (Ambient light)‌: این نوع از نورهای نورهایی هستند که بطور کلی دریک فضا وجود دارند و برای روشن نمودن یک فضا بطور عمومی استفاده می‌شوند. این نور می‌تواند از یک و یا چند منبع ساطع شود. بعنوان مثال می‌تواند از چراغهای مختلفی مانند چراغهای و یا هالوژن های سقفی و سایر چراغها استفاده نمود.
 
نورپردازی موضعی کاری (Task lighting ): اشاره به نورهایی دارد که برای انجام یک کار خاصی و به موضع خاصی تابانده می‌شوند. بعنوان مثال چراغ های نصب شده بالای سینک ظرفشویی، چراغهای کارگذاشته شده زیر کابینت ها و چراغهای قرار داده شده روی میز مطالعه با هدف روشن نمودن فضای روی میز از جمله این نورها هستند.
 
نورپردازی موضعی هنری( Accent lighting ): این نوع نورها برای روشن نمودن یک شی یا اثر می‌باشد که در یک مکان مشخصی نصب شده است. بعنوان مثال می توان به چراغهایی اشاره نمود که روی دیوار و بالای یک تابلوی هنری نصب می‌شوند و یا چراغهایی که بالا و روی دیوارهای سنگی برای نشان دادن بهتر برجستگی‌های روی این دیوارها نصب می‌شوند.
 
نورپردازی تزئینی(Decorative lighting ): این نوع از نورها اشاره به تجهیزات نورپردازی دارد که بیشتر خود این تجهیزات مورد توجه و تمرکز هستند تا نور آنها. در حقیقت در اینجا این تجهیزات نورپردازی است که اهمیت دارد و نه آن چیزی که این تجهیزات برای روشن کردن آن استفاده شده‌اند. بعنوان مثال شمعدانهای تزئینی بیشتر بعنوان یک عنصر تزئینی در یک اطاق استفاده می‌شوند تا یک وسیله روشنایی.
 
نکته کلیدی که در مورد لایه های نوری مطرحه می‌باشد این است که موفق ترین برنامه نورپردازی در یک خانه برنامه‌ای است که بیشتر از یک لایه نوری را در آن فضا استفاده کرده باشد. طراحان معمولاً به استفاده از لایه‌های مختلف نوری در فضای خانه تاکید دارند چرا که به واسطه آن قادر خواهند بود که حس بهتری را در ساکنین آن خانه ایجاد نمایند. از طرفی می‌توانند به واسطه تنوع در نورپردازی در ایجاد احساسات مختلف برای ساکنین آن خانه انعطاف داشته باشند ، همچنین با توجه به استفاده خاص هر فضا ، نورپردازی مناسب آن را انجام دهند.
 
 
 
 
همانطور که در تصویر بالا مشاهده می‌نمایید، سه لایه نوری مختلف در این آشپزخانه استفاده شده است. از چراغ های آویز بالای پیشخوان و همچنین از چراغهای نصب شده زیر کابینت های فوقانی بعنوان نورپردازی موضعی کاری استفاده شده است، از طرفی از چراغهای هالوژن سقفی هم بعنوان نورهای عمومی یا فراگیر استفاده گردیده است.
 
مطلبی که باید بدانیم آن است که عملکرد هر یک از این نورها ، اهداف مختلفی را تامین می‌کند. نورپردازی موضعی کاری مانند چراغهایی که زیر کابینت‌ها نصب می‌شوند، زمانی که خبری از بقیه نورها نیست می‌توانند نقش نورهای عمومی یا فراگیر را بازی نمایند.
 
  منابع گوناگون نوری(انواع لامپ ها)
بطور کلی سه نوع مختلف لامپ در نورپردازی خانه ها مورد استفاده قرار می‌گیرد:
 
- لامپ های رشته ای:
 
 
 
 
نور در این لامپ ها بوسیله گرم شدن و گداخته شدن رشته های سیمی ایجاد می‌شود. بیشتر انرژی که در این نوع لامپ ها مصرف می‌شود تبدیل به گرما می‌گردد، بنابراین این مشکل این نوع لامپ‌ها را بسیار ناکارامد می‌نماید. بیشتر لامپ‌های هالوژنی و زنون از این نوع طبقه بندی بحساب می‌آیند با این تفاوت که در این نوع لامپ ها برای افزایش طول عمر رشته ها و همچنین طول عمر لامپ از گاز زنون و هالوژن استفاده شده است.
 
- لامپ های فلورسنت:
 
 
 
 
این نوع لامپ ها حاوی گاز جیوه هستند که سطح درونی آنها با فسفر پوشانده شده است. لایه فسفرباعث مرئی شدن نور این لامپ‌ها می‌گردد. لامپ های فلوروسنت نسبت به لامپ های رشته‌ای انرژی کمتری را مصرف می‌کنند. از طرفی از طول عمر بالاتری نیز نسبت به لامپ های رشته‌ای برخوردارند.
 
- لامپ های ال ئی دی LED ( لامپ های دیود نورانی):
 
 
 
 
 یک دیود در حقیقت یک وسیله الکتریکی است که در هنگام عبور جریان الکتریسیته از آن روشن و نورانی می‌گردد. لامپ های ال ئی دی به دلیل عمر طولانی یکی از بهترین لامپ ها به حساب می‌آید. با رفع مشکلات اولیه این نوع لامپ ها که بیشتر مربوط به رنگ نور وهزینه این نوع لامپ ها بوده، باید گفت که استفاده از این نوع لامپ ها در وسایل خانگی این روزها به شدت افزایش یافته است.
 
حرارت و ضریب شفاف نمایی رنگ اجسام(Color Rendering Index)
دو ویژگی مهم نور شامل حرارت رنگ و ضریب شفاف نمایی رنگ اجسام (CRI) می‌باشند.
 
- حرارت رنگ :  حرارت رنگ مربوط به پرده رنگ(تنالیته رنگی ) ایجاد شده توسط نور است که ما قادر به دیدن آن هستیم. این ویژگی را دراصطلاح “گرمی” و”سردی” نوری می‌گویند. نور گرم متمایل به رنگ زرد و نور سرد متمایل به رنگ آبی است.
 
حرارت رنگ بوسیله معیار کلوین(K ) اندازه گیری می‌شود. با این معیار رنگهای سرد درجه کلوین پایین تری دارند. بعنوان مثال روشنایی یک شمع حدود ۱۸۰۰ درجه کلوین است در حالیکه نور خورشید در هنگام ظهر حرارتی معادل ۵۵۰۰ درجه کلوین دارد. به هرحال واژه “حرارت” در خصوص نور با حرارتی که ناشی از منبع نوری می باشد ارتباطی ندارد. حرارت رنگ ها مشتق از یک شیوه علمی است که برای مشخص کردن سایه های رنگ های مختلف درطیف نورها بکار می‌رود.
 
نکته مهم در ارتباط با حرارت رنگ این است که در حقیقت حرارت رنگ توصیف کننده طیف سایه های رنگی نوری است که از یک منبع نوری ساطع می‌گردد. لامپ های با حرارت رنگی پایین تر دارای ویژگی و تم گرمتری نسبت به لامپ هایی هستند که حرارت رنگی بالاتری دارند. در درجه حرارت رنگی بیشتر از ۵۰۰۰ درجه کلوین طیف رنگهای سرد ( سفید آبی فام) و در درجه حرارت نوری کمتر از ۵۰۰۰درجه کلوین طیف رنگهای گرم (سفید زردفام تا قرمز) قرار دارند.
 
شکل زیر نشان دهنده حرارت رنگ ها در طیف های مختلف و احساسات وتاثیرات آنها از نظر کاربردی می‌باشد
 
 
 
 
       حرارت رنگی بالا(۴۶۰۰ کلوین و بیشتر) که تحت عنوان رنگهای روز(Daylight color ) شناخته می‌شوند و از رنگ سفید تا آبی را شامل می‌گردند، معمولاً احساسی چابکی و آماده بودن را القاء می‌کند.
 
-        حرارت رنگی با طیف متوسط( بین ۳۱۰۰ تا ۴۶۰۰ کلوین) با طیف رنگ سفید که معمولاً احساس دوستی و جذابیت را القاء می‌کند.
 
-        حرارت رنگی پایین( کمتر از ۳۰۰۰کلوین) که تحت عنوان رنگهای روشن گرم شناخته می شوند و از رنگ زرد فام شروع و به رنگ قرمز منتهی می‌شوند، معمولا القاء‌کننده احساس آرامش، گرم و دوستی صمیمانه است.
 
- ضریب شفاف نمایی رنگ اجسام (CRI )-  این ضریب در واقع معیاری است که به واسطه آن می‌توان توانایی یک نور برای نشان دادن رنگ واقعی اجسام را در برابر توانایی نور طبیعی خورشید سنجید. این معیار از دامنه عدد صفر تا ۱۰۰ طبقه بندی می گردد، که عدد ۱۰۰ نشانه دهنده بیشترین تطابق با نور طبیعی خورشید است.
 
استفاده از لامپ هایی که اندازه CRI آنها ۸۰ و یا بالاتر باشند، بهترین کارایی را برای نشان دادن رنگ واقعی اجسام دارند. لامپ های رشته‌ای و هالوژن نوعاً بالاترین ضریب CRI را دارند. لامپ های فلوروسنت متنوع هستند، اما لامپ های فلوروسنت فشرده( لامپ های کم مصرف) ضریب CRI در حدود ۸۰ یا بالاتری دارند.
 
نکته‌ای که باید همواره در نظر داشته باشیم این است که ضریب شفاف نمایی رنگی، در چگونه به نظر رسیدن رنگها در منزل شما تاثیر گذار است و این مساله به حرارت رنگی منبع نوری شما ربطی ندارد.
 
بعنوان مثال تصاویر زیر نحوه تاثیر گذاری ضریب شفاف نمایی رنگ اجسام را و اینکه چگونه رنگهایی که شما می‌بینید به واسطه نورپردازی با ضرایب شفاف سازی رنگی مختلف تغییر می‌کنند را نشان می‌دهند. تصویر سمت چپ نحوه جلوه اشیاء‌ در نورپردازی با تم رنگ آبی را نشان می‌دهد. تصویر وسط نحوه جلوه اشیاء وسنگ روی کابینت را در نورپردازی با تم سبز نشان می‌دهد. تصویر سمت راست نحوه جلوه سنگ روی کابینت، سینک و دیوار را در نورپردازی با رنگ طبیعی را نشان می دهد.
 
 
 
 
o       استفاده از نور طبیعی روز را فراموش نکنید
 
نورهای طبیعی از جمله پاک ترین و کم هزینه ترین نورها هستند. چنانچه تصمیم دارید که خانه خودتان را بازسازی نمایید، حتماً فضاها را طوری طراحی نمایید که قادر باشید به واسطه آن طراحی حداکثر استفاده را از نور طبیعی در طول روز داشته باشید. پنجره های مناسب چنانچه به درستی طراحی و در جای مناسبی قرار گرفته باشند، همچون لامپ هایی خواهند بود که فضای خانه را به خوبی در طول روز روشن می‌نمایند.
 
o       سعی کنید که از سیم کشی های متنوعی برای روشنی های خانه استفاده کنید
 
برای درک اهمیت این موضوع ، جریان برق موجود در مدار سیم کشی های خانه را به جریان آب جاری در سیستم آبیاری یک باغ تشبیه می‌کنیم. چنانچه تمام سیستم لوله های آبیاری این باغ به یک شیر کنترلی متصل باشد با بستن آن شیر کل آب پاش ها از کار خواهند افتاد، درصورتی که ما می‌خواستیم تنها تعدادی از آنها را غیر فعال کنیم. همین مساله در خصوص سیم کشی های یک خانه نیز صادق است. بهتر است که برای کارایی بهتر سیستم روشنایی خانه، سیستم سیم کشی به گونه‌ای انجام شود که جوابگوی مناسبی به خواسته ما درخصوص روشن بودن و یا نبودن فضاهای داخلی و خارجی خانه باشد.
 
یکی از مثال هایی که می توان در خصوص تاثیر گذاری CRI برانتخاب و دیدن اشیاء مختلف در اینجا به آن اشاره نمود ، تفاوت رنگ مثلاً فرش ها و تابلوهای نقاشی خریداری شده از نمایشگاهها و فروشگاهها است. تفاوت در نورپردازی مکانهای مختلف( تفاوت در  CRI ) بین نمایشگاهها، فروشگاهها و خانه شما ، گاهی اوقات موجب اشتباه شما در تصمیم گیری می‌شود. برای همین است که توصیه می‌شود زمانی که تصمیم به خرید کالایی دارید ، قبل از خرید آن را در نورهای مختلف مورد بازبینی قرار دهید.
 
  استفاده از نورپردازی مناسب برای فضاهای مختلف
با توجه به اینکه نورپردازی برای فضای داخلی یا بیرونی انجام می شود، ضرورتها و ملاحظات نورپردازی تغییر می‌کند. برای این کار ابتداء باید فضای مورد نظر را خوب بررسی کنید و ببینید که در آن فضا چه کارهایی قرار است انجام دهید. آیا فضای شما صرفاً جهت استراحت در نظر گرفته شده است و یا قرار است در آن کارهای خاصی را انجام دهید که در این صورت توجه ویژه‌ای باید به نورپردازی آن صورت گیرد. آشپزخانه مثال خوبی برای فضایی است که کارهای گوناگونی درآن انجام می شود، بنابراین باید درآن از لایه های مختلف نوری نیز استفاده شود. نورپردازی موضعی کاری برای فعالیت پخت وپز مناسب است درحالیکه در این فضا برای صرف غذا و ایجاد محیطی دلچسب و دوست داشتنی از نورهای عمومی یا فراگیر ونورپردازی موضعی هنری نیز استفاده می‌گردد.
 
همانطور که در تصویر زیر ملاحظه می‌کنید نورپردازی موضعی کاری، مسیر عبور و مرور را در این حیاط روشن نموده است در حالیکه نورپردازی موضعی هنری، محیط بیرونی این خانه را تبدیل به فضای مناسبی برای گردهم آمدن خانواده دریک عصر زیبا کرده است. استفاده از لایه های نوری مختلف  در ترکیب با نحوه استفاده و کاربرد یک فضا ، می تواند برنامه ریزی ما برای نورپردازی خوب یک فضا به گونه‌ای که هم جذاب و هم کاربردی باشد را محقق گرداند.
 
 
 
 
نورپردازی خوب تنها شامل استفاده از نورها نیست
یک برنامه نور پردازی خوب چیزی بیشتر از لامپ ها، تجهیزات و روشن نمودن یک اطاق است. از جمله موارد دیگری که باید به آن توجه شود مساله کنترل نورها و ابزارهای مربوطه می‌باشد. اینکه این ابزارها وکلید ها کجا قرار بگیرند، برآسودگی، احساس ما نسبت به آن منابع روشنایی و طول عمر این لوازم تاثیر بسزائی خواهد داشت.
 
 مقدماتی در مورد ابزار ولوازم کنترل روشنایی
لوازم و ابزار کنترلی که شما می‌توانید برای کنترل روشنایی منزل خودتان استفاده کنید از انواع ساده تا انواع پیچیده آنها می‌باشد.
 
o        سوئیچ های کاهنده( Dimmers )
 
استفاده از این نوع سوئیچ ها مزایای را در بردارد، ازجمله پاسخگویی سریع به احساسمان نسبت به افزایش و یا کاهش نور یک محیط و افزایش طول عمر لامپ های رشته‌ای. این نوع کلید ها  با مکانیزم های مختلف از یک کلید کشویی کوچک گرفته تا کلید های چرخشی وحتی کلیدهایی که بوسیله حسگرهای لمسی کنترل می‌شوند را شامل می‌گردند.
 
o       کلید سنسورهای حساس به حرکت و نور
 
کلید های دارای سنسور حرکتی، زمانیکه شخصی یا چیزی به محدوده آن سنسور نزدیک می‌شود، چراغ را روشن و هنگامی که از آن محدوده خارج می‌شود چراغ را خاموش می‌کند. کلید سنسورهای نوری، در محیط های بیرونی مورد استفاده هستند و بر اساس میزان نور پیرامون خود عمل می کنند. هر دو این کلید ها جهت کارایی استفاده بهینه از انرژی برق موثر و خوب هستند.
 
o       نمایشگرهای کنترلی قابل برنامه ریزی
 
اطاق هایی که با چراغهای گوناگون و با عملکردهای گوناگونی احاطه شده اند، می توانند بوسیله کنترلرهای مختلفی برنامه ریزی و تنظیم شوند. ابزاری که قادر به انجام این تنظیمات است را نمایشگرهای کنترلی با قابلیت برنامه ریزی می‌گویند. با استفاده از این ابزار می توانید که کلیه چراغهای یک اطاق را از نظر زمان خاموش و روشن شدن، کم نور یا پر نور شدن و یا حتی رنگ نورهای ساطع شده کنترل نمایید.
 
o       کنترل تمام نورپردازی خانه
 
شما قادرید تا تمام عملکرد چراغها و نورهای خانه را از یک جا کنترل نمایید. به عنوان مثال قادرید تا تمام چراغها را در هنگام خواب تنها با فشردن یک کلید لمسی خاموش نمایید. این نوع کنترلر ها برای خانه های با سبک مدرن زیاد استفاه می‌شوند.
 
 جای قرار گرفتن کلید ها اهمیت دارد
جای قرارگیری کلیدها در میزان رضایت از یک محیط موثر است. برای مثال چنانچه محیطی دارای ورودی های چندگانه‌ای می‌باشد، بنابراین کلیدهای چراغها باید در ابتدای این ورودی ها قرار داشته باشد. بنابراین چنانچه تنها در یکی از ورودی ها کلید کارگذاشته شده باشد، این مساله منجر به این مشکل می‌شود که چنانچه شما از یک مسیر اشتباه وارد آن فضا شدید و اتفاقاً در ابتدای آن ورودی کلید چراغ تعبیه نشده باشد ، شما باید در تاریکی خودتان را به ورودی بعدی برسانید تا بتوانید چراغ را روشن نمایید. و این مساله مشکلات زیادی را برای شما ایجاد می‌نماید. سوئیچ ها باید درجاهایی قرار بگیرند که در معرض دید و در دسترس باشند، نه اینکه مثلاً به شکل ناشیانه‌ای در پشت درب ها و پنجره ها قرارگیرند و دسترسی به آنها به سختی امکانپذیر باشد.
 
 سایر نکات مورد توجه در نورپردازی
 o       بهتر است که در خرید لوازم الکتریکی و روشنایی از طرح هایی استفاده نمایید که توسط همه افراد با هر توانمندی قابل استفاده باشد
 
اشخاص سالخورده از طرفی برای انجام کارهایی که نیاز به دقت دارد نیاز به نور خوب دارند، از طرفی نور خیره کننده برای آنها اذیت کننده است. بنابراین در فضایی که سالخوردگان زندگی می کنند باید نورکافی وجود داشته باشد، اما باید دقت داشت که از سطوح صیغلی که نور را به میزان زیاد منعکس می‌نماید  و همچنین نورهای با زاویه تابش مستقیم خیلی استفاده نشود.
 
o       به سیستم های کنترلی نورها توجه داشته باشید
 
چنانچه تصمیم دارید تا منزل تان را بازسازی نمایید، بهتر است که در خصوص استفاده از تکنولوژی ها و لوازم جدید نورپردازی و کنترل روشنایی موجود در بازار مقداری بررسی نمایید.
 
o       از لامپ ها ی که بیشتر با محیط زیست سازگارند و نیاز به انرژی کمتری دارند استفاده کنید
 
استفاده از لامپ های کم مصرف که از ویژگیهای عمرطولانی تر و مصرف انرژی کمتر نسبت به لامپ های رشته‌ای برخوردارند، توصیه می‌شود. البته نوع جدیدی از لامپ های کم مصرف که با سوئیچ های کاهنده کارمی‌کنند و می توان نور آنها را به دلخواه کم و زیاد کرد نیز در بازار موجود است که استفاده از آن نیز توصیه می‌گردد. همچنین استفاده از لامپ های LED نیز که هم مصرف کمتری دارند و هم طول عمر بیشتر نیز توصیه می‌گردد.
 
بعنوان مثال یک آشپزخانه را درنظ بگیرید. تعبیه چراغهای زیر کابینتی به شکلی که کنترل آنها مجزا از لامپ های کارکذاشته شده در سقف آشپزخانه باشد، به ما این امکان را می‌دهد که مثلاً چراغهای سقفی را خاموش کنیم بدون اینکه چراغهای زیر کابینتی را خاموش نماییم.
 
برای اینکه سیستم سیم کشی بهتری داشته باشید بهتر است که راجع به خواسته ها و نکات مورد نظرمان با پیمانکار صحبت کنیم تا او نیز با توجه به این موارد سیستم سیم کشی و روشنای را طراحی و اجرا نماید.
منبع خبر: وبلاگ دانستنی‌های دكویار

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :