برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)

یکی از عوامل اصلی در بروز خسارات مالی ، صدمات و تلفات جانی به
ویژه در منازل مسکونی ، مراکز اداری ، تجاری و مجتمع های صنعتی عدم رعایت مسائل
ایمنی در استفاده از انرژی برق میباشد .

بمنظور حفاظت از جان افراد در
مقابل خطر برق گرفتگی و جلوگیری از خطرات جریان نشتی از کلیدهای حفاظت از خطر برق
گرفتگی ( محافظ جان ) استفاده می شود . این کلیدها که براساس حساسیت خود به دو نوع
خانگی و صنعتی تقسیم می شوند ، علاوه بر حفاظت افراد در مقابل



تماس
مستقیم و یا غیر مستقیم برق ، با جلوگیری از نشتی جریان در حفاظت دستگاه ها و
تجهیزات صنعتی نیز موثر می باشند . براین اساس در صورتی که حساسیت کلیدها تا 30
میلی آمپر باشد این کلید به عنوان حفاظت از جان و در صورتی که حساسیت آن بیشتر از
30 میلی آمپر باشد به عنوان حفاظت از تجهیزات صنعتی بکار می رود .




اساس کار کلیدهای حفاظت از خطر برق گرفتگی ، مقایسه جریان ورودی با
جریان خروجی کلید می باشد به طوری که اگر جریان نشتی در مداری که کلید در آن واقع
شده است بیشتر از حساسیت کلید باشد کلید عمل کرده و جریان ورودی و در نتیجه مدار را
قطع می نماید .

از مزایای دیگر استفاده از کلیدهای حفاظت از خطر برق گرفتگی
جلوگیری از بروز آتش سوزی

در اثر وجود جریان نشتی می باشد . باتوجه به
اینکه یم جریان 5/0 آمپری می توان باعث بروز



آتش سوزی شود ، کلید
حفاظت از خط برق گرفتگی با تشخیص جریان نشتی و قطع جریان ورودی

، مانع از
بروز آتش سوزی می شود . همچنین

از آنجا که در صورت وجود جریان نشتی در بدنه
وسائل برقی و یا سیستم سیم کشی ساختمان ، این جریان به مرور زمان یاد می شود و
احتمال سوختن وسایل برقی و سیستم سیم کشی ساختمان را به وجود می آورد لذا استفاده
از کلیدهای حفاظت از خطر برق گرفتگی ، با توجه به کاهش میزان هدر رفتن انرژی
الکتریکی و برق مصرفی . صرفه جوئی اقتصادی و حفظ ثروتهای ملی را نیز در بر خواهد
داشت .



الف- مشخصات کلیدهای حفاظت از خطر برق گرفتگی ( جریان نشتی
) :

1. دمای کاری کلیدها جهت قطع جریان نشتی متناوب از 25- تا 40- درجه
سیلسیوس و با قدرت اتصال کوتاه 6 تا 25 کیلو آمپر می باشد .

2. جهت حفاظت
کـلـیـدهـا و مـدار مصرفی در مـقـابـل اتصال کوتاه و اضافه بار بایستی فیوز پشتیبان
(Back-Up Fuse) با توجه به جریان نامی کلید و مشخصات ارائه شده در کاتالوگ نصب گردد
.

3. کلیدها با جریان نامی 125-16 آمپر تولید می شوند .

4. کلیدها
جهت استفاده مشترکین تکفاز ( خـانـگی ) بـه صورت دو پـل ( فـاز + نـول ) و مشترکین
سه فـاز ( صنعتی ) به صورت چهار پل ، که می تواند همراه با نول و یا بدون نول ( در
سیستم های سه سیمه ) بکار رود .

5. میزان جریان قطع خودکار کلیدها ( حساسیت
) از 10 میلی آمپر تا 5/1 آمپر ، و مدت زمان قطع حداکثر 200 میلی ثانیه است .




ب- دستور العمل نصب :

باتوجه به مقررات و استانداردهای بین
المللی ، رعایت موارد ذیل در نصب کلیدهای محافظ جان ضروری می باشد :

1- قبل
از نصب بایستی با آمپرمتر مخصوص میزان نشتی جریان در مداری که قرار است . کلید فوق
نصب گردد اندازه گیری شود و در صورتیکه میزان جریان نشتی بیشتر از 2% حساسیت نامی
کلید باشد پس از نشت یابی و رفع نقص ، اقدام به نصب کلید گردد. این نشتی می تواند
بین فاز و زمین ، نول و زمین ، فاز یا نول با فازها و نول ها مدارهای مجاور باشد که
در تمام حالت های فوق کلید اقدام به قطع مدار می نماید .

2- در مورد کلیدهای
دو پل سیم نول به ترمینال مشخص شده با علامت N و سیم فاز به ترمینال مشخص شده با
علامت L متصل می شود .

3- در سیستم تکفاز ، دو سیم نول و فاز و در سیستم سه
فاز ، چهار سیم ( سه فاز و نول ) بایستی به ورودی و خروجی کلید متصل گردد.


4- باتوجه به موقعیت نصب ، سیم های ورودی و خروجی می توانند از بالا و یا
پائین به کلید متصل شوند که این امر در کارکرد کلید اثری نخواهد داشت .

5-
درجه حفاظت کلیدها برای جلوگیری از ورود اجسام خارجی برابر با IP 40 می
باشد.

6- کلید عملیات نصب و رفع نقص بایستی توسط فرد متخصص انجام شود .


7- ترمینال های ورودی و خروجی کلیدها باتوجه به آمپر کلید برای بالاترین
قطر کابل یا سیم در نظر گرفته شده و از این نظر مشکلی وجود نخواهد داشت .


8- همراه با کلید امکان استفاده از کنتاکت کمکی نیز وجود دارد .




ب- دستور العمل دوره بهره برداری :

قطع جریان برق توسط کلید
محافظ جان نشان دهنده آن است که حداقل یکی از وسایل برقی موجود در مدار و یا اینکه
سیم کشی ساختمان دارای جریان نشتی می باشد که در این صورت باید ابتدا دو شاخه کلیه
وسائل برقی را از پریزها بیرون آورده و پس از وصل مجدد کلید حفاظت از خطر برق
گرفتگی مطابق با موارد زیر عمل نمود:



1- چنانچه کلید دوباره جریان
برق را قطع نمود :

این امر بدین معنی است که در سیستم سیم کشی داخل ساختمان
و یا سیم های خروجی از مدار کلید حفاظت از خطر برق گرفتگی جریان نشتی بوجود آمده
است و تا زمانی که این نشتی وجود داشته باشد کلید قابل وصل نخواهد بود و هربار پس
از وصل کلید ، بلافاصله فرمان قطع می دهد که در این صورت بایستی توسط فرد متخصص
نسبت به رفع نقص اقدام گردد .



2- در صورتی که بعد از خارج نمودن
کلیه وسایل برقی از مدار ، کلید حفاظت از خطر برق گرفتگی ، جریان برق را قطع نکند
:



این امر بدین معنی است که در سیستم سیم کشی ساختمان مشکلی ندارد و
یکی از وسائل برق داری جریان نشتی به بدنه می باشد که در این صورت وسائل برقی را تک
تک به برق وصل نموده تا کلید قطع نماید ، قطع کلید نشانه آن است که آن وسیله برقی
دارای جریان نشتی به بدنه می باشد که بایستی نسبت به رفع نقص آن اقدام گردد .


در روی هر کلید حفاظت از خطر برق گرفتگی یک شاسی کلید قطع و وصل جهت قطع و
وصل جریان عبوری از کلید ، و یک شاسی فشاری زرد رنگ بمنظور تست عملکرد کلید بکار
رفته است . با فشار شاسی تست یک جریان نشتی مجازی به وجود می آید و باعث قطع کلید
می گردد لذا حداقل هرماه یک بار می بایست از این دکمه استفاده نمود و در صورت
کاربرد شاسی تست و عدم قطع مدار ، بایستی حتما" به مسئول نصب اطلاع داده شود تا
نسبت به تعویض کلید اقدام نماید .




با استفاده از کلیدهای حفاظت از خطر برق گرفتگی یک عمر آسایش و
امنیت و صرفه جوئی اقتصادی خواهید داشت .


http://hadi-haddad-khouzani-bargh.blogsky.com/1388/11/06/post-72/


كلید محافظ جان






كلید محافظ جان انسان رله دیفرانسیل اتوماتیك كه ظرف 0.2
ثانیه بر اثر بروز عیب مدار را به صورت تك فاز یا سه فاز قطع می كند . ( جدول
مهندسی وسترمان )

كلید های حفاظت از جان از اصول حفاظت دیفرانسیل استفاده می
كنند . بدین صورت كه كلیه سیمهای فاز و نوترال شبكه وارد این كلید می شوند در داخل
این كلید یك CT ترانسفورماتور جریان قرار دارد كه كلیه سیمها از وسط هسته این CT
عبور میكنند اولیه ترانس را تشكیل میدهند با این عمل....
 و با توجه به خصوصیات CT جمع جبری جریانهای عبوری از داخل كلید بدست
می آید حال در صورتیكه این مقدار بیشتر از 30میلی آمپر باشد كلید فیدر خروجی را قطع
میكند .
به بیان ساده درصورت وجود جریان جریانهای وارد شده به سیستم توسط سیمهای
فاز از طریق سیمها فاز و نول برنمی گردد.

مسلما هنگام برق گرفتگی مسیر
جریان از فاز به بدن شخص و از بدن شخص به زمین خواهد بود جریان نشتی كه باعث ایجاد
جریان در خروجی CT كلید حفاظت از جان خواهد شد .
30 میلی آمپر حداكثر جریان
مجاز عبوری از بدن انسان است كه نمی تواند باعث بروز برق گرفتگی شود .

كلید
محافظ جان به صورت سه فاز و تك فاز موجود است . كه در نصب، این كلید ها در مسیر
ورودی فاز و نول مصرفی قرار دارد . به عبارت دیگر فاز و نول داخل این كلید شده و به
صورت سری در مسیر ورودی برق قرار می گیرد . به عنوان نمونه در منازل مسكونی این
كلیدها بعد از كنتور برق قرار می گیرد و فاز و نول داخل این كلید شده و سپس به كلید
مینیاتوری ها وارد می شود .



كلید محافظ جان انسان رله دیفرانسیل اتوماتیك كه ظرف 2/0 ثانیه
بر اثر بروز عیب مدار را به صورت تك فاز یا سه فاز قطع می كند . ( جدول مهندسی
وسترمان )


 كلید های حفاظت از جان از اصول حفاظت دیفرانسیل استفاده می
كنند . بدین صورت كه كلیه سیمهای فاز و نوترال شبكه وارد این كلید می شوند در داخل
این كلید یك CT ترانسفورماتور جریان قرار دارد كه كلیه سیمها از وسط هسته این CT
عبور میكنند اولیه ترانس را تشكیل میدهند با این عمل و با توجه به خصوصیات CT جمع
جبری جریانهای عبوری از داخل كلید بدست می آید حال در صورتیكه این مقدار بیشتر از
30میلی آمپر باشد كلید فیدر خروجی را قطع میكند  .


به بیان ساده درصورت وجود جریان جریانهای وارد شده به سیستم توسط
سیمهای فاز از طریق سیمها فاز و نول برنمی گردد.


مسلما هنگام برق گرفتگی مسیر جریان از فاز به بدن شخص و از بدن
شخص به زمین خواهد بود جریان نشتی كه باعث ایجاد جریان در خروجی CT كلید حفاظت از
جان خواهد شد . 


 30 میلی آمپر حداكثر جریان مجاز عبوری از بدن انسان است كه
نمی تواند باعث بروز برق گرفتگی شود .


كلید محافظ جان به صورت سه فاز و تك فاز موجود است .
كه در نصب، این كلید ها در مسیر ورودی فاز و نول مصرفی قرار دارد . به عبارت دیگر
فاز و نول داخل این كلید شده و به صورت سری در مسیر ورودی برق قرار می گیرد . به
عنوان نمونه در منازل مسكونی این كلیدها بعد از كنتور برق قرار می گیرد و فاز و نول
داخل این كلید شده و سپس به كلید مینیاتوری ها وارد می شود .



این کلید به وسیله جریانهائی که از فاز و نول(سیم برگشت
جریان) عبور می  کند، جریان عبوری یا نشتی به زمین(ارت) را مشخص می کند. این وسیله
به  اندازه ای حساس است که میتواند جریانهای نشتی کوچک را که باعث عملکرد فیوز  نمی
شند،ولی می توانند برای شروع یک آتش سوزی یا برق گرفتگی کافی باشند  بیابد. چنین
جریانی باعث قطع این کلیدو در نتیجه، جداشدن منبع تغذیه خواهد  شد.
این کلید
شخصی را که احتمالا بین دو فاز و نول دچار شوک می شود،  محافظت نخواهد کردو فقط
انسان را در مقابل اتصالی بین فاز و زمین محافظت می کند.
اگر شخصی از قسمتی که
نسبت به زمین برقدار است دچار شوک الکتریکی  شود ، به دلیل جریانی که از بدن وی به
زمین عبور می کند ، این کلید در چند  صدم ثانیه منبع تغذیه را قطع می کند. لازم به
یاد آوری است که این کلید  مقدار جریان را کاهش نخواهد داد ، بلکه تنها مدت زمان
شوک را محدود خواهد  کرد.
چنانچه که در شکل پائین نشان داده شده است، سمهای فاز
و نول از یک  ترانسفورماتور جریان(CT)عبور می کند و سیم پیچ ثانویه آن به یک
آشکارگر  الکترونیکی حساس متصل می شود که می تواند باعث قطع یک کلید قطع کننده
(بریکر) شود و خط 220 ولت و 50 هرتز یا 110 ولت و 60 هرتز سری باشد.
تحت شرائط
عادی، در یک مصرف کننده تکفاز  جریانهائی که از سیم فاز و سیم نول  عبور می
کند با یکدیگر برابرند و جریان کل (Iw-In)عبوری از اولیه  ترانسفورماتور جریاهن
مساوی است و در نتیجه ، هیچ شاری مغناطیسی در هسته  ایجاد نمی شود و ولتاژ القائی
Ef هم صفر خواهد بود و کلید قطع نخواهد شد. حال اگر جریان خطا به طور مستقیم از سیم
فاز به زمین نشت کند، مثلا اگر  شخصی یک ترمینال برقدار را لمس کند،  یا اگر
انگشت خود را داخل سرپیچ لامپی بکند و یا اگر موتوری داخل آب بیفتد و یا اگر عایق
بین موتور و بدنه زمین  شده آن شکسته شود و یا ....  ، جریان خطا بوجود می آید
. در هر کدام از این شرائط ، جریان کل عبوری از داخل ترانسفورماتور جریان صفر نبوده
و برابر با If می باشد . شار مغناطیسی و در نتیجه ، ولتاژ القائی Ef به وجود می آید
و باعث قطع کلید می شود.جنس هسته ترانسفورماتور باید در چگالی های شار پائین فوق
العاده نفوذپذیر و حساس باشد.
این نوع کلید برای مصرف کنندگان 3 فا زنیز قابل
استفاده است و هر چهار هادی برقدار (سه فاز و نول) از داخل هسته ترانسفورماتور
جریان عبور می کند . در حالت عادی جمع جبری جریانهائی که از سه فاز عبور می کند ،
برابر صفر خواهد بود ، از این رو در هسته  ترانسفورماتور هیچ جریانی القاء نمی شود
و ولتاژی بر روی ثانویه به وجود  نمی آید و کلید قطع نخواهد شد.
این نوع کلید یک
نوع وسیله الکترومکانیکی قابل اعتماد است که مانند هر وسیله مکانیکی دیگر شرائط
محیطی مانند رطوبت و گرد و غبار می تواند بر عملکرد آن اثر بگذارد. هر تاخیری در
عملکرد آن نیز می تواند کشنده باشد . به همین جهت یک دکمه آزمایش دارد که باید از
طریق  آن عملکرد کلید آزمایش شود و در صورتی که اشکالی دارد رفع
گردد.


كلید
محافظ جان
یکی از عوامل اصلی در بروز خسارات مالی ، صدمات و
تلفات جانی به ویژه در منازل مسکونی ، مراکز اداری ، تجاری و مجتمع های صنعتی عدم
رعایت مسائل  ایمنی در استفاده از انرژی برق میباشد .


        بمنظور
حفاظت از جان افراد در مقابل خطر برق گرفتگی و جلوگیری از خطرات جریان نشتی از
کلیدهای حفاظت از خطر برق گرفتگی ( محافظ  جان ) استفاده می شود . این کلیدها که
براساس حساسیت خود به دو نوع خانگی و صنعتی تقسیم می شوند ، علاوه بر حفاظت افراد
در مقابل تماس مستقیم و یا  غیر مستقیم برق ، با جلوگیری از نشتی جریان در حفاظت
دستگاه ها و تجهیزات  صنعتی نیز موثر می باشند . براین اساس در صورتی که حساسیت
کلیدها تا 30 میلی آمپر باشد این کلید به عنوان حفاظت از جان و در صورتی که حساسیت
آن  بیشتر از 30 میلی آمپر باشد به عنوان حفاظت از تجهیزات صنعتی بکار می رود .


       اساس کار
کلیدهای حفاظت از خطر برق گرفتگی ، مقایسه  جریان ورودی با جریان خروجی کلید می
باشد به طوری که اگر جریان نشتی در  مداری که کلید در آن واقع شده است بیشتر از
حساسیت کلید باشد کلید عمل کرده و جریان ورودی و در نتیجه مدار را قطع می نماید
.


       از مزایای دیگر استفاده از
کلیدهای حفاظت از خطر برق  گرفتگی جلوگیری از بروز آتش سوزی در اثر وجود جریان نشتی
می باشد . باتوجه  به اینکه یم جریان 5/0 آمپری می توان باعث بروز آتش سوزی شود ،
کلید حفاظت  از خط برق گرفتگی با تشخیص جریان نشتی و قطع جریان ورودی ، مانع از
بروز  آتش سوزی می شود . همچنین از آنجا که در صورت وجود جریان نشتی در بدنه  وسائل
برقی و یا سیستم سیم کشی ساختمان ، این جریان به مرور زمان یاد می  شود و احتمال
سوختن وسایل برقی و سیستم سیم کشی ساختمان را به وجود می آورد لذا استفاده از
کلیدهای حفاظت از خطر برق گرفتگی ، با توجه به کاهش میزان  هدر رفتن انرژی الکتریکی
و برق مصرفی . صرفه جوئی اقتصادی و حفظ ثروتهای  ملی را نیز در بر خواهد داشت .


 


     الف- مشخصات کلیدهای حفاظت از خطر
برق گرفتگی ( جریان نشتی ) :


 


 


1.       دمای کاری کلیدها جهت قطع
جریان نشتی متناوب   از 25- تا 40- درجه سیلسیوس و با قدرت اتصال کوتاه 6
تا 25 کیلو آمپر می باشد .


2.       جهت حفاظت کـلـیـدهـا و مـدار
مصرفی در مـقـابـل  اتصال کوتاه و اضافه بار بایستی فیوز پشتیبان (Back-Up Fuse) با
توجه به  جریان نامی کلید و مشخصات ارائه شده در کاتالوگ نصب گردد .


3.       کلیدها با جریان نامی 125-16
آمپر تولید می شوند .


4.       کلیدها جهت استفاده مشترکین
تکفاز ( خـانـگی ) بـه  صورت دو پـل ( فـاز + نـول ) و مشترکین سه فـاز ( صنعتی )
به صورت چهار پل ، که می تواند همراه با نول و یا بدون نول ( در سیستم های سه سیمه
) بکار  رود .


5.       میزان جریان قطع خودکار
کلیدها ( حساسیت ) از 10 میلی آمپر تا 5/1 آمپر ، و مدت زمان قطع حداکثر 200 میلی
ثانیه است .


 


     ب- دستور العمل نصب :


 


 


      باتوجه به مقررات و استانداردهای بین
المللی ، رعایت موارد ذیل در نصب کلیدهای محافظ جان ضروری می باشد :


1-      قبل از نصب بایستی با آمپرمتر مخصوص
میزان نشتی جریان در مداری که قرار است . کلید فوق نصب گردد اندازه گیری شود و در
صورتیکه  میزان جریان نشتی بیشتر از 2% حساسیت نامی کلید باشد پس از نشت یابی و رفع
نقص ، اقدام به نصب کلید گردد. این نشتی می تواند بین فاز و زمین ، نول و  زمین ،
فاز یا نول با فازها و نول ها مدارهای مجاور باشد که در تمام حالت  های فوق کلید
اقدام به قطع مدار می نماید .


2-      در مورد کلیدهای دو پل سیم نول به
ترمینال مشخص شده با علامت N و سیم فاز به ترمینال مشخص شده با علامت L متصل
می شود .


3-      در سیستم تکفاز ، دو سیم نول و فاز
و در سیستم سه فاز ، چهار سیم ( سه فاز و نول ) بایستی به ورودی و خروجی کلید متصل
گردد.


4-      باتوجه به موقعیت نصب ، سیم های

ورودی و خروجی می  توانند از بالا و یا پائین به کلید متصل شوند که این امر در
کارکرد کلید  اثری نخواهد داشت .


5-      درجه حفاظت کلیدها برای جلوگیری از
ورود اجسام خارجی برابر با IP 40 می باشد.


6-      کلید عملیات نصب و رفع نقص بایستی
توسط فرد متخصص انجام شود .


7-      ترمینال های ورودی و خروجی کلیدها
باتوجه به آمپر  کلید برای بالاترین قطر کابل یا سیم در نظر گرفته شده و از این نظر
مشکلی  وجود نخواهد داشت .


8-      همراه با کلید امکان استفاده از
کنتاکت کمکی نیز وجود دارد .


 


     ب- دستور العمل دوره بهره برداری
:


 


 


      قطع جریان برق توسط کلید محافظ جان
نشان دهنده آن است  که حداقل یکی از وسایل برقی موجود در مدار و یا اینکه سیم کشی
ساختمان  دارای جریان نشتی می باشد که در این صورت باید ابتدا دو شاخه کلیه وسائل
برقی را از پریزها بیرون آورده و پس از وصل مجدد کلید حفاظت از خطر برق  گرفتگی
مطابق با موارد زیر عمل نمود:


 


1-     چنانچه کلید
دوباره جریان برق را قطع نمود :


 


 


     این امر بدین معنی است که
در سیستم سیم کشی داخل ساختمان و یا سیم های خروجی از مدار کلید حفاظت از خطر برق
گرفتگی جریان نشتی بوجود آمده است و تا زمانی که این نشتی وجود داشته باشد  کلید
قابل وصل نخواهد بود و هربار پس از وصل کلید ، بلافاصله فرمان قطع می  دهد که در
این صورت بایستی توسط فرد متخصص نسبت به رفع نقص اقدام گردد .


 


2-     در صورتی که بعد
از خارج نمودن کلیه وسایل برقی از مدار ، کلید حفاظت از خطر برق گرفتگی ، جریان برق
را قطع نکند :


 


 


     این امر بدین معنی است که
در سیستم سیم کشی ساختمان مشکلی ندارد و یکی از وسائل برق داری جریان نشتی به بدنه
می  باشد که در این صورت وسائل برقی را تک تک به برق وصل نموده تا کلید قطع  نماید
، قطع کلید نشانه آن است که آن وسیله برقی دارای جریان نشتی به بدنه  می باشد که
بایستی نسبت به رفع نقص آن اقدام گردد .


     در روی هر کلید حفاظت از خطر برق گرفتگی یک
شاسی کلید  قطع و وصل جهت قطع و وصل جریان عبوری از کلید ، و یک شاسی فشاری زرد رنگ
بمنظور تست عملکرد کلید بکار رفته است . با فشار شاسی تست یک جریان نشتی  مجازی به
وجود می آید و باعث قطع کلید می گردد لذا حداقل هرماه یک بار می  بایست از این دکمه
استفاده نمود و در صورت کاربرد شاسی تست و عدم قطع مدار ، بایستی حتما" به مسئول
نصب اطلاع داده شود تا نسبت به تعویض کلید اقدام  نماید .


 


     با استفاده از کلیدهای حفاظت از خطر برق
گرفتگی یک عمر آسایش و امنیت و صرفه جوئی اقتصادی خواهید داشت .


 


این مطلب از اطلاعات مربوط به کلیدهای نشتی جریان شرکت
لگراند تهیه شده است.


 


حفاظت در مقابل جریان نشتی(Residual current) و حفاظت جان


قسمت اول


با توجه به خسارت های زیادی كه به علت برق گرفتگی و یا آتش  سوزی
ناشی از جریان نشتی، عارض انسان می گردد، استفاده از رله های نشتی یاب و یا محافظ
جان اهمیت زیادی پیدا می كند. برای آشنایی شما دوستان عزیز،  تصمیم گرفتم كه مطالبی
را در این مورد ارایه نمایم.

دلیل استفاده از قطعات حفاظت از جریان نشتی:

عبور جریان الكتریكی از وسایل برقی همواره با خطر همراه  بوده است.
لوازمی كه دارای عایق‌بندی ضعیف و یا سیم‌كشی اشتباه هستند و یا  استفاده غیر صحیح
از آن‌ها می‌شود می‌توانند موجب خطرات عمده‌ای مانند آتش  سوزی و برق گرفتگی
شوند.

اتصال‌كوتاه و اضافه‌بار توسط قسمت حرارتی و مغناطیسی  كلیدهای
مینیاتوری محافظت می‌شوند ولی این قطعات نمی‌توانند مدارات را در  مقابل جریان‌های
نشتی كه خسارت‌های شدیدی را ایجاد می‌كنند، حفاظت نمایند.

جریان نشتی:

جریان نشتی اغلب بر اثر از بین رفتن و فرسودگی عایق بین  رساناهای
برق‌دار ویا بین رسانای برق‌دار و زمین، ناشی می‌شود . این مساله  باعث می‌شود كه
جریان الكتریكی از مسیر اصلی خود خارج شود كه به دنبال بالا رفتن حرارت می‌تواند
تولید آتش‌سوزی كند. همچنین سطوح مرطوب وآلوده، این  خطر را تشدید می نمایند. به
دنبال بوجود آمدن جریان نشتی، 1- خطر آتش سوزی و صدمه دیدن تجهیزات برقی
و 2- خطر برق‌گرفتگی تشدید می‌شود.

1- خطر آتش سوزی ناشی از جریان نشتی:

به دنبال بوجود آمدن جریان نشتی، افزایش حرارت ناشی از  ازدیاد
جریان (جریان نشتی + جریان بار) عایق رسانا را می‌سوزاند و یك  رسانای لخت و یا با
لایه‌ی نازكی از عایق به جا می‌گذارد. جریان نشتی كه از این رسانا عبور می‌كند
تولید جرقه نموده و حرارت ناشی از این جرقه، رسانا  را سوزانده و منجر به آتش سوزی
می شود. در صورتی‌كه سطوح نزدیك به این  رسانا آلوده و یا در مجاورت مواد آتش‌زا
مانند چوب و غیره باشند آتش سوزی  به سرعت گسترش می‌یابد. 30% از آتش سوزی‌های
انبار و اماكن مسكونی ناشی از  این آتش سوزی‌های الكتریكی می‌باشند. قابل ذكر است
كه تنها 270 میلی آمپر  كافی است تا آتش سوزی بوجود آید.

2- خطر برق گرفتگی ناشی از جریان نشتی :

برای تعریف خطر برق گرفتگی و یا خطرات ناشی از اتصالات برق، احتیاج
به تعاریف اولیه‌ی زیر داریم:

تعریف آستانه :

- آستانه‌ی درك و یا آستانه‌ی واكنش: كه برای انسان تقریبا" غیر
قابل محسوس بوده و به چندین پارامتر بستگی دارد:

 الف- ناحیه‌ی تماس: ناحیه‌ای از بدن كه در تماس با جریان برق
قرار گرفته باشد.

 ب- شرایط تماس : خشكی, رطوبت، فشار و دما

 ج- خصوصیات فیزیكی و مقاومت بدن افراد: مقدار متداول برای این
واكنش، 5/0 میلی آمپر مستقل از زمان فرض شده است .

- آستانه‌ی لرزش : كه آستانه‌ی قابل محسوس برای انسان  می‌باشد
و این آستانه، علاوه بر پارامترهای موجود در آستانه‌ی درك و واكنش، به پارامترهای
دیگری مانند مقدار و فرم جریان، نیز بستگی دارد. به‌طور  متوسط مقدار 10 میلی آمپر
برای آستانه‌ی لرزش فرض می شود.

- آستانه‌ی انقباض عضلات و حمله قلبی: این آستانه، علاوه بر
این‌كه به پارامترهای فیزیولوژیكی از قبیل آناتومی بدن، مقاومت بدن انسان و ...
بستگی دارد به پارامترهای جریان (مقدار و فرم آن) نیز بستگی دارد. به  طور مثال،
برای شكل موج‌های كمتر از 1/0 ثانیه، انقباض عضلات برای مقدار  جریان بیشتر از 500
میلی آمپر رخ می‌دهد و برعكس اگر مدت زمان عبور جریان  از بدن انسان بیشتر باشد با
چند میلی‌آمپر، همان آسیب به بدن انسان می‌رسد. از این‌رو‌ اگر مدت زمان عبور جریان
و دامنه‌ی آن زیاد باشند امكان ایست  قلبی وجود دارد.

قسمت دوم

تاثیرات جریان متناوب :

AC-1) غیر قابل محسوس و فاقد واكنش است.

AC-2) قابل محسوس می‌باشد ولی فاقد اثرات و آسیب فیزیولوژیكی
است.

AC-3 (ممكن است اختلالات قابل برگشت در كاركرد و ضربان قلب  رخ دهد
كه معمولا" به اندام آسیب نمی‌رساند ولی احتمالگرفتگی و انقباض  عضلات ماهیچه‌ای و
مشكلات تنفسی وجود دارد.

AC-4) احتمال حمله قلبی، ایست تنفسی و سوختگی علاوه بر اثرات حوزه 3
وجود دارد.

C1: خطر حمله قلبی 5% است.

C2: احتمال وقوع حمله قلبی 50% است.

C3: احتمال وقوع حمله قلبی بیش از 50% است.


  

تاثیرات جریان مستقیم DC :

برخلاف جریان متناوب , تنها قطع و وصل جریان مستقیم احساس  میشود و
هیچگونه حس دیگری در طول عبور جریان در مرحله آستانه درك احساس نمی شود. تحت شرایطی
در مقایسه با جریان متناوب , آستانه واكنش حدود 2 میلی  آمپر در نظر گرفته شده است.

 


قسمت سوم

خطر خسارت و آسیب به تجهیزات برقی:

در بعضی از سیستم‌های earthing ممكن است جریان فاز به
بدنه، چندین برابر جریان مجاز برسد و حرارت ناشی از این جریان زیاد، به سیم
پیچ موتور و یا مدارهای مغناطیسی آن صدمه بزند.

تماس مستقیم و غیر مستقیم :

در تماس مستقیم، شخص به طور مستقیم یك سیم برق و یا قسمت
برق‌دار یك وسیله‌ی برقی را لمس می‌كند.


درتماس غیر مستقیم،  یك شخص، بدنه‌ی فلزی یك دستگاه را كه به
طور اتفاقی برق دار شده است، لمس می‌كند.


به طور مثال، اگر مقاومت یك شخص كه روی كف عایق ایستاده است
حدود 5 كیلو اهم باشد، این شخص با تماس با قسمت برق دار  با ولتاژ 220 ولت
دستگاه، جریان 44 میلی آمپر از بدنش می‌گذرد كه این جریان برای ایست تنفسی و حمله
قلبی كافی است.

پارامتر مهم دیگر در برق گرفتگی، ولتاژ تماس یا Uc  است.
 Uc حداكثر ولتاژی است كه خطری برای جان انسان ندارد. این ولتاژ حدود 50 ولت
می‌باشد.

قسمت چهارم

استفاده از قطعات حفاظت در مقابل جریان نشتی
(RCD) :

پس از توضیحات ارائه شده در مورد خطرات ناشی از جریان‌های  نشتی ،
لزوم استفاده از قطعاتی احساس می‌شودكه مدارات ، تجهیزات و از همه  مهم‌تر جان
انسان را در مقابل این جریان حفاظت می‌كنند. وظیفه‌ی كلید محافظ جان، قطع خودكار
مدار در مواقع وجود جریان‌های نشتی است. در واقع كلیدهای RCD(Residual Current
Detector) بر اساس حداكثر جریانی تعریف می‌شوند كه در بیشترین زمان می‌تواند از بدن
انسان بگذرد و خطر برق گرفتگی نداشته باشد  و همین‌طور حداكثر جریانی كه به
تجهیزات و وسایل برقی صدمه نزند كه به این  مقدار اصطلاحا" حساسیت كلید محافظ جان
گفته می‌شود(این مقادیر از جدول‌های  مربوط به تاثیرات جریان متناوب بربدن انسان
گرفته شده‌اند).

حساسیت كلیدهای RCD با توجه به نوع حفاظت انتخاب می‌شوند:

-         حفاظت انسان در
مقابل تماس مستقیم : معمولا" 6 ، 10 و 30 میلی آمپر در نظر گرفته می‌شود. ولی
به‌ دلیل قطع مكرر مدار به  هنگام وقوع جریانهای نشتی 6 و 10 میلی آمپر ، بیشترین
حساسیت مورد استفاده 30 میلی آمپر است.

-         حفاظت انسان در
مقابل تماس غیر مستقیم : معمولا" 300 و 500 میلی آمپر در نظر گرفته می‌شود.
این نوع قطعات به صورت اجباری در سیستمهای TT و جهت ایمنی جانبی در سیستمهای
TN وIT توصیه می‌شوند.

-         حفاظت تجهیزات
در مقابل خطر آتش سوزی : معمولا" 300 میلی آمپر در نظر گرفته شده می‌شود.

قسمت پنجم

عملكرد كلیدهای محافظ جان :

عملكرد كلیدهای محافظ جان در 3 بخش مختلف انجام می‌شود:

1. آشكارسازی جریان نشتی یا قسمت Detection  كه
وظیفه‌ی  ردیابی جریان نشتی را برعهده دارد كه این قسمت توسط یك ترانس جریان (CT)
انجام می شود.


2. اندازه‌گیری جریان نشتی بوجود آمده توسط یك رله كه جریان
نشتی در مدار را با جریان حد كه همان حساسیت كلید و یا آستانه قطع است،  مقایسه
می‌كند.

3. واحد قطع مدار یا Tripping ، در این قسمت اگر جریان
نشتی اندازه گیری شده، بیشتر از حساسیت كلید محافظ جان باشد، مدار قطع
می‌شود.

DC-1: معمولا" فاقد واكنش می‌باشد, وقتی كه جریان قطع و وصل می‌شود،
درد و سوزش كمی بروز می‌كند.

DC-2:  معمولا" فاقد اثرات و آسیب فیزیولوژیكی است.

DC-3: ممكن است اختلالات قابل برگشت در كاركرد و ضربان قلب  رخ دهد
كه معمولا به اندام آسیب نمی‌رساند. ولی احتمالگرفتگی و انقباض  عضلات ماهیچه‌ای و
مشكلات تنفسی وجود دارد.

DC-4: احتمال حمله قلبی، ایست تنفسی و سوختگی علاوه بر اثرات حوزه‌ی
3 وجود دارد.

C1: خطر حمله قلبی 5% است.

C2: احتمال وقوع حمله قلبی 50% است.

C3: احتمال وقوع حمله قلبی بیش از 50% است.

لازم به ذكر است كه ارقام مربوط به اثرات جریان در مسیر دست چپ تا دو پا در نظر
گرفته شده است








کلید
محافظ نشتی جریان ( یا کلید محافظ جان ) Residual Current Circuit
Breaker یا اختصارا RCCB در هنگام وقوع جریان نشتی در سیستمهای
الکتریکی خانگی یا صنعتی باعث قطع جریان برق می شود و از بروز خطرات احتمالی
جلوگیری میکند.


با
انتخاب و چیدمان صحیح اجزای سیستم حفاظتی و استفاده از کلیدهای محافظ نشتی جریان ( یا کلید محافظ جان ) RCCB میتوان از وقوع حوادث برق گرفتگی و آتش
سوزی جلوگیری کرد.


مکانیزم
عملکرد کلید محافظ جان ، محاسبه اختلاف جریان رفت و
برگشتی در مدار است که اگر این اختلاف از حد  خاصی تجاوز کند ، نشان دهنده وقوع
جریان نشتی در مدار است و بلافاصله دستور قطع توسط کلید محافظ جان صادر می شود.


 


می
توان گفت که یک از مهمترین عوامل اصلی در بروز خسارات مالی ، صدمات و  تلفات جانی
به ویژه در منازل مسکونی ، مراکز اداری ، تجاری و مجتمع های  صنعتی عدم رعایت مسائل
ایمنی در استفاده از انرژی برق می باشد . بمنظور  حفاظت از جان افراد در مقابل خطر
برق گرفتگی و جلوگیری از خطر آتش سوزی در  اماکن مسکونی و صنعتی ، از کلید محافظ جان استفاده می شود .

این
کلیدها که براساس حساسیت خود به دو نوع خانگی و صنعتی تقسیم می شوند ، علاوه بر
حفاظت افراد در مقابل تماس مستقیم و یا غیر مستقیم برق ، با  جلوگیری از نشتی جریان
در حفاظت دستگاه ها و تجهیزات صنعتی نیز موثر می  باشند .




باتوجه به اینکه یک جریان نیم آمپری می تواند باعث بروز آتش سوزی شود ، کلید محافظ جان با تشخیص جریان نشتی و
قطع جریان ورودی ، مانع از بروز آتش سوزی می شود . همچنین از آنجا که در صورت وجود
جریان نشتی در بدنه وسائل برقی و یا سیستم  سیم کشی ساختمان ، این جریان به مرور
زمان زیاد می شود و احتمال سوختن  وسایل برقی و سیستم سیم کشی ساختمان را به وجود
می آورد لذا استفاده از  کلیدهای محافظ جان ، با توجه به کاهش میزان هدر رفتن انرژی
الکتریکی و برق  مصرفی ،  صرفه جوئی اقتصادی و حفظ ثروتهای ملی را نیز در بر
خواهد داشت .






کلید محافظ جان / محافظ نشتی جریان

Doepke
RCCB type B SK

کلید
محافظ نشتی جریان بصورت دو پل ( برای مدار
تکفاز ) و چهار پل ( برای مدار سه فاز ) عرضه شده و دارای سه تیپ کلی می باشد
:




تیپ های کلی کلید محافظ نشتی جریان

RCCB
( RCD ) types

کلید محافظ نشتی جریان تیپ AC


کلید
محافظ جان یا کلید محافظ
نشتی جریان RCCB تیپ AC
قابلیت تشخیص جریانهای نشتی با شکل موج متناوب AC را
دارند. این گروه از کلید محافظ جان بصورت 2 پل و 4 پل در دسترس است. رنج جریان نامی از
16 تا 125 آمپر و رنج  جریان نشتی   0.5A , 0.3A , 0.1A , 0.03A , 0.01A
بوده و ولتاژ کاری 200 تا 400 ولت می باشد.


کلید
محافظ نشتی جریان تیپ A


کلید
محافظ جان یا کلید
محافظ نشتی جریان RCCB تیپ A
قابلیت تشخیص جریان نشتی با شکل موج متناوب AC و
مستقیم DC پالسی را دارند. این گروه کلید
محافظ جان
در انواع 2 پل و 4 پل ارائه می گردند. رنج جریان نامی از 16 تا 80
آمپر و  رنج جریان نشتی 0.5A , 0.3A , 0.1A , 0.03A , 0.01A بوده و ولتاژ کاری 200
تا 400 ولت است. مدل خاصی از این کلید
محافظ جان
برای شبکه هایی با ولتاژ 500 ولت نیز ارائه شده است.


کلید
محافظ نشتی جریان تیپ B


کلید
محافظ جان یا کلید محافظ
نشتی جریان RCCB تیپ B
قابلیت تشخیص جریان نشتی با شکل موج متناوب AC و مستقیم
DC پالسی تا فرکانس 1 مگاهرتز و مستقیم DC صاف را دارند. این گروه کلید
محافظ جان
نیز در انواع 2 پل و 4 پل ارائه می گردند. رنج جریان نامی از 16 تا
125 آمپر و رنج جریان نشتی 0.03A تا 0.3A بوده و ولتاژ کاری 230 تا 400 ولت  است.
همچنین مدلهای خاصی از این تیپ محافظ
جان
با قابلیت کار تا ولتاژ 500 ولت و یا رنج جریان نشتی تا 0.5 آمپر نیز وجود
دارند.


 


حفاظت
کلید محافظ جان در هنگام تماس غیر مستقیم  در شبکه TT




حفاظت کلید محافظ جان در هنگام تماس غیر مستقیم در شبکه تی تی TT

RCCB
protection at indirect contact TT-net

 


حفاظت
کلید محافظ جان در هنگام تماس مستقیم




حفاظت کلید محافظ جان بهنگام تماس مستقیم

كلید محافظ جان انسان
:



كلید محافظ جان انسان رله دیفرانسیل اتوماتیك
كه  ظرف 2/0 ثانیه بر اثر بروز عیب مدار را به صورت تك فاز یا سه فاز قطع می كند .
كلید  های حفاظت از جان از اصول حفاظت دیفرانسیل استفاده می كنند . بدین صورت كه
كلیه  سیمهای فاز و نوترال شبكه وارد این كلید می شوند در داخل این كلید یك CT
ترانسفورماتور جریان قرار دارد كه كلیه سیمها از وسط هسته این CT عبور میكنند اولیه
ترانس را تشكیل میدهند با این عمل و با توجه به خصوصیات CT جمع جبری جریانهای
عبوری  از داخل كلید بدست می آید حال در صورتیكه این مقدار بیشتر از 30میلی آمپر
باشد كلید  فیدر خروجی را قطع میكند  .
به بیان ساده درصورت وجود جریان جریانهای
وارد شده  به سیستم توسط سیمهای فاز از طریق سیمها فاز و نول برنمی گردد. مسلما
هنگام برق  گرفتگی مسیر جریان از فاز به بدن شخص و از بدن شخص به زمین خواهد بود
جریان نشتی كه  باعث ایجاد جریان در خروجی CT كلید حفاظت از جان خواهد شد . 

30 میلی آمپر  حداكثر جریان مجاز عبوری از بدن انسان است كه نمی تواند باعث بروز
برق گرفتگی شود .كلید محافظ جان به صورت سه فاز و تك فاز موجود است . كه در نصب،
این كلید ها در  مسیر ورودی فاز و نول مصرفی قرار دارد . به عبارت دیگر فاز و نول
داخل این كلید شده  و به صورت سری در مسیر ورودی برق قرار می گیرد
. به عنوان نمونه در منازل مسكونی این كلیدها بعد از كنتور برق
قرار  می گیرد و فاز و نول داخل این كلید شده و سپس به كلید مینیاتوری ها وارد می
شود .




http://insco.mihanblog.com/post/60

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :