برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)

روشنایی در محیط کار و اصول و استانداردهای طراحی روشنایی


تأمین روشنائی در محیط كار

Lighting control & Standardization of it in work place

بــا توجه به آمار ارسال شده از دانشگاهها و تعیین حجم مشكلات موجود ، اولویت اول در برنامه های كنترل عوامل فیزیكی محیط ، كنترل روشنایی نامناسب می باشد به نحوی كه آمار نشان می دهد 85/17 درصد كارگاههای كشور دارای روشنایی نامناسب در محیط كار بوده كه جمعیت در معرض شرایط نامناسب مذكور 4/19 درصد شاغلین كشور را شامل می گردد و از طرفی وجود 55 دستگاه لوكسمتر(سنجش روشنایی) در كل مراكز بهداشت شهرستان امكان سازماندهی فعالیتهای بهداشت حرفه ای در زمینه شناسایی ، ‌اندازه گیری ، ارزشیابی و تأمین روشنایی مناسب در محیط كار را بر اساس مبانی علمی فراهم می آورد. تأثیرات نامطلوب ناشی از عدم تأمین روشنایی مناسب در محیط كار و تأثیر شدید آن بر بازدهی و بهره وری نیروی انسانی و بروز حوادث و بیماریهای خاص آن می طلبد كه در برنامه های دولت توجه خاص به آن مبذول گردد.

در راستای تأمین روشنایی مطلوب در محیط كار دو محور مد نظر قرار گرفته است، اول استاندارد سازی فرمهای اندازه گیری و ارزیابی روشنایی از سطح ستاد تا سطح محیط،‌ چرا كه فرمهای كنونی یا بسیار طولانی ، پیچیده بوده و یا اصلاً در برخی مراكز فرمی وجود ندارد و اصولاً فرم استانداردی در این زمینه موجود نیست. حال حاضر با طراحی 10 فرم روشنایی شامل فرمهای مربوط به روشنایی موضعی ، روشنایی عمومی و فرمهای مربوط به درخشندگی این گونه فرمها بصورت استاندارد شده طراحی و ارائه گردیده و به سراسر كشور ارسال و نقطه نظرات كارشناسان بهداشت حرفه ای از سراسر كشور اخذ و در فرمها لحاظ گردیده است.

در مرحله بعد با استاندارد سازی یك روش مناسب جهت ارزیابی روشنایی در محیط كار بدون نیــــاز به وسیله سنجش گام مهمی برداشته شد و كارگاهی در این زمینه از تاریخ 30/1/84 لغایت 31/1/84 در شهر قم برگزار گردید و نقطه نظرات بررسی و جمع بندی شده و یك روش استاندارد به منظور غربالگری كارگاهها در راستای صرفه جویی در هزینه ها ، منابع و زمان اندازه گیری ارائه شد كه در فایل روش استاندارد غربالگری روشنایی قابل دسترس می باشد.

روش  طراحی روشنایی در محیط کار

مقدمه:

 پیشرفت صنایع, ازدیاد واحدهای صنعتی و تولیدی و نیاز روز افزون به بازده بیشتر صنایع برای تامین نیازهای مصرف كنندگان ایجاب می كند كه كار بیشتر در محیط های بسته در مدت شب و روز ادامه داشته باشد. بنابراین,استفاده از نور مصنوعی بتدریج توسعه یافته است. امروزه مسئله روشنایی برای كارگاههای بزرگ صنعتی اهمیتی ویژه یافته است. زیرا كمبود روشنایی در محیط كار افزون بر ایجاد خستگی اعصاب, آسیب های دیگری به سلامت دنیایی كارگر وارد می آورد. بی گمان مهم ترین حس انسان بینایی است و به این دلیل روشنایی و كاربرد اصول فنی در روشنایی اهمیت زیادی دارد. روشنایی رضایت بخش به راحتی و آسایش انسان كمك می كند و بازده كار را بالا می برد و با كاهش حوادث ناشی از نور  غیر كافی, به ایمنی كمك بسیار می كند.

محاسبه روشنایی روز : برای محسابه روشنایی روز بایستی 3 جزء را در نظر گرفت.

1-  خورشید به عنوان یك منبع نورانی كه در این مبحث ارتفاع و آزیموت خورشید را باید محاسبه كنیم.

2-  آسمان SKY : باید موقعیت آسمان را در نظر بگیریم صاف. نیمه ابری یا ابری, كاملاً ابری

3-  زمین: معمولاً 10 تا 15 درصد روشنایی از طریق زمین وارد می شود كه بستگی به جنس زمین, رنگ و غیره دارد.

برای محاسبه روشنایی روز در یك منطقه بایستی مشخصاً جغرافیایی آن منطقه را داشته باشیم كه به شرح ذیل می باشد.

 

 

عرض جغرافیایی         20 / 310     كه معادل 52/0 رادیان

طول جغرافیایی           40 / 480    كه معادل 83/0 رادیان

نصف النهار جغرافیای      900       كه معادل 57/1 رادیان

كه این اطلاعات جغرافیایی برای محاسبه  ET لازم می باشد.

در ET زمان را به صورت اعشاری می نویسیم.

J  : روز مورد نظر كه عددی بین 365-1 روز می باشد.

SM:   نصف  النهار استاندارد كه از جدول ص 361 هندبوك بدست می آید.

L :   عرض جغرافیایی.

موقعیت خورشید

محاسبه ارتفاع خورشید:

محاسبه آزیموت خورشید:

با استفاده از جدول 14-8 داریم:

تعیین عبور نور خالص از پنجره:

Te = T . Ra . Tc . llf

انتقال خالص خود حاصل ضرب مجموعه عواملی است كه به شرح ذیل به آنها می پردازیم:

T  از جدول 20-8 صفحه 371 كتاب. هندبوك بدست می آید كه انتقال تقریبی شیشه و مواد پلاستیكی را در انواع طرحها و اقسام مختلف نشان می دهد. این اعداد برحسب درصد بیان می شوند پس عدد بدست آمده از جدول را بر 100 تقسیم می كنیم با توجه به اینكه از شیشه دو لایه(Double Glazed) استفاده كردیم پس  T معادل 77 بدست می آید كه بعد از تقسیم بر 100 داریم:      T=0/77

 LLF:  ضریب كاهش نور ناشی از كثیفی: این ضریب از جدول شماره 18-8 ص 369 كتاب هندبوك بدست می آید. كه با توجه به سه منطقه یا موقعیت مكانی تمیز. صنعتی و مناطق بسیار كثیف در نظر گرفته می شود. كه با توجه به عمودی بودن و تمیز بودن. منطقه مورد نظر ما LLF برابر 9/0 می باشد.

LLF=0/9

  Ra:  نسبت سطح خالص پنجره به سطح كل: این فاكتور از تقسیم سطوح خالص (پنجره (شیشه) بر سطح ناخالص بدست می آید.

طول ناخالص: m 25/1                      طول خالص شیشه: m 75/0

عرض ناخالص: m 95/0                    عرض خالص شیشه: m 45/0

مساحت سطح خالص شیشه

 

   TC :   ضریب پرده یاكركره كه در اینجا یك در نظر می گیریم.

TC=1

 

پس داریم:

Te=T.TC. Ra.LLF

Te= 0/77×1×0/592×0/9=0/41

محاسبه ضریب بهره  CU   :

با توجه به اینكه پنج نقطه90%D,70%D,50%D,30%D,10%D در اتاق مورد نظر ما مدنظر بود یكی از نقاط رابه طور دلخواه انتخاب می كنیم تا روشنایی آن را حساب كنیم بنابراین به جدول 24-8 از a تا f مراجعه می كنیم برای انتخاب جدول مناسب داریم:

براساس ضریب بدست آمده كه عدد یك می باشد شكل یا جدول 8-24b انتخاب می شود. برای استفاده از جدول بایستی عملیات زیر را انجام دهیم.

 

 

عرض پنجره

عرض پنجره

بین یك و نیم میانگین تا ضریب ها بدست آیند.

76/0

Percent

093/0

10

061/0

30

037/0

70

028/0

70

0255/0

90

CUg=0/028

76/0

Percent

4105/0

10

1085/0

30

0495/0

70

0305/0

70

0255/0

90

CUSKG=0/0305

 

 

محاسبه روشنایی عمودی زمین   EXVg  :

Mg=fg(Exhsky + Exhsun)

با  توجه به اینكه Exhsky  برابر صفر می باشد و ضریب انعكاس در كف برابر    است داریم:

محاسبه  Ei  : دارای دو فرمول محاسبه است كه با توجه به مات و یا شفاف بودن شیشه انتخاب می شود.

مات:

شفاف:

رنگ شیشه های مورد مطالعه ما شفاف می باشد پس داریم:

میزان روشنایی روز بدست آمده را از كل روشنایی مورد نیاز در محیط كار كم كرده و طراحی روشنایی را برحسب مقدار روشنایی لازم باقی مانده حساب می كنیم. در ایران كمیته پیشنهادی برای ساكن آمفی تئاتر یا مطالعه بین 200 تا 500 لوكس پیشنهاد شده است. و انجمن مهندسین روشنایی آمریكا میزان 750 لوكس را پیشنهاد می دهد برای جلوگیری از خمیدگی مقدار روشنایی را كمتر از مقدار ماكزیمم پیشنهادی در نظر می گیریم یعنی 400 لوكس فرض می كنیم:

26/317=74/82-400

 

 

طراحی روشنایی مصنوعی براساس روشن لومن:

روش لومن روشنایی دریك سطح را بررسی می كند. طراحی و بررسی های لازم روش لومن روشنایی در یك سطح را بررسی می كند و طراحی و بررسی های لازم را ادامه می دهد. روش لومن نمی تواند روشنایی نقطه به نقطه را به ما بدهد معمولاً در صنایع روش لومن خیلی موثر است. كمیته را نباید در نظر گرفت و باید مقدار پیشنهادی را در نظر گرفت. و اگر  Max را در نظر بگیریم خوب است ولی مقدار میانی (پیشنهادی) برای صرفه جویی در انرژی بهتر است.

این روش در سال 1920 توسط هریسن و اندرسن ابداع شد این روش براساس اصل بقای انرژی پی ریزی شده با استفاده از همین اصل شدت روشنایی:

البته برای محاسبه كه روشن لومن به كار می برد نیاز به شاخص فضاداریم. اثرات طول. عرض و ارتفاع اتاق و ارتفاع نصب چراغها را می توان به صورت یك متغییر به نام شاخص فضا یا ضریب اتاق   به صورت زیر تعریف كرد:

  

L: طول اتاق

 W:  عرض اتاق

h:   ارتفاع نصب چراغها از سطح كار است (سطح كار از زمین كف اتاق در نظر گرفته می شود

ضریب انعكاس سقف كه به رنگ سفید (مقدار شیره) می باشد را برابر 70 درصد در نظر می گیریم  (LC=0/7) و ضریب انعكاس دیوار را كه به رنگ خاكستری روشن است 50 درصد   (LW=0/5) و ضریب انعكاس كف اتاق را 10درصد    (LF=(0/1)در نظر می گیریم. با اطلاعات بدست آمده می توانیم ضریب بهره را حساب كنیم.

در شكل ص 136 با توجهبه منحنی توزیع نور لامپ ها 60 درصد نور تولیدی لامپ به طرف پایین و صفر درصد آن به طرف بالا پخش می شود.

CU=0/32

 MF:  را متوسط در نظر می گیریم در نتیجه:

MF=0/70

با توجه به اینكه لامپ مورد نظر ما فلورسنت با توان 40 وات می باشد كه شار نوری آن 3700 لومن می باشد تعداد لامپ های مورد نیاز را به طریق زیر بدست می اوریم:

نحوه چیده مان لامپ ها:

 

 

L: طول اتاق مورد نظر

W: عرض اتاق مورد نظر

X: فاصله چراغها                                                             

n : تعداد چراغها

حالا باید ببینیم كه آیا فاصله دو لامپ بدست آمده از طریق بالا درست هست یا خیر: طبق قانون فاصله بین دو لامپ نباید از 8/0 ارتفاع نصب آنها از كف اتاق بیشتر شود. اگر بخواهیم لامپ ها را در ارتفاع cm 40 1/0 سقف قرار دهیم در نتیجه ارتفاع لامپ ها از كف اتاق برابر است با:

d=2/5-0/4=2/1m

پس داریم:m                                                                     8/1= 8/0× 2/1 

در نتیجه فاصله بین دو لامپ مجاور نباید از 68/1 بیشتر شود و در محاسبه قبلی فاصله بین لامپ ها 7/1 بدست آمده پس فاصله تقریباً درست بوده است. آرایش لامپ ها به طریق زیر می باشد:   

 

 

 

 

 

 

 

 

با استفاده از چهار لامپ فلورسنت شدت روشنایی در زمان نصب و نیمه عمر به ترتیب زیر است.

 

تاثیر روشنایی در محیط کارنور یکی از عوامل مهم فیزیکی است که وجود آن در تمام محیط‌های زندگی و کار اهمیت ویژه‌ای دارد.
تامین روشنایی مناسب برای کار، مطالعه، تفریح و ... یکی از اصول اولیه مدیریت تامین سلامت است. این موضوع در مقوله بهداشت حرفه‌ای یکی از مباحث مرتبط با علم ارگونومی (علم تطابق محیط با انسان) است. بعضی از کارها به علت دقت خاصی که در انجام‌ آنها لازم است احتیاج به نور بیشتری دارند. وضع تابش‌نور در محیط کار، نوع منبع نورانی و فاصله‌ای که نور از سطح کار لازم است داشته باشد تابع قوانین مخصوصی است. مقدار نوری که در محیط‌های کاری مختلف لازم است تامین شود تا به سلامت چشم‌ها و نیز دقت انجام کار صدمه نزند، بسته به نوع فعالیت و محیط متفاوت بوده و تابع جداول استاندارد است.
بدین‌ترتیب داشتن مقدار نور لازم برای هر کاری و اندازه‌گیری آن به منظور پیشگیری از آسیب‌های بینایی و انجام کار درست، از شرایط اساسی مدیریت ایمنی محیط کار می‌باشد.
چشم‌ همان‌قدر که عضو خارق‌العاده و شگفت‌انگیز است به همان اندازه نیز ظریف و بی‌پناه و آسیب‌پذیر می‌باشد. بنابراین در هنگام کار یا هر جای دیگری باید از آن محافظت کرد.
اکثر ناراحتی‌های چشمی علاوه بر عواملی نظیر پرتاب ذرات، تاثیر مواد سمی، اشعه ایکس یا سایر تشعشعات یونیزان و حرارت، ناشی از ازدیاد یا کمبود نور و یا نامناسب بودن نوع روشنایی، زاویه تابش نیز ایجاد می‌شوند.
تامین نور کافی و مناسب در محیط اعم از محیط‌های کاری و زندگی موجب می‌شود که:
۱) میل و رغبت به کار افزایش یابد.
۲) دقت عمل در کار بیشتر شود.
۳) راندمان و نتیجه کار افزوده گردد.
۴) سلامت چشم و قدرت بینایی افراد محفوظ مانده و خستگی اعصاب کمتر شود.
۵) کار بهتر، راحت‌تر و دقیق‌تر انجام شود.
۶) از میزان حوادث حین کار کاسته گردد.
نور مناسب از طریق استفاده از نور طبیعی و مصنوعی و یا هر دو تامین می‌شود. این نور می‌بایست دارای روشنایی کافی بوده، خیره‌کننده نباشد و به طور یکسان پخش شده باشد.
● عوارض ناشی از نور زیاد
▪ خیرگی:
مهم‌ترین عارضه ناشی از ازدیاد نور است. این حالت در اثر برخورد مستقیم نور به چشم و یا انعکاس شعاع تابش نور از سطوح شفاف به چشم به وجود می‌آید.
ـ علائم خیرگی:
احساس ناراحتی و درد در چشم، کم شدن حس بینایی، ترس از نور و ریزش اشک پدید می‌آید. مثلا زمانی که منبع نور به طور مستقیم در میدان دید کارگر قرار گیرد باعث بروز خیرگی می‌شود، برای جلوگیری از بروز این مشکل منابع روشنایی بایستی به فواصل مناسبی نسبت به هم نصب شوند.
● عوارض ناشی از کمبود نور
در محیط‌هایی که نور مناسب و کافی وجود نداشته باشد به خصوص در مورد کارهای ظریف و دقیق و مطالعه باعث اختلال و کاهش بینایی خواهد شد.
این عوارض شامل فشار در چشم، سردرد، سرگیجه، خستگی و بی‌میلی نسبت به کار خواهد بود.
اگر میزان روشنایی کافی نباشد، درک اجسام مشکل و در محیط‌های صنعتی ممکن است منجر به حوادث شدید و جبران‌ناپذیر برای کارگران شود. در اغلب موارد استفاده غیرصحیح از لامپ‌های روشنایی، آرایش و چیدمان آنها باعث اشتباه دید و قطعات گردنده ماشین‌ها به نظر ساکن آمده یا جهت گردش‌ها به نظر معکوس جلوه کرده و حوادث شدیدی به وجود می‌رود.
تحقیقات جدید نشان می‌دهد، روشنایی که از منابع الکتریکی تامین می‌شود، بیشتر از روشنایی طبیعی خسته‌کننده است. کسانی که در روشنایی مصنوعی کار می‌کنند برای اینکه خوب ببینند و برایشان ناراحتی و خستگی به وجود نیاید باید میزان روشنایی که روی سطح کار می‌رسد به اندازه کافی زیاد باشد و در ضمن از علل چشم‌زدگی نیز با وسایل و روش‌های فنی جلوگیری شود.
برای تامین روشنایی مناسب و حفظ سلامت بینایی نکات زیر حائز اهمیت است:
۱) ارزیابی میزان روشنایی موجود محیط.
۲) تامین میزان روشنایی مناسب با توجه به شرایط محیطی، نوع فعالیت، نوع منبع روشنایی، نوع ۳) آرایش لامپ‌ها
۴) سرویس‌ و نگهداری سیستم روشنایی
۵) انجام معاینات چشم حداقل سالی یک بار

 

اصول و استانداردهای طراحی و اندازه گیری روشنایی

اصول طراحی روشنایی طبیعی (با توجه به موقعیت جغرافیایی ایران):
- طراحی بنا باید به گونه ای باشد که پنجره های اصلی در سمت جنوب، جنوب غربی و جنوب شرقی قرار گیرند.
- در صورتی که امکان طراحی پنجره در سمت جنوب نباشد بایستی از پنجره های سقفی که به صورت قائم نصب شده باشند کمک گرفت. نصب پنجره های سقفی افقی مشکلات زیادی را از نظر ایمنی و هدایت تابش مستقیم خورشید در پی خواهد داشت.
- ترتیبی اتخاذ گردد که عمق فضا (فاصله پنجره از ضلع مقابل) به حداقل ممکن کاهش یابد. در صورت لزوم پنجره های قائم سقفی می تواند مفید باشد.
- پوشش سطوح داخلی باید دارای رنگ و ضریب انعکاس مناسب برای توزیع بهتر روشنایی باشد. برای کف ضریب انعکاس 0.3 و برای دیوارها 0.5 و سقف 0.7 پیشنهاد می شود. لازم است که همواره نظافت دیوارها و کف صورت پذیرد.
- کلیه دستگاه ها و تجهیزات و لوازم باید دارای پوشش رنگ ملایم با ضریب 0.5 بوده و دائما نظافت گردند.
- استفاده از دستگاه ها و ابزارهای با وجود سطوح براق به دلیل بازتابش شدید نور و ایجاد خیرگی مجاز نیست.
- پنجره ها باید تا نزدیکی سقف ادامه داشته باشند زیرا در این حالت بازدهی بهتری دارند.
- مساحت پنجره ها باید برای نورگیری مکان کافی باشد.
- ارزش پنجره های شمالی یک سوم پنجره های جنوبی و ارزش پنجره های شرقی و غربی نصف آن هاست.
- وجود مانع، سایبان، پرده و کثیفی شیشه ها می تواند تا حدود زیادی بازدهی پنجره ها را کاهش دهد.
- استفاده از شیشه مات برای جلوگیری از تابش نور با درخشندگی بالا روی سطوح داخلی توصیه می کردد.
- برای روزهای ابری و ساعات اول و آخر روز باید روشنایی مصنوعی نیز به طور مکمل پیش بینی شود.
در سیستم روشنایی مطلوب باید:
1. متوسط شدت روشنایی مطابق استاندارد باشد.
2. اصول کلی طراحی (تعداد چراغ، ارتفاع طراحی، چیدمان) رعایت شده باشد.
3. تناسب نوع منابع روشنایی (از نظر رنگ دهی و تناسب با کار)
4. ضریب انعکاس و درخشندگی سطوح داخلی در حدی باشد که سبب آزار کارکنان نشود.
5. سایه روشن محسوس نداشته باشد (یکدستی توزیع روشنایی)
6- نگهداری سیستم روشنایی مطلوب و تعویض به موقع لامپ های سوخته انجام شده باشد.
استانداردهای اندازه گیری:
شدت روشنایی یک لوکس عبارتست از روشنایی حاصل از تابش یک لومن بر سطحی به مساحت یک متر مربع. لوکس متر وسیله اندازه گیری « شدت روشنایی» با واحد lux می باشد، دستگاه مورد نظر، شدت نور بر سطح سنسور را حس نموده و با توجه به ضرایب تبدیل اختصاص داده شده به دستگاه دیجیتالی شدت روشنایی محلی که سنسور در آن واقع است را نشان می دهد.
در استانداردهای مهندسی برای هر مکانی با توجه به کاربری آن میزانی از شدت روشنایی در نظر گرفته شده است که جداول آنها به تفکیک کاربری های متفاوت، حداقل و حداکثر و شدت روشنایی مورد نیاز و حتی شدت روشنایی پیشنهادی را معین کرده است و بر اساس آنها می توان شدت نور یک محیط را به صورت استاندارد با نرم افزارهای کامپیوتری dialux یا calclux و یا به صورت دستی محاسبه و طراحی کرد.
از نظر فنی دانستن اینکه یک سطح تا چه اندازه زیر تابش نور قرار گرفته مهم است، زیرا انسان مایل است بر روی این سطح، اشیاء را بدون خسته کردن چشم با تابش نور معینی ببینید. از آنجا که چشم قادر به تعیین شدت روشنایی نیست، برای سنجش آن از دستگاه کوچک لوکس متر استفاده می شود.

ضریب بازتابش نوع مصالح 80-99 آینه 75-95 آلومینیم پرداخت شده آندی 70-80 آلومینیم پرداخت شده 60-65 روکش کروم 55-65 فولاد ضد زنگ 35-65 سنگ آهک 80 سنگ مرمر سفید 80 گچ خشک تازه 65 گچ خشک کهنه 20-45 سیمان پرتلند 10-25 آجر 80 کاشی
ضریب بازتابش (%) رنگ 0.80 سفید 0.65 زرد 0.50 صورتی روشن 0.45 آبی روشن 0.40 قرمز روشن 0.15 سبز تیره 0.15 قهوه ای تیره 0.05 سیاه

خصوصیات مکان مثال شدت روشنایی مورد نیاز Lx مکان هایی با تردد محدود افراد انبارها یا زیرزمین ها و راهروه 50 تا 150 کارهای غیر دقیق یا خشن بارگیری و تخلیه الوار یا تایر 200-150 کارهای با دقت متوسط کارهای خدماتی و تولیدی 300-200 کارهای دقیق کارهای تحریری یا مونتاژ قطعات 500-300 سطح خیابان در شب 30 سالن های تعمیر قطعات تعمیر ساعت، نقشه کشی 750- 800

 

در هنگام کار یا هر جای دیگری باید از آن محافظت نمود. ناراحتی‌های چشمی اکثراً‌ در ساعات کار اتفاق افتاده و ناشی از علل گوناگون می‌باشد.

چشم:

همانقدر که عضو خارق‌العاده و شگفت‌انگیز است بهمان اندازه نیز ظریف و بی‌پناه و آسیب‌پذیر میباشد . بنابراین در هنگام کار یا هر جای دیگری باید از آن محافظت نمود.
ناراحتی‌های چشمی اکثراً‌ در ساعات کار اتفاق افتاده و ناشی از علل گوناگون می‌باشد. این صدمات ممکن است ناشی از ازدیاد نور، کمبود نور، پرتاب ذرات، تاثیر مواد سمی، اشعه ایکس یا سایر تشعشعات یونیزان و حرارت باشد.

● تاثیر و روشنایی بر روی بینایی کارگران:

تامین نور کافی و مناسب در محل کار موجب می‌شود که:
۱) میل و رغبت به کار در کارگر افزایش یابد.
۲) دقت عمل در کار بیشتر شود.
۳) راندمان و نتیجه کار افزوده گردد.
۴) سلامت چشم و قدرت بینایی کارگر محفوظ مانده و خستگی اعصاب کمتر شود.
۵) کار بهتر،‌ راحتتر و دقیق‌تر انجام شود.
۶) از میزان حوادث حین کار کاسته گردد. 

                                                               لطفا به ادامه مطلب توجه فرمایید.


 

● تامین نور کافی و مناسب در محیط‌ های کار:

در محیطهای کاری با نور مناسب امکان بروز هر نوع حادثه نیز کاهش می‌یابد. نور مناسب از طریق استفاده از نور طبیعی و مصنوعی و یا هر دو تامین میگردد. این نور می‌بایست دارای روشنایی کافی بوده، خیره کننده نباشد و بطور یکسان پخش شده باشد .

● عوارض ناشی از ازدیاد نور:

▪ خیرگی:
مهمترین عارضه ناشی از ازدیاد نور است. این حالت در اثر برخورد مستقیم نور به چشم و یا انعکاس شعاع تابش نور از سطوح شفاف به چشم بوجود میآید.

▪ علائم خیرگی:
احساس ناراحتی و درد در چشم، کم شدن حس بینایی، ترس از نور و ریزش اشک پدید می‌آید. مثلاً زمانی که منبع نور به طور مستقیم در میدان دید کارگر قرار گیرد باعث بروز خیرگی میشود برای جلوگیری از بروز این مشکل منابع روشنایی بایستی به فواصل مناسبی نسبت به هم نصب شود.

● عوارض ناشی از کمبود نور:

در کارگاههائیکه نور مناسب و کافی وجود نداشته باشد بخصوص در مورد کارهای ظریف و دقیق باعث اختلال و کاهش بینایی خواهد شد.
این عوارض شامل فشار در چشم، سردرد،‌ سرگیجه خستگی، بی‌میلی نسبت به کار و نیستاگموس حرفه‌ای می‌باشد.( بیماری نیـسـتاگـموس سـبب بـروز حـرکـات غیـر طبیعی در چشم می شود.)

▪ چه عاملی سبب بروز نیستاگموس در معدنچیان می‌گردد:

اگر کمبود نور به مدت طولانی ادامه داشته باشد این عارضه بوجود می‌آید.
در بیماری نیستاگموس کارگران معمولاً وقت خروج از معدن متوجه این عارضه می‌گردند. بدین ترتیب که به مدت چند لحظه احساس می‌کنند که اشیاء جلوی چشمشان می‌لرزد. این عارضه ممکن است یک یا هر دو چشم را گرفتار سازد.

تامین روشنایی در معادن سبب محو سریع نیستاگموس معدنچیان می‌گردد.

▪ عواملی که عوارض ناشی از کمبود یا ازدیاد نور را تشدید می‌کند:

۱) خستگی فکری،
۲) خستگی چشمی،
۳) سن

● منابع نور:

برای روشنایی کارگاهها از دو منبع نور طبیعی (نور خورشید) و نور مصنوعی (الکتریکی) می‌توان استفاده نمود.

▪ روشنایی طبیعی:

نور آفتاب سالم‌ترین و ارزان‌ترین وسیله روشنایی و یکی از منابع مهم تامین انرژی نورانی می‌باشد.

به منظور استفاده بهتر و صحیح‌تر از روشنایی روز بایستی به نکات زیر توجه نمود:

ـ در صورتی که کارگاه یا محل کار بزرگ باشد و پنجره‌های آن برای رساندن نور به همه قسمتها کافی نباشد باید در قسمتهایی از سقف از پوشش شیشه‌ای استفاده شود.

ـ برای جلوگیری از تابش مستقیم نور خورشید در تابستان بهتر است بالای پنجره‌ها سایبان داشته باشد.

ـ برای استفاده بیشتر از نور آفتاب باید سقف کارگاه و دیگر سطوح منعکس کننده نور به رنگ روشن بوده تا نور را بهتر منعکس کند.

ـ برای اینکه نور کافی به محل کار برسد بایستی با توجه به نوع کار، تابش نور و آفتابی بودن محل مجموع سطوح پنجره‌ها و یا سقف شیشه‌ای کارگاه متناسب با مساحت کف کارگاه باشد.

در طرح روشنایی مصنوعی برای محیط کار این نکات باید مورد توجه قرار گیرد:

ـ نور حاصله از منابع روشنایی باید تا حدامکان به روشنایی روز نزدیک باشد.

ـ سقف و قسمت بالایی دیوارها معمولاً به منظور افزایش راندمان روشنایی وارده از پنجره‌ها به رنگ روشن و قسمت پایین دیوارها برای ایجاد شرایط آسایش به رنگ تیره رنگ آمیزی میشوند.

ـ مقدار نور حاصله از منابع روشنایی باید ثابت و به اندازه کافی بوده و بر کلیه سطوح محیط کار به طور یکنواخت توزیع شود تا از بوجود آمدن سایه و زوایای تاریک جلوگیری شود.

ـ تعمیر و سرویس به موقع منابع روشنایی

ـ تمیز و پاک نمودن نورگیرها به طور مرتب

ـ در مورد میزان نور برای کارگاههای مختلف ارقام زیر می‌تواند راهنمای مناسبی باشد:

محل کار / میزان روشنایی مطلوب بر حسب لوکس
کارهای بزرگ / ۸۰-۱۰۰
کارهای ظریف / ۱۵۰- ۲۵۰
کارهای بسیار ظریف / ۵۰۰- ۱۰۰۰

● آیا محیط کار شما از میزان نور مناسب برخوردار می‌باشد؟

▪ لوکس: واحد اندازه‌گیری روشنایی در محیط کار گویند که بوسیله دستگاه لوکس‌متر اندازه‌گیری میشود.

نور در محیط کار مهم است

محیط کاریکی از عوامل مهم در هر محیط روشنایی است. میزان روشنایی محیط‌های کار به سبب دقت خاصی که برخی از کارها می‌طلبند و اثری که بر سلامت چشم‌ها به عنوان عضوی ظریف و آسیب‌پذیر دارد، یکی از عوامل مهم در علم ارگونومی (علم تطابق محیط با انسان)‌ محسوب می‌شود.

محیط کار، نور کافی می‌خواهد:

اگر نور محیط کار کافی نباشد، می‌تواند موجب ضعف بینایی همراه با چشم درد شود.
در واقع زمانی که شما به مدت طولانی در نور کم کار می‌کنید، ابتدا خستگی چشم را به صورت واضح حس می‌کنید و کم‌کم این خستگی به قرمزی چشم، اشک ریزش، سردرد، گیجی و علامت‌های دیگر منجر می‌شود.
در بسیاری مواقع، کار کردن در محیط‌های بسته ی کم نور، سبب خستگی و تحریک‌پذیری فرد می‌شود.
محیط کار

نور طبیعی از نور مصنوعی بهتر است:

محققان معتقدند سرایت بیماری‌های تنفسی در محیط‌های کاری دارای نور مصنوعی یا نور ناکافی، به مراتب بیشتر است.
تعبیه پنجره‌هایی که به اندازه کافی نورگیر هستند، می‌تواند محیط کار را مطبوع و دلپذیر کند و بر کارایی افراد بی‌افزاید.
علاوه بر آن تحقیقات نشان می‌دهد نور لامپ نسبت به نور طبیعی خسته‌کننده‌تر است.

نور زیاد هم به چشم صدمه می‌زند:

منابع نور شدید مثل خورشید، لامپ‌های خیلی قوی، جوشکاری و لیزر نیز می‌توانند سبب آسیب به شبکیه ی چشم شوند.
لیزرالبته چشم‌های ما در این موارد، با مکانیسم پلک زدن‌های مداوم، به دفاع و حفاظت از خود می‌پردازند، اما بسیاری موارد به خصوص نورهای شدید لیزر آسیب جدی به شبکیه وارد می‌کنند.
انجمن مهندسی روشنایی موسسه استاندارد آمریکا، بر حسب شدت خطر و سطح فعالیت حداقل ۱ تا ۵ فوت ‌کندل (واحد بین‌المللی روشنایی)‌ را توصیه کرده است.
نور کافی علاوه بر اینکه از احساس خستگی کارکنان جلوگیری می‌کند، باعث کاهش اشتباهات و بهتر شدن روحیه کارکنان و افزایش بازدهی آنان می‌شود.
یکی از عوارض مهم تابش مستقیم نور شدید به چشم، خیرگی است. در واقع هنگامی که منبع نور به طور مستقیم در میدان دید کارگر قرار می‌گیرد، یا نور از سطوح شفاف به چشم منعکس می‌شود، نوعی احساس ناراحتی و درد در چشم به وجود می‌آید که “خیرگی” نامیده می‌شود که سبب ترس از نور، اشک ریزش و کاهش بینایی می‌شود.
بنابراین برای حفظ سلامت چشم ها، انجام راحت‌تر و دقیق‌‌تر کارها و کاهش حوادث ناشی از کار لازم است موارد زیر در دستور اصلی کار کارفرمایان قرار بگیرند:
* ارزیابی روشنایی محیط کار
* سرویس و نگهداری لامپ‌ها
* انجام معاینات حداقل سالانه کارمندان و کارگران

http://hseonline.blogfa.com/post-81.aspx

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :