تبلیغات
برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات. - برسی انواع موتور الکتریکی از نظر کاربرد(مفید)

برق. قدرت. کنترل. الکترونیک. مخابرات. تاسیسات.

دایره المعارف تاسیسات برق (اطلاعات عمومی برق)

برسی انواع موتور الکتریکی از نظر کاربرد

انواع موتورهای الکتریکی
electric motors
طبقه بندی : برق - مقالات

 

 

 

● موتورهای DC
یکی از اولین موتورهای دوار، اگر نگوییم اولین، توسط میشل فارادی در سال ۱۸۲۱م ساخته شده بود و شامل یک سیم آویخته شده آزاد که در یک ظرف جیوه غوطه ور بود، می شد. یک آهنربای دائم در وسط ظرف قرار داده شده بود.
وقتی که جریانی از سیم عبور می کرد، سیم حول آهنربا به گردش در می آمد و نشان می داد که جریان منجر به افزایش یک میدان مغناطیسی دایرهای اطراف سیم می شود. این موتور اغلب در کلاس های فیزیک مدارس نشان داده می شود، اما گاهاً بجای ماده سمی جیوه، از آب نمک استفاده می شود.
موتور کلاسیک DC دارای آرمیچری از آهنربای الکتریکی است. یک سوییچ گردشی به نام کموتاتور جهت جریان الکتریکی را در هر سیکل دو بار برعکس می کند تا در آرمیچر جریان یابد و آهنرباهای الکتریکی، آهنربای دائمی را در بیرون موتور جذب و دفع کنند.
سرعت موتور DC به مجموعه ای از ولتاژ و جریان عبوری از سیم پیچهای موتور و بار موتور یا گشتاور ترمزی، بستگی دارد. سرعت موتور DC وابسته به ولتاژ و گشتاور آن وابسته به جریان است. معمولاً سرعت توسط ولتاژ متغیر یا عبور جریان و با استفاده از تپ ها (نوعی کلید تغییر دهنده وضعیت سیم پیچ) در سیم پیچی موتور یا با داشتن یک منبع ولتاژ متغیر، کنترل می شود. بدلیل اینکه این نوع از موتور می تواند در سرعتهای پایین گشتاوری زیاد ایجاد کند، معمولاً از آن در کاربردهای ترکشن (کششی) نظیر لکوموتیوها استفاده می کنند.
اما به هرحال در طراحی کلاسیک محدودیتهای متعددی وجود دارد که بسیاری از این محدودیت ها ناشی از نیاز به جاروبک هایی برای اتصال به کموتاتور است. سایش جاروبک ها و کموتاتور، ایجاد اصطکاک می کند و هرچه که سرعت موتور بالاتر باشد، جاروبک ها می بایست محکم تر فشار داده شوند تا اتصال خوبی را برقرار کنند.
نه تنها این اصطکاک منجر به سر و صدای موتور می شود بلکه این امر یک محدودیت بالاتری را روی سرعت ایجاد می کند و به این معنی است که جاروبک ها نهایتاً از بین رفته نیاز به تعویض پیدا می کنند. اتصال ناقص الکتریکی نیز تولید نویز الکتریکی در مدار متصل می کند. این مشکلات با جابجا کردن درون موتور با بیرون آن از بین می روند، با قرار دادن آهنرباهای دائم در داخل و سیم پیچ ها در بیرون به یک طراحی بدون جاروبک می رسیم.

● موتورهای میدان سیم پیچی شده
آهنرباهای دائم در (استاتور) بیرونی یک موتور DC را میتوان با آهنرباهای الکتریکی تعویض کرد. با تغییر جریان میدان (سیم پیچی روی آهنربای الکتریکی) می توانیم نسبت سرعت/گشتاور موتور را تغییر دهیم. اگر سیم پیچی میدان به صورت سری با سیم پیچی آرمیچر قرار داده شود، یک موتور گشتاور بالای کم سرعت و اگر به صورت موازی قرار داده شود، یک موتور سرعت بالا با گشتاور کم خواهیم داشت.
می توانیم برای بدست آوردن حتی سرعت بیشتر اما با گشتاور به همان میزان کمتر، جریان میدان را کمتر هم کنیم. این تکنیک برای ترکشن الکتریکی و بسیاری از کاربردهای مشابه آن ایده آل است و کاربرد این تکنیک می تواند منجر به حذف تجهیزات یک جعبه دنده متغیر مکانیکی شود.

● موتورهای یونیورسال(universal motors)
یکی از انواع موتورهای DC میدان سیم پیچی شده موتور ینیورسال است. اسم این موتورها از این واقعیت گرفته شده است که این موتورها را می توان هم با جریان DC و هم AC بکار برد، اگر چه که اغلب عملاً این موتورها با تغذیه AC کار می کنند.
اصول کار این موتورها بر این اساس است که وقتی یک موتور DC میدان سیم پیچی شده به جریان متناوب وصل می شود، جریان هم در سیم پیچی میدان و هم در سیم پیچی آرمیچر (و در میدانهای مغناطیسی منتجه) همزمان تغییر می کند و بنابراین نیروی مکانیکی ایجاد شده همواره بدون تغییر خواهد بود.
در عمل موتور بایستی به صورت خاصی طراحی شود تا با جریان AC سازگاری داشته باشد (امپدانس/رلوکتانس بایستی مدنظر قرار گیرند)، و موتور نهایی عموماً دارای کارایی کمتری نسبت به یک موتور معادل DC خالص خواهد بود.
مزیت این موتورها این است که میتوان تغذیه ی AC را روی موتورهایی که دارای مشخصه های نوعی موتورهای DC هستند بکار برد، خصوصاً اینکه این موتورها دارای گشتاور راه اندازی بسیار بالا و طراحی بسیار جمع و جور در سرعتهای بالا هستند.
جنبه منفی این موتورها تعمیر و نگهداری و مشکل قابلیت اطمینان آنهاست که به علت وجود کموتاتور ایجاد می شود و در نتیجه این موتورها به ندرت در صنایع مشاهده می شوند اما عمومی ترین موتورهای AC در دستگاه هایی نظیر مخلوط کن و ابزارهای برقی ای که گاهاً استفاده می شوند، هستند.

● موتورهای AC
عموماً ما دارای دو نوع از موتورهای AC هستیم: تک فاز و سه فاز.

▪ موتورهای AC تک فاز
معمول ترین موتور تک فاز موتور سنکرون قطب چاکدار است، که اغلب در دستگاه هایی بکار می رود که گشتاور پایین نیاز دارند، نظیر پنکه های برقی، اجاق های ماکروویو و دیگر لوازم خانگی کوچک.
نوع دیگر موتور AC تک فاز موتور القایی است، که اغلب در لوازم بزرگ نظیر ماشین لباسشویی و خشک کن لباس بکار می رود. عموماً این موتورها می توانند گشتاور راه اندازی بزرگتری را با استفاده از یک سیم پیچ راه انداز به همراه یک خازن راه انداز و یک کلید گریز از مرکز، ایجاد کنند.
هنگام راه انداز ی، خازن و سیم پیچ راه انداز ی از طریق یک دسته از کنتاکت های تحت فشار فنر روی کلید گریز از مرکز دوار، به منبع برق متصل می شوند . خازن به افزایش گشتاور راه انداز ی موتور کمک می کند. هنگامی که موتور به سرعت نامی رسید، کلید گریز از مرکز فعال شده، دسته کنتاکت ها فعال می شود، خازن و سیم پیچ راه انداز سری شده را از منبع برق جدا می سازد. در این هنگام موتور تنها با سیم پیچ اصلی عمل می کند.

▪ موتورهای AC سه فاز
برای کاربردهای نیازمند به توان بالاتر، از موتورهای القایی سه فاز AC (یا چند فاز) استفاده می شود. این موتورها از اختلاف فاز موجود بین فازهای تغذیه چند فاز الکتریکی برای ایجاد یک میدان الکترومغناطیسی دوار درونشان، استفاده می کنند. اغلب، روتور شامل تعدادی هادی های مسی است که در فولاد قرار داده شده اند.
از طریق القای الکترومغناطیسی میدان مغناطیسی دوار در این هادی ها القای جریان می کند، که در نتیجه منجر به ایجاد یک میدان مغناطیسی متعادل کننده شده و موجب می شود که موتور در جهت گردش میدان به حرکت در آید.
این نوع از موتور با نام موتور القایی معروف است. برای اینکه این موتور به حرکت درآید بایستی همواره موتور با سرعتی کمتر از فرکانس منبع تغذیه اعمالی به موتور، بچرخد چرا که در غیر این صورت میدان متعادل کنندهای در روتور ایجاد نخواهد شد.
استفاده از این نوع موتور در کاربردهای ترکشن نظیر لوکوموتیوها، که در آن به موتور ترکشن آسنکرون معروف است، روز به روز در حال افزایش است.
به سیم پیچ های روتور جریان میدان جدایی اعمال می شود تا یک میدان مغناطیسی پیوسته ایجاد شود، که در موتور سنکرون وجود دارد، موتور به صورت همزمان با میدان مغناطیسی دوار ناشی از برق AC سه فاز، به گردش در می آید. موتورهای سنکرون را می توانیم به عنوان مولد جریان هم بکار برد.
سرعت موتور AC در ابتدا به فرکانس تغذیه بستگی دارد و مقدار لغزش، یا اختلاف در سرعت چرخش بین روتور و میدان استاتور، گشتاور تولیدی موتور را تعیین می کند. تغییر سرعت در این نوع از موتورها را میتوان با داشتن دسته سیم پیچ ها یا قطب هایی در موتور که با روشن و خاموش کردنشان سرعت میدان دوار مغناطیسی تغییر می کند، ممکن ساخت. به هر حال با پیشرفت الکترونیک قدرت می توانیم با تغییر دادن فرکانس منبع تغذیه، کنترل یکنواخت تری بر روی سرعت موتورها داشته باشیم.

● موتورهای پله ای
نوع دیگری از موتورهای الکتریکی موتور پله ای است، که در آن یک روتور درونی، شامل آهنرباهای دائمی توسط یک دسته از آهنرباهای خارجی که به صورت الکترونیکی روشن و خاموش می شوند ، کنترل می شود. یک موتور پله ای ترکیبی از یک موتور الکتریکی DC و یک سلونویید است. موتورهای پله ای ساده توسط بخشی از یک سیستم دنده ای در حالت های موقعیتی معینی قرار می گیرند، اما موتورهای پله ای نسبتا کنترل شده، می توانند بسیار آرام بچرخند. موتورهای پله ای کنترل شده با کامپیوتر یکی از فرمهای سیستم های تنظیم موقعیت است، بویژه وقتی که بخشی از یک سیستم دیجیتال دارای کنترل فرمان یار باشند.

● موتورهای خطی
یک موتور خطی اساساً یک موتور الکتریکی است که از حالت دوار در آمده تا بجای اینکه یک گشتاور (چرخش) گردشی تولید کند، یک نیروی خطی توسط ایجاد یک میدان الکترومغناطیسی سیار در طولش، بوجود آورد. موتورهای خطی اغلب موتورهای القایی یا پله ای اند. می توانید یک موتور خطی را در یک قطار سریع السیر ماگلیو مشاهده کنید که در آن قطار روی زمین پرواز می کند.

موتورهای تک فازو سه فاز :

  • - در موتورهای تک فاز دو سیم پیچ یکی اصلی و دیگری راه انداز وجود دراد که در استاتور با اختلاف زاویه 90 درجه الکتریکی نسبت به هم قرار دارند . نقش سیم پیچ راه انداز ایجاد میدان دوار الکتریکی برای شروع به کار موتور است . پس از استارت موتور، سیم پیچ راه انداز می تواند از مدار خارج شود .
  • - موتورهای تک فاز به انواع : موتورهای با فاز شکسته ، خازن دار ، قطب چاکدار ، دفعی ، اونیورسال ، سنکرون تبدیل می شوند .
  • - در موتورهای با فاز شکسته سیم پیچ اصلی با تعداد دور و قطر زیاد و سیم پیچ فرعی با تعداد دور و قطر کم انتخاب شده و پس از راه اندازی سیم پیچ راه انداز بوسیله کلید گریز از مرکز ازمدار خارج می شود . این موتورها دارای گشتاور راه اندازی کم می باشند .
  • - در موتورهای خازن دار سری با سیم پیچ فرعی یک خازن قرار میگیرد و این نوع موتورها به سه گروه با خازن موقت ، با خازن دائم ، باخازن دائم و موقت ساخته میشوند .
  • - شکل های زیر به ترتیب از راست : موتور با فاز شکسته - موتور با خازن موقت - موتور با خازن دائم - موتور با خازن موقت و دائم - موتور با قطب چاکدار- موتور اونیورسال
  • موتور با قطب چاکدار سیم پیچ فرعی وجود ندارد و به جای آن یک حلقه اتصال کوتاه مسی یا آلومینیومی روی استاتور وجود دارد . این موتور تا توانهای 120 وات ساخته میشوند
  • - موتور اونیورسال دارای آرمیچر ( روتور سیم پیچی شده ) بوده و میتواند با برق متناوب و مستقیم کار کند . این موتور دارای جاروبک (زغال) و تیغه کلکتور میباشد . سرعت این نوع موتور تا 20000 دور در دقیقه می رسد . و در وسایل خانگی چون جارو برقی و چرخ گوشت وآسیاب کاربرد دارد .
  • - موتورهای دفعی مانند موتورهای اونیورسال می باشند با این تفاوت که به آرمیچر آنها برق نرسیده و توسط زغالها سیم پیچ آرمیچر اتصال کوتاه می باشد .
  • - برای تغییر جهت چرخش موتورهای تک فاز باید جهت جریان در سیم پیچ اصلی نسبت به فرعی یا فرعی نسبت به اصلی عوض شود .
  • - سرعت سنکرون در موتورهای القایی از رابطه 60F/2Pبدست می آید در این رابطه F فرکانس و 2P تعداد جفت قطب میباشد
  • - در موتورهای تک فاز دارای کلید گریز از مرکز کلید در 75 درصد دور نامی عمل نموده و سیم پیچ فرعی را از مدار خارج میسازد .
  • - موتور سه فاز دارای 3 سیم پیچ می باشد که نسبت به هم در روی استاتور 120 درجه الکتریکی اختلاف مکانی دارند .
  • - سرهای هر سیم پیچ در استاندارد IEC با حروف U1,V1, W1 و انتهای هر سیم پیچ با حروف U2 , V2, W2 مشخص میشوند .
  • - سرهای هر سیم پیچ در استاندارد VDE با حروف U , V ,W و انتهای هر سیم پیچ با حروف X, Y, Z مشخص میشوند .
  • - موتورهای سه فاز را میتوان به روش ستاره یا مثلث ( باتوجه به نوع موتور) راه اندازی نمود .
  • - در اتصال ستاره سه سر U2,V2,W2 به یکدیگر وصل شده و به سرهای U1,V1,W1 بترتیب فازهای L1,L2,L3 متصل میگردد . مطابق شکل :
  • - در اتصال مثلث فاز L1 به دو سر U1,W2 و فاز L2 به دو سرV1 , U2 و فاز L3 به دو سر W1, V2 متصل میشوند . مطابق شکل :
  • - ولتاژ رسیده به هر سیم پیچ موتور در حالت مثلث ١.٧برابر حالت ستاره است . (ولتاژ رسیده به هر سیم پیچ موتور در حالت ستاره ١.٧/١برابر حالت مثلث است .)
  • - جریان عبوری از هر سیم پیچ در حالت مثلث ١.٧برابر حالت ستاره است . (جریان عبوری از هر سیم پیچ در حالت ستاره١.٧/١ برابر حالت مثلث است .
  • - توان موتور در حالت مثلث 3 برابر توان در حالت ستاره می باشد .
  • - در روی پلاک موتورهای سه فاز عبارتی مشابه Y 380 وجود دارد ، این نشاندهنده ولتاژ قابل اتصال در حالت ستاره است . در این مثال این موتور در حالت مثلث باید به شبکه ای وصل شود که ولتاژ خط آن 220 و لت و به شبکه ای میتواند ستاره وصل شود که ولتاژ خط آن 380 ولت باشد .
  • - سه نوع کلید دستی برای راه اندازی موتورها از نظر ساختمانی به ترتیب طول عمر از کم به زیاد عبارتند از : کاردی (تیغه ای ) ، غلطکی ، زبانه ای
  • - انواع کلیدهای دستی مورد استفاده در صنعت عبارتند از : کلید 0،1 - کلید چپگرد راستگرد ، کلید ستاره مثلث ، کلید دو دور ،کلید ولتمتر و ..

 

مدار راه اندازی موتور بصورت ستاره مثلث کنتاکتوری

منبع :

eshahmoradi58.blogfa.com

صفحات جانبی

نظرسنجی

    لطفاً نظرات خود را درمورد وبلاگ با اینجانب در میان بگذارید.(iman.sariri@yahoo.com)نتایج تاکنون15000مفید و 125غیرمفید. با سپاس


  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :